ئادیلە خانم: لە کۆبانی دەرگاکان نەکراینەوە، ڕاستیی ئینتیگراسیۆن ئاشکرا بووەوە

Rastinews — ساڵی 2014 جیهان ناوی ئەم شارە لەگەڵ وێنەی ئەو ژن و پیاوانەدا ناسی کە بەرامبەر بە سەربڕینەکانی داعش بەرگرییان دەکرد. دوازدە ساڵ دواتر، دووکەڵێک لە هەمان شار بەرز دەبێتەوە، بەڵام ئەم جارە نەک وێنەی بەرگری، وێنەی بێچارەییە. ئەوکات دوژمنی گەمارۆدەر لە دەرەوە بوو و دەرگاکان لە ڕووی ئەودا داخرابوون. ئەم جارە دەرگاکان لە ناوەوە قوفڵ کرابوون، هەم گەمارۆدەر و هەم داخەری قوفڵ لە ناوەوە بوون.

ئەوانەی لەناو زیندانەکە بوون، ئەو کەسانە بوون کە دوای کوژرانی عەسکەرێکی کورد، سامی شێخموس حەسۆ (بە ناوی نهێنی سیپان هزنی)، هاتنە سەر شەقام و گیران. شایەتحاڵان دەگێڕنەوە کە بەندکراوان ڕازی نەبوون بە گواستنەوەیان بۆ حەلەب. بەگوێرەی ڕایەکی بەندکراوێکی برینداری بۆ میدیاکان، یەکێک لەوان بۆ ئەوەی ڕازی نەبێت بەم گواستنەوەیە خۆی گرت بە ئاگر و ئاگرەکە لەوێوە فراوان بووەوە. شایەتحاڵ هەن کە دەڵێن دەرگاکان لە کاتی خۆیدا نەکراینەوە و یارمەتی دواکەوت. هێشتا بۆشاییەکی گەورە هەیە لەنێوان ڕایە فەرمییەکان و ئەوەی خێزان و برینداران دەیگێڕنەوە. سەرچاوەکان ژماری کوژراوان بە 10 و ژماری برینداران بە 17 ڕاگەیاندووە، کە چوارێکیان بە قورسی برینداربووە.

بەڵام هیچ ژمارەیەک ناتوانێت هاواری باوکێک لە هۆڵی نەخۆشخانەدا بگەیەنێت:

"لەبەرچاومدا سوتان، دەرگاکەیان نەکردەوە."

ڕووداوەکە خۆی چەند لایەنە. بەگوێرەی هەندێک سەرچاوە، پشت کوژرانی حەسۆ کێشەیەکی هۆزییە کە دوو ساڵ لەمەوپێش ڕوویداوە و بە کوژرانی کەسانێک لە هۆزی بەگگارە لە دێرەزوور بەستراوەتەوە. بەڵام ئەم وردەکاریە پرسیارە سەرەکییەکە نایگۆڕێت: بۆچی کێشەیەکی هۆزی لە شارێکدا بووە هۆی دەستێوەردانی دەوڵەت، گیرانی خەڵک، فەرمانی مانگرتنی شەقامی 72 کاتژمێری و لە کۆتاییدا مردنی نۆ کەس؟ بۆچی کینەیەکی تاکەکەسی، لە دەستی دەوڵەتدا بەم خێرایی دەبێتە ئامرازێک بۆ سزادانی کۆمەڵ؟ کێشەی سەرەکی ناسنامەی تاوانبار نییە، بەڵکو شێوازی بەڕێوەبردنی قەیران لەلایەن دەوڵەتەوەیە.

دووکەڵی بەرزبووەتەوە لە کۆبانی، وێنەی ئەو بێپاڕاستنییەیە کە کورد ئەمڕۆ تێیدا گیراوەتەوە. لە شارێکدا کە هەر چەند ساڵ لەمەوپێش هێمای بەرگری بەرامبەر بە داعش بوو، ئەمڕۆ خەڵک نایانزانێت بە فەرمانی کێ گیراون، بۆ کوێ دەبردرێن و کێ دەبێتە پاسەوانیان.

لەبەردەم کوردان داهاتوویەکی نوێ بە ناوی "ئینتیگراسیۆن" دانرا. هێزە چەکدارەکان بەلاڤ کرانەوە یان بە سوپای سووریا پەیوەست کران. دامەزراوەکان دراونەتە دیمەشق. ئەو سیستەمی بەرگرییەی کورد ساڵانێکی زۆر بە گیانی خۆیان بونیادیانناوە، سپێردرا بە چاودێری دەوڵەتی ناوەندی. لە کۆتایی ئەم پرۆسەیەدا فەرماندەی هێزەکانی سوریای دیموکرات، مەزلوم عەبدی، بووە ڕاوێژکاری سەرۆکایەتی سووریا. دوای ڕژانی خوێن لە کۆبانی، هێزەکانی پەیوەست بە دیمەشق دوو کیلۆمەتر لە ناوچەکەی شار پاشەکشەیان کرد، عەبدی هاتە شار و لەگەڵ بەرپرسانی خۆجێیی کۆبووەوە. بەم شێوەیە گرژی بۆ ماوەیەک هێورایی پێدرا

بەڵام پرسیارەکە هێور نەبووەوە.

پۆستێک درا.

بەڵام دڵنیایی گەلێک لە دەستدا.

ئێستا ئەو پرسیارەی پێویستە بکرێت ئەمەیە:

ئایا کورد بەڕاستی لەناو سووریا تێکەڵ کرا، یان دیسان کرا بە کەمینەیەکی بێپاڕاست؟

ویستی ئیمرالی ویستی کێیە؟

بنکەی ئەم پرسیارە زۆر لە دیمەشق دوورترە، دەگاتە ئیمرالی.

عەبدوڵلا ئۆجەلان لە ساڵی 1999ەوە، نزیکەی 27 ساڵە لە زیندانی ئیمرالیدا بەندکراوە. ئەمڕۆ تەمەنی 77 ساڵە. ئازاد نییە. دەوڵەتی تورکیایە کە بڕیار دەدەت لەگەڵ کێ دیدار دەکات، چ هەواڵێک وەردەگرێت و کەی و چ بەشێک لە قسەکانی دەگوازرێتەوە دەرەوە. باڵاو کراوەتەوە کە دیدارکردنی لەگەڵ پارێزەر و خێزانی ساڵانێک ڕێگری لێکراوە. پەیوەندی لەگەڵ جیهان بەستراوەتەوە بەو دەرگایەی کە دەوڵەتی بەندکەری خۆی دەیکاتەوە و دایدەخات.

ئایا دەکرێت باسی ویستی ئازادی کەسێکی وا بکرێت؟

مێژووی کۆلۆنیالیزم شێوازێکی هاوبەشی هەیە: هێزی ناوەند لەجێی ئەوەی گەلێک بە تەواوی وەک لایەن وەربگرێت، تاکە کەسێک کە دەتوانێت چاودێری بکات، بە "نوێنەری خۆجێیی" ڕادەگەیەنێت. ئەو کەسە هەرچەندە ڕێزلێنراو و بە بارستایی مێژوویی بێت، بەڵام دەسەڵاتی چیدی لە گەل وەرنەگرتووە، لە ناوەندی چاودێریکەری خۆی وەردەگرێت. هەموو شتێک لەنێوان گەل و ناوەند ئیتر دەبێت بە تاکە دەرگایەکدا تێپەڕێت. ئەمە هەمان تەکنیکی کلاسیکی "بەڕێوەبردنی ناڕاستەوخۆ"ی حکومەتانی کۆلۆنیالییە: لەجێی ئەوەی ڕاستەوخۆ زوڵم بکەیت، کەسێک کە زوڵمی لێکردووە بە "قسەکەر" ڕادەگەیەنیت. دەنگی چاودێریکردووی خۆت، وەک دەنگی گەل پێشکەش دەکەیت.

ئەمە بەو مانایە نییە کە بیرۆکەکانی ئۆجەلان بێ نرخن. ناتوانرێت نکوڵی لە بارستایی ئەو لە مێژووی سیاسیی کورددا بکرێت، لە کاریگەرییەکەی لەسەر ملیۆنان کەس و لە ئەوەی بەرپرسیاری دامەزرێنەری بزوتنەوەیەکی نزیکەی نیوسەدەیە. بەڵام هەر لەبەر ئەمەشە پێویستە پرسیارێکی قورستر بکرێت:

ئایا داهاتووی گەلێک دەکرێت بەستراوە بێت بەو وتانەی لە زاری تاکە کەسێکدا دەردەچن کە ئازادییەکەی لێ سەندراوەتەوە؟

ئۆجەلان بەندکراوە. بەڵام ویستی گەلی کورد نابێت بەندکراو بێت.

ئەمە ناکۆکییە سەرەکییەکەی ئەمڕۆیە. دەوڵەتی تورکیا، ئەو کەسەی کە ساڵانێک لەژێر تەنگژەیەکی تەواودا ڕاگرتووە، ئێستا وەک تاکە بڕیاردەری هەموو کێشەی کورد وەری دەگرێت. دەوڵەت لەجێی ئەوەی گفتوگۆیەکی ڕوون لەگەڵ نوێنەرانی هەڵبژێردراوی ملیۆنان کورد، کۆمەڵگای مەدەنی، ژنان، لاوان و ڕەوتە سیاسییە جیاوازەکان بکات، کێشەکە لە ڕێگەی تاکە کەسێکەوە لە ئیمرالی بەڕێوە دەبات.

بەم شێوەیە ئۆجەلان تەنها وەک بەندکراوی دەوڵەت نامێنێتەوە، بەڵکو دەگۆڕدرێت بۆ ئامرازێکی سیاسی کە دەخرێتە شوێنی ویستی کۆمەڵایەتی کورد.

ئەم بابەتە گلەیی کردن لە ئۆجەلان یان هەڵگرتنی هەموو بەرپرسیارێتی لەسەر شانی ئەو نییە. بەپێچەوانەوە، بارکردنی داهاتووی گەلێک بەسەر کەسێکی بەندکراودا، ستەمە هەم لەسەر ئەو کەسە و هەم لەسەر گەلەکە.

بەرپرسیارێتییە سەرەکییەکە، لەسەر ئەو پێکهاتە سیاسییانەیە کە هەموو وتەیەکی ئۆجەلان وەک فەرمانێکی نەبژاردراو وەردەگرن.

وەرگرتنی بارستایی مێژوویی کەسێک، شتێکی جیاوازە لە سپاردنی دەسەڵاتی تاکبڕیاردانی داهاتووی ملیۆنان کەس بۆ ئەو. ڕێزگرتن شتێکە، وازهێنان لە ویست شتێکی دیکەیە.

ئاشتی لەگەڵ کێ و بە چ بەرامبەرێک دەکرێت؟

بێدەنگبوونی چەک بەڕاستی بەنرخە. هیچ گەلێک ناتوانێت بۆ هەتاهەتایە منداڵانی خۆی بنێرێتە جەنگ. کورد پێویستی بە مردن نییە، پێویستی بە ژیانە؛ پێویستی بە ناکۆکی نییە، پێویستی بە ئاشتییەکی بەشکۆ و یەکسانە.

بەڵام ئاشتی تەنها چەکدانانی یەک لایەن نییە.

ئاشتی پێویستی بە یاسا، بەرامبەر و دڵنیایی هەیە. پێویستی بە پەروەردە بە زمانی دایک هەیە. پێویستی بە نەدانانی سەرپەرشتیار لەجێی شاردارە هەڵبژێردراوان هەیە. پێویستی بە ئازادکردنی بەندکراوانی سیاسی و لابردنی تاوانکاری لە سیاسەتی دیموکراتیک هەیە. پێویستی بە دڵنیایی دەستوری بۆ ناسنامەی کوردی هەیە. پێویستی بە گۆڕانی دەوڵەتیش هەیە، سنووردارکردنی دەسەڵاتەکانی بە یاسا و ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ تاوانەکانی ڕابردوو.

کاتێک لایەنێک چەکی خۆی دادەنێت و لایەنەکەی دیکە تەنها بەڵێن دەدەت، ئەمە ئاشتی نییە. ئەمە لابردنی یەکلایەنەی هاوسەنگی هێزە.

بە بانگهێشتی ئۆجەلان، کۆتاییهێنانی پەکەکە بە خەباتی چەکداری و هەڵوەشاندنەوەی خۆی، بڕیارێکی مێژوویییە. بڕیارێکی وا کاریگەری لەسەر ژیانی ملیۆنان کەس هەیە. لەگەڵ ئەوەشدا بە ڕوونی بۆ خۆپیشاندان ڕوون نەکراوەتەوە کە ئەم پرۆسەیە بە چ دڵنیایی دیموکراتیکی بەستراوەتەوە، دەوڵەت چی بەڵێن داوە و بایەخی گفتوگۆکان چییە.

لە کورد داواکراوە کە ملکەچی ئەنجامەکانی بن، بەڵام ڕێگەیان پێنەدراوە بزانن ئەم بڕیارە لەژێر چ بارودۆخێکدا وەرگیراوە.

نهێنیکاری بۆ دەوڵەت لەوانەیە ستراتیژی بێت. بەڵام بۆ گەلێک، لەدەستدانی ویستە.

ئەگەر لەسەر مێزەکە باسی زمانی کورد، شوێنی سیاسی، بەڕێوەبردنی خۆجێیی و ئاسایشی کورد دەکرێت، خاوەنی ئەو مێزە تەنها ئۆجەلان نییە. خاوەنی ئەو مێزە دایکەکەیە لە ئامەد، منداڵەکەیە لە کۆبانی، مامۆستایەکە لە قامیشلۆ، خێزانەکەیە کە لە عەفرین دەرکراوە و ئەو کەسانەن کە ساڵانێک لە چیاکاندا جەنگاوە. نابێت هیچ کام لەوان دواتر بزانن کە بڕیارەکانی ژیانیان چۆن دیاریکراوە.

هیچ گفتوگۆیەک کە بە ناوی گەلی کورد دەکرێت، ناتوانرێت لە گەلی کورد بشاردرێتەوە.

ڕۆژئاوا بە ناوی کێ تەسلیم کرا؟

قورستوترین ئەنجامی ئەم پرۆسەیە ئەمڕۆ لە ڕۆژئاوا دەبیندرێت.

کورد لە درێژایی جەنگی ناوخۆیی سووریا لە ناوچەکانی خۆی بەرگری کرد. لە هێرشەکانی داعش نەک تەنها خاکی خۆیان، بەڵکو ژیانی هاوبەشی مرۆڤایەتییان پاراست. لە کۆبانی ژن و پیاو بەرامبەر بە یەکێک لە تاریکترین ڕێکخراوەکانی جیهان بەرگرییان کرد. هەزاران کەس گیانی خۆیان لەدەستدا. لە کۆتایی ئەم خەباتەدا، هەرچەندە بێکەموکووڕی نەبوو، بەڕێوەبردنێکی خۆجێیی بەدیهاتوو، دامەزراوەکانێک کە ژنان بەهێزی تێیاندا نوێنراون و کۆمەڵگایەکی خۆپاراست بەرهەم هات.

ئەم پێکهاتەیە لە ڕەخنە بەدەرنەبوو. دەبووایە باسی زاڵبوونی تاکپارتی، دەستێوەردان بەرامبەر بە بزوتنەوە کوردییە ناکۆکەکان، سیستەمی خزمەتی سەربازی زۆرەملێ، کێشەی ڕوونی و پشتبەستنی زیادەڕۆ بە پشتگیری دەرەکی بکرێتایە. بەرگریکردن لە ڕۆژئاوا نابووایە بە مانای پیرۆزکردنی هەموو بڕیارەکانی بەڕێوەبردنەکەی لەوێ بێت.

بەڵام خۆبەڕێوەبردنێک کە کەموکووڕی هەیە، لەگەڵ چوونە ژێر فەرمانی دەوڵەتێکی ناوەندیانە یەک شت نییە.

پرۆسەیەک کە ئەمڕۆ بەناوی "ئینتیگراسیۆن"ەوە ڕوودەدات، بە گواستنەوەی هێزی سەربازی و کارگێری کورد بۆ دیمەشق کۆتایی هات. لە بەرامبەر ئەم گواستنەوەیە، شوێنی دەستووری کورد، تایبەتمەندی سیاسی خاکەکانیان، مافی پەروەردە بە زمانی دایک و ئاسایشی کۆمەڵایەتییان بە چ دڵنیایی بەستەرداری گەیشتووە؟

وەڵامێکی قەناعەتپێهێنەر بۆ ئەم پرسیارە نییە.

گرنگتر لەوە، پێکهاتەکانی نوێی سەربازی و ئاسایشی سووریا بە تەواوی خاوێن نەبوونەتەوە لە ڕابردووی ئیسلامی سیاسییان. هێشتا نیزامێکی دەستووری فرەڕەنگ کە داهاتووی کورد، عەلەوی، دروزی، مەسیحی و کۆمەڵگاکانی دیکە دڵنیا بکاتەوە، دامەزرێنراوە نییە. لەم بارودۆخەدا، تەسلیمکردنی چەک و دامەزراوەکانی ئاسایشی کورد، یەکخستنێکی تەکنیکی نییە، بەڵکو مەترسییەکی بوونیایی.

کێ دڵنیای دەدات کە ئەو چەکانەی ئەمڕۆ لە دەستی کورد وەردەگیرێت، بەیانی بەرامبەر کێ ڕادەگیرێت؟

چی ڕوودەدات ئەگەر کوردێک کە بەهۆی ئینتیگراسیۆنەوە پەیوەستی بەم سوپایە بووە، بەیانی بنێردرێتە جەنگ بەرامبەر کوردی دیکە؟ ئەگەر پێکهاتەیەک بە ناوی "سوپای نیشتمانی" لەجێی ئەوەی سوپای وڵاتێکی فرەڕەنگ بێت، ببێتە ئامرازی چەوساندنەوەی دەسەڵاتی ناوەندی، ئەو کاتە عەسکەری کورد فەرمانی کێ جێبەجێ دەکات؟

ئەوکاتە ئینتیگراسیۆن دەبێتە ناوێکی نوێ بۆ کوژرانی کورد بەدەستی کورد.

بەرپرسیارێتی سیاسیی مەزلوم عەبدی

مەزلوم عەبدی لە ڕۆژئاوا فەرماندەیەکی ئاسایی نەبوو. یەکێک بوو لە ئاشکراترین ناوەکانی ئەو یاسایی نێودەوڵەتییەی کە دوای بەرگری کۆبانی و جەنگ بەرامبەر داعش پەیدابووبوو. کورد پشتی بەو نەبەست تەنها وەک بەرپرسێکی سەربازی، بەڵکو وەک نوێنەرێکی سیاسی کە دەستکەوتەکانیان دەپارێزێت.

لەبەر ئەمە، ئەمڕۆ مافی ئەوەی نییە بگوترێت "من تەنها فەرمانم جێبەجێ کرد."

کەسێک کە لە پۆستێکدایە کاریگەری لەسەر چارەنووسی گەلێک هەیە، بە ڕاسپاردەکانی نییە هەڵدەسەنگێندرێت، بەڵکو بە ئەنجامی بڕیارەکانی. مەزلوم عەبدی نەدەبووایە فەرمانبەری ئۆجەلان یان قەندیل بێت، دەبووایە نوێنەری ئەو کۆمەڵگایە بێت کە بەرپرسیارێتیی گرتووەتە ئەستۆ.

ئەگەر بڕیارەکانی داهاتووی ڕۆژئاوا بەپێی هێڵی سیاسی هاتووە لە ئیمرالی یان قەندیل، ئەوا کێشەیەکی گرنگی نوێنەرایەتی لەبەردەستدایە. چونکە گەلی ڕۆژئاوا نە دەسەڵاتی بڕیاردان لەسەر داهاتووی خۆی داوەتە ئیمرالی و نە بۆ قەندیل.

ڕۆژئاوا نابێتە کارتی مامەڵەکردن بۆ ستراتیژی ڕێکخراوەیی لە پارچەیەکی دیکە.

دیاریکردنی مەزلوم عەبدی وەک ڕاوێژکاری سەرۆکایەتی سووریا لەوانەیە وەک بەرزبوونەوەیەکی کەسی پێشکەش بکرێت. بەڵام گۆڕینی فەرماندەیەک کە نوێنەری ویستی خۆجێیی گەلێک بووە، بۆ ڕاوێژکاری دەوڵەتێکی ناوەندی، تەنها گۆڕینی پلە نییە. ئەمە گۆڕینی ئاراستەی سیاسییە. هاتنی عەبدی بۆ کۆبانی و بانگهێشتکردنی "هێمنایەتی" دوای مردنی نۆ کەس، تاڕادەیەک ڕووتترین وێنەی مانای ئەم ڕۆڵە نوێیەیە: بەڕێوەبردنی شینی ئەو کەسانەی سبەینێ هاوچەکی ئەو بوون، بەناوی دەوڵەتێکەوە کە ئەمڕۆ پەیوەستی بەوە.

ئەگەر کەسێک دوێنێ فەرماندەی ئەو پێکهاتەیە بووبێت کە گەلی خۆی دامەزراندووە، و ئەمڕۆ ڕاوێژکاری ئەو دەسەڵاتەیە کە ئەو پێکهاتەی وەرگرتووە، دەبێت وەڵامی ئەم پرسیارانە بدەتەوە:

کورد چی بەدەستهێنا؟

چ مافانێک بە دەستووری دڵنیا کرانەوە؟

چ دامەزراوانێک توانرا بپارێزرێن؟

بۆچی بە گەل ڕوون نەکراوەتەوە کە کام چەک، بۆ کێ و بە چ مەرجێک تەسلیم کراوە؟

ئاسایشی کورد ئێستا بە کێ سپێردراوە؟

بەبێ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارانە، ناتوانرێت باسی "سەرکەوتنێکی مێژوویی" بکرێت. بەدەستهێنانی پۆستی کەسێک لە دیمەشق، بەدەستهێنانی شوێنی سیاسی گەلێک نییە.

داهاتووێک کە لە کۆبانی دەردەکەوێت

لەبەر ئەمە، ئەوەی لە زیندانی کۆبانی ڕوویداوە ناتوانرێت وەک ڕووداوێکی تاک بەدیبکرێت.

عەسکەرێکی کورد، سامی شێخموس حەسۆ، کوژرا. خەڵک بەرامبەر ئەم تاوانە هاتنە سەر شەقام. وێنە باڵاوکرانەوە کە هێزەکانی ئاسایشی پەیوەست بە دیمەشق بۆ شار نێردراون و لە کاتی دەستێوەردانیشدا دەنگی تەکبیر بەرز بووەتەوە. زیاتر لە حەڤدە لاو گیران؛ بەشێکیان بەرداندران، بەڵام ویستنی گواستنەوەی بەشێکیان بە کاروانێکی دەیان ئۆتۆمبیل بۆ حەلەب، بووە خاڵی ترازانی سەرەکی. بەندکراوان ڕازی نەبوون بەمە. دوای ئەوە ئاگر لە زیندانەکە بەربووە؛ نۆ کەس گیانی خۆیان لەدەستدا و حەڤدە کەس برینداربوون.

پێویستە هەریەک لەم شایەتحاڵانە بە لێکۆڵینەوەیەکی سەربەخۆ و ڕوون بپشکنرێن. دەبێت ڕوون بکرێتەوە ئاگرەکە چۆن دەستپێکرد، بۆچی کارمەندانی ئاسایش لە کاتی خۆیدا دەستێوەرد نەکردن، هەموو تۆمارەکانی کامێرا و ژمارەی ڕاستەقینەی کوژراوان. لە ڕووداوێکدا کە کەسێک وتوویەتی مردنی هەڵبژاردووە لەجێی تەسلیمبوون، بەرپرسیارێتی دەوڵەت ناتوانرێت تەنها بە پرسیاری "کێ ئاگرەکەی داگیرساند" سنووردار بکرێت؛ پرسیاری سەرەکی ئەوەیە کێ ئەو کەسەی بۆ ئەم هەڵبژاردنە هاندا.

بەڵام مانای سیاسیی ڕووداوەکە هەر ئێستا ئاشکرایە:

کاتێک میکانیزمی ئاسایشی گەلێک لاواز بکرێت، هێزی ئاسایشی دەوڵەت پابەند نییە بە پاسەوانیکردنی. زۆر بە خێرایی دەتوانێت ببێتە هێزێک بەرامبەری.

ئەگەر گەلی کۆبانی کە دوێنێ بەرامبەر داعش لە جیهان بەرگری کرد، ئەمڕۆ لە شاری خۆیدا نەتوانێت لێپرسینەوە بکات لەبارەی مردنی منداڵانی لەپشت دەرگای داخراو، ئەوا لێرە باسی پێشکەوتن ناکرێت، بەڵکو باسی گەڕانەوەیەکی قورس.

ترسی خەڵک لە وتەی "الله ئەکبەر" ترسێک نییە لە باوەڕ. ئەمە بیرەوەرییەکە کە بەهۆی بەکارهێنانی ئەم وتەیە لە کاتی هێرشەکانی داعشدا وەک پیشەکاری مردن دروستبووە. بیستنی هەمان وتەکان لەلایەن هێزەکانی خودراپۆشدراوەوە، وا لە خەڵکی کۆبانی دەکات بیربکەنەوە کە جەنگ کۆتایی نەهاتووە، تەنها جامەکان گۆڕدراون.

هەرکەسێک کە ئەم ترسە بچووک بکاتەوە، مێژووی نزیکی کۆبانی تێنەگەیشتووە.

ڕەخنەگرتن لە بەندکراوێک، یان ڕەتکردنەوەی سەرپەرشتی؟

ڕەخنەگرتن لە ئۆجەلان، نکوڵیکردن لە خەباتی کورد نییە. بەپێچەوانەوە، بەرگریکردنە لە ویستی سیاسیی کورد.

بەرگریکردن لە ئازادی ئۆجەلان، پێویستی بەوە نییە ویستی هەموو کورد بسپێردرێت بەو.

پێشکەشکردنی هەموو وتەیەکی ئۆجەلان وەک "ویستی ئازادی کورد"، دووبارە بەرهەمهێنانەوەی ئەو سیستەمی چاودێرییەیە کە دەوڵەتی تورکیا دامەزراندووە. دەوڵەت کە کلیلی دەرگای ئیمرالی لەدەستدایە، دەتوانێت هەر کاتێک پێویست بێت، پەیامی هاتووە لەو دەرگاوە، وەک فەرمان بۆ هەموو کورد پێشکەش بکات.

لە سیستەمێکی وا، ئاشکرا نامێنێت کێ کێ بەڕێوە دەبات.

ئایا ئۆجەلانە کە پرۆسەکە بەڕێوە دەبات، یان دەوڵەتە کە لە ڕێگەی کاریگەری مێژووییی ئۆجەلانەوە کۆمەڵگای کورد بەڕێوە دەبات؟

بەبێ کردنی ئەم پرسیارە، هیچ پرۆسەیەکی ئاشتی ناتوانێت بە ڕاستی دیموکراتیک بێت.

پێویست نییە کورد دیسان لە سەرەتاوە دەستپێبکەنەوە

چارەنووسی کورد بەرگرینکردنی بەردەوام، مردنی بەردەوام و دەستپێکردنەوە لە سفر لە هەر نەوەیەکدا نییە. ئەمە چارەنووس نییە، بێچارەییەکی دامەزراوەییە.

ڕێگەی چوونەدەرەوە گەڕان بەدوای ڕزگارکەرێکی نوێدا نییە. دانانی سەرکردەیەکی نوێ کە هیچ کەس ناتوانێت لێی نزیک بێتەوە لەجێی ئۆجەلانیش نییە. پێویستی کورد بە نیزامێکی سیاسی فرەڕەنگە کە هیچ کەسێک بەتاکی نەتوانێت تاکبڕیار بدات.

