عەلەوییەکان پرسیار دەکەن: 'کێ لە مێزی گفتوگۆ نوێنایەتیمان دەکات؟' — بۆ مەجلیسی یەکێتی لە حاجی بەکتاش کۆدەبنەوە

Rastinews — لە کاتێکدا لە تورکیا گفتوگۆ لەسەر دەستووری نوێ و پرۆسەی ئاشتی بەردەوامە، دامودەزگا سەرەکییەکانی عەلەوی لە تورکیا و ئەورووپا بەیاننامەیەکی هاوبەشیان بڵاوکردەوە. ئەم بابەتە کەوتووەتە بەردەم گفتوگۆوە کە کێ و بە چ داواکارییەکانەوە دەبێتە نوێنەری عەلەوییەکان لە مێزی گفتوگۆی ئەگەری لەگەڵ دەوڵەت و ئەکتەرە سیاسییەکان. ئەم دامودەزگایانە ڕایانگەیاند لە ١٥ی ئاگۆست لە حاجی بەکتاش کۆدەبنەوە بۆ دامەزراندنی 'مەجلیسی نوێنەران'ێک کە سەربەخۆ بێت لە کاریگەری هەر دامەزراوەیەکی گشتی، هیچ حزبێکی سیاسی یان هەر لایەنێکی دەرەکی.

گفتوگۆی درێژخایەن لەسەر نوێنەرایەتی کۆمەڵگای عەلەوی لە تورکیا، لەگەڵ قۆناغی سیاسیی نوێدا گەیشتووەتە قۆناغێکی جیاواز.

فیدراسیۆنی عەلەوی بەکتاشی (ABF)، کۆمەڵەکانی کولتووری عەلەوی (AKD)، کۆنفیدراسیۆنی یەکێتییەکانی عەلەوی ئەورووپا (AABK)، فیدراسیۆنی عەلەوییە عەرەبەکانی ئەورووپا (AAAF)، کۆمەڵە دیموکراتییەکانی عەلەوی (DAD)، بنیاتی کولتووری ئەناتۆلیای حاجی بەکتاش ولی (HBAKV)، کۆمەڵەی کولتووری پیر سولتان عەبدال (PSAKD) و فیدراسیۆنی عەلەوی تورکیا (ADFE)، بانگهێشتنامەیەکیان بڵاوکردەوە بۆ دامەزراندنی 'مەجلیسی یەکێتی'یەکی هاوبەش.

لە دەقێکدا کە ناونیشانی 'بۆ داهاتوویەکی بەهێزتر: بانگهێشت بۆ ئیرادەی هاوبەش و مەجلیسی یەکێتی'یە، ئەم پرسیارە هاتووەتە پێش: لە گفتوگۆی ئەگەری لەگەڵ دەوڵەت و ئەکتەرە سیاسییەکان، کێ دەبێتە نوێنەری عەلەوییەکان؟

عەلەوییەکان بە چ داواکارییەکەوە و لەژێر نوێنەرایەتی کێدا لەسەر مێز دادەنیشن؟

لە یەکێک لە بەشە هەرەگرنگەکانی دەقی بانگهێشتنامەکەدا، بە ئاماژەدان بە گفتوگۆی بەردەوامی دەستووری نوێ و پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا، ئەم پرسیارانە خراونەتە بەردەم:

"لە پرۆسەیەکی گفتوگۆی ئەگەری لەگەڵ دەوڵەت یان ئەکتەرە سیاسییەکاندا، عەلەوییەکان بە چ داواکارییەکەوە، لەسەر چ زەمینەیەکی هاوبەشییەوە و لەژێر نوێنەرایەتی کێدا دەتوانن لەسەر مێز بن؟"

دامودەزگا عەلەوییەکان ڕایانگەیاند کە وەڵامی ئەم پرسیارانە دەبێت لە ڕێگەی پێکهاتەیەکەوە بدرێتەوە کە ئیرادەی هاوبەشی کۆمەڵگا نیشان بدات، هەروەها پرسی ئەوەشیان خستە بەردەم گفتوگۆ کە ئایا شێوازە ئێستاکانی نوێنەرایەتی بەسیّ یان نا.

لە دەقەکەدا ڕەخنەی توند لە هەوڵەکانی 'پێناسەکردنی عەلەوی لە ناوەوە و لە دەرەوە' گیراوە. ئاماژەیان بەوە کردووە کە بۆچوونی داخستنی باوەڕ، ئەرکان و سورەکی عەلەوی لە قاڵبێکی تاکەدا، ڕۆژ لە دوای ڕۆژ بەرفراوانتر دەبێت.

جێگای نوێنەرایەتیی دیاریکراو لەلایەن دەوڵەتەوە، جەخت لەسەر 'ئیرادەی ئازاد'

لە بانگهێشتنامەکەدا بەتایبەتی جەخت لەوە کراوەتەوە کە مەجلیسی نوێنەران کە دەبێت دامەزرێت، پێویستە لەژێر کاریگەری هیچ دامەزراوەیەکی گشتی یان هیچ ناوەندێکی سیاسیدا نەبێت.

دامودەزگا عەلