Rastinews — لە ڕایگەیاندنێکی قەندیلدا وترا کە یاسای چوارچێوە 'دەستپێکێکە'. تیایدا هاتووە کە ئەم یاسایە تەنها لەو کاتەدا دەتوانرێت جێبەجێ بکرێت کە پشت بە زمانی ئاشتی ببەستێت، جێبەجێکردنەکەی لەلایەن ئۆجەلانەوە ڕابەرایەتی و بەڕێوەبردن بکرێت، و بە یاسا دیموکراسیخوازە نوێیەکانەوە بەهێز بکرێت.

بەڕێوەبەرانی پەکەکە کە ساڵی ڕابردوو لە کۆنگرەی 12ی خۆیدا خۆیان هەڵوەشاندەوە، ڕایگەیاندنێکی نووسراویان بڵاوکردەوە سەبارەت بە پێشنیازی یاسای بەهێزکردنی هاوپشتی نەتەوەیی و یەکگرتنی کۆمەڵایەتی، کە بە ناوی 'یاسای چوارچێوە'ەوە ناسراوە و بەیانی لە کۆبوونەوەی گشتیی پەرلەمانی تورکیادا تێیدا باس دەکرێت.

لە ڕایگەیاندنەکەدا هاتووە کە عەبدوڵا ئۆجەلان لەم پرۆسەیەدا پەیوەندی و دیالۆگی لەگەڵ بەرپرسانی دەوڵەت و هەروەها لەگەڵ پارتی دەم و خۆیان هەیە، لەپێناو دەرچوونی یاسایەکی بنەڕەتی کە ڕێگا بۆ دیموکراتیزەبوون و چارەسەری کێشەی کورد خۆش بکات. هەروەها جەخت لەوە کراوەتەوە کە بۆ ئەوەی هەنگاوەکانی پێشبینیکراو لەم یاسایەدا جێبەجێ بن، پێشتر ڕوونکراوەتەوە کە دەبێت 'ئازادی و ئازادانە کارکردنی ئۆجەلان بە تەواوی دابین بکرێت'.

'ناوەڕۆکەکە کەموکوڕی جددی تێدایە، زمانەکەشی کێشەدارە'

لە ڕایگەیاندنەکەدا کە تیایدا هاتووە 'ئەم یاسایە هەڵە و کەموکوڕی جددی هەڵدەگرێت'، بەم شێوەیە گوتراوە:

'لە ڕاپۆرتی ئامادەکراوی کۆمیسیۆنی پەرلەماندا، پێشنیازە پەیوەندیدارەکان بە دیموکراتیزەبوون و چارەسەری کێشەی کورد نەخراونەتە ناو ڕاپۆرتەکەوە. لەم ڕوانگەیەوە ئامانجەکە بە تەواوی نەهاتووەتە دی. باسکردنی تەنها خەڵاسبوون لە چەک بەبێ بەکارهێنانی چەمکی کورد، ئەوە دەردەخات کە کێشەکە بە تەواوەتی وەرنەگیراوە. جگە لە کەموکوڕی جددی لە ناوەڕۆکدا، زمان و چەمکە بەکارهاتووەکانیش بۆ یاسایەک کە ئامانجی ئاشتی هەیە، کێشەیەکی جددییە. بێگومان ئەم زمانە زمانێکە کە گەلەکەمان و بزوتنەوەکەمان ناتوانن قبوڵی بکەن.

بزوتنەوەکەمان و گەلەکەمانیش جەختیان لەوە کردووەتەوە کە ئەگەر یاسایەک بێتە دەرەوە و پرۆسەیەک بەڕێوە بچێت، ئەمە تەنها لەگەڵ ئازاد ژیان و کارکردنی ڕێبەر ئاپۆدا دەکرێت بەدی بێت. ئەمەشیان لە هەموو دەرفەتێکدا ڕایانگەیاندووە. هەنگاوهەڵگرتن و بۆ کردەوە هێنانی ئەوەی پەیوەندی بە بزوتنەوەکەمانەوە هەیە، تەنها بەوە دەکرێت کە ڕێبەر ئاپۆ ئازاد بژیێت و کاربکات و بەخۆی ڕابەرایەتی و ئاراستەی بکات. پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگای دیموکراتیک تەنها بە ئازاد ژیان و کارکردنی ڕێبەر ئاپۆ گەشە دەکات. وەک بزوتنەوەی ئازادیخوازی، هەموو هەنگاوەکانمان هەتا ئێستا لەسەر بنەمای ئەوە هەڵگیراون کە ڕێبەر ئاپۆ ئازاد بژیێت و کاربکات. دەولەت باحچەلی لە یەکەم ڕۆژەوە بەڵێنی داوە کە مافی هیوای ڕێبەر ئاپۆ دێتە دی.'

'هیچ ڕۆڵێکی کۆئۆردینەیتەری بۆ ئۆجەلان دیارینەکراوە'

لە ڕایگەیاندنەکەدا کە تیایدا بیرخرایەوە بە پێشنیازی دەولەت باحچەلی، سەرۆکی گشتیی مەهەپە، بۆ پێدانی ڕۆڵی 'کۆئۆردینەیتەری پرۆسەی ئاشتی و سیاسیبوون' بە ئۆجەلان، گوترا ڕۆڵی ئۆجەلان لەم پرۆسەیەدا لە یاسای چوارچێوەدا دیارینەکراوە.

لە ڕایگەیاندنەکەدا هاتووە کە 'تەنها بە شێوەیەکی نادیار ئاماژە بەوە کراوە کە ئەنجومەنێک بە سەرپەرشتیاریی جێگری سەرۆک کۆماری پێکدێت و دەتوانێت ژێرئەنجومەن دروست بکات'. هەروەها ئاماژە بەوە کراوە کە ئەگەر ئۆجەلان 'بە دۆخی ئازاد ژیان و کارکردنەوە ڕابەرایەتی ئەم ئەنجومەنە نەکات'، زۆربەی ئەو خاڵانەی یاساکە باسی لێوە دەکات جێبەجێ نابن.

'وازی لێ بهێنین چەکدارەکان، تەنانەت ئەو سیاسەتوانانەی چوونەتە ئەورووپاش ناتوانن بگەڕێنەوە'

لە ڕایگەیاندنەکەدا هاتووە: 'داوا لە چەکدارەکان دەکرێت خۆیان لە چەک خاڵاس بکەن و بگەڕێنەوە. ئەگەر بگەڕێنەوە تورکیا و نەتوانن لەسەر بنەمای ئازادیی بیروڕا و ڕێکخستن سیاسەتی دیموکراتیک ئەنجام بدەن، ئەگەر لەسەر بنەمای ئەوەی گوتوویانە و ڕێکخستنی کردوویانە تاوانبار بکرێن و بخرێنە زیندانەوە، ئەوا وازی لێ بهێنین چەکدارەکان بێنە ناو دەشتودەر، تەنانەت ئەو سیاسەتوانانەش کە ناچاربوون بچنە ئەورووپا ناتوانن بگەڕێنەوە'.

'ئەم یاسایە دەستپێکێکە'

لە ڕایگەیاندنەکەدا کە ئەم بۆچوونەی تێدا هاتووە کە پرۆسەی دەستپێدەکات لەگەڵ یاسای چوارچێوە، تەنها لەژێر ڕابەرایەتی ئۆجەلان و پێکەوە لەگەڵ یاسا دیموکراسیخوازە نوێیەکان دەتوانرێت جێبەجێ بکرێت، ئەمانەش تۆمارکراون:

'ئەم یاسایە دەستپێکێکە. پێویستە خەباتی دیموکراتیزەبوون گەشە بکات بۆ چارەسەرکردنی هەموو کێشەکان، بە تایبەت کێشەی کورد. لەم ڕوانگەیەوە دەبێت گەلانمان و هەموو هێزە دیموکراتەکان ڕێکبخرێن و خەبات بکەن بۆ دیموکراتیزەبوون و چارەسەری کێشەی کورد. ئەوسا یاسایەکە دەتوانێت بەڕاستی ڕۆڵی یاسایەکی چوارچێوە بگێڕێت؛ دەبێتە دەستپێکێک بۆ گەشەسەندنە گرنگەکان.'