پێویست نییە کوردی تورکیا، سووریا، عێراق، ئێران و دیاسپۆرا هەموویان پەیوەست بن بە هەمان ڕێکخراوە. بەڵام پێویستە لەسەر بنەما و پرەنسیپی هاوبەش کۆببنەوە، بەشێوەیەک کە هیچ پارچەیەک نەبێتە کارتی مامەڵەکردن بۆ پارچەیەکی دیکە.

ئەگەر بڕیار لەسەر داهاتووی کورد بدرێت، دەبێت ژنان، لاوان، پارتە جیاوازەکان، ڕۆشنبیرانی سەربەخۆ، بەڕێوەبردنی خۆجێیی، خێزانی زیانلێکەوتووان و کۆمەڵگای مەدەنی بەشدار بن. ئەگەر چەک دانرابنرێت، دەبێت دڵنیایی یاسایی و سیاسی بەرامبەرەکەی بۆ گەل ڕوون بکرێتەوە. ئەگەر ئینتیگراسیۆن بۆ سوپایەک بکرێت، دەبێت سیستەمی فەرمانی، دەسەڵاتی خۆجێیی ئاسایش و پاراستنی هاوڵاتیان بە دەستوور دڵنیا بکرێتەوە.

ئاشتی ناتوانرێت دژی گەل بکرێت.

ئینتیگراسیۆن ناتوانێت ببێتە ناوی جوانی تەسلیمبوون.

ئازادی سەرکردەیەک ناتوانرێت لەجێی ئازادی گەلێک بێت.

ئەمڕۆ کێشەی سەرەکیی لەبەردەم کورد، پابەندبوون یان بەرهەڵستکردنی ئۆجەلان نییە. کێشەی سەرەکی ئەوەیە ئایا کورد دەتوانێت خاوەنداریەتی ویستی کۆمەڵایەتی خۆی بکات یان نا. ڕێگەیەکی نوێ دەتوانرێت بکرێتەوە بەوەی: ئۆجەلان لە شوێنی مێژووییی خۆی دابنرێت بەڵام داهاتوو تەنها بە قسەکانی ئەو نەسپێردرێت؛ مەزلوم عەبدی نەک بە ڕۆڵی ڕابردووی، بەڵکو بە ئەنجامی بڕیارەکانی ئەمڕۆی هەڵسەنگێندرێت؛ کوژراوانی کۆبانی نەک وەک ماتریالی شینێکی نوێ، بەڵکو وەک شایەتی ترازانێکی سیاسی کە پێویستی بە لێپرسینەوەیە بەدیبکرێن.

چارەنووسی گەلێک لە خانەیەکی زیندان جێ نابێتەوە.

ویستی گەلێک ناتوانرێت تەنها دەنگی یەک پیاو بێت.

و هیچ گەلێک ناچار نییە هێزی پاراستنی خۆی تەسلیم بکات، بەبێ ئەوەی بزانێت کام مافی بەدەستهێناوە.

ئەوەی لە کۆبانی سوتا تەنها زیندانێک نەبوو. پەردەی داهاتووی بێدڵنیاییی پێشکەشکراو بە کورد لەوێ کرایەوە. دوازدە ساڵ لەمەوپێش، بەرگرییەک هەبوو کە لەسەر دیوارەکانی ئەم شارە نووسرابوو "لێرەوە تێناپەڕن." ئەمڕۆ لەپشت هەمان دیوارەکان، تەنانەت ئاشکرا نییە کێ کێ دەپارێزێت.

ئێستا لەبەردەم کورد هەڵبژاردن نییە لەنێوان دیسان مردن و بەبێدەنگی تەسلیمبوون. ڕێگەیەکی سێیەم هەیە: خاوەنداریەتیکردنی بیری خۆی، دامەزراوەکانی خۆی و ویستی فرەڕەنگی خۆی.

دەستپێکی نوێی کورد، نەک ئەو ڕۆژەیە کە چاوەڕوانی وتەی سەرکردەیەکن، بەڵکو ئەو ڕۆژەیە کە خۆیان دەست بە قسەکردن دەکەن لەبارەی داهاتووی خۆیانەوە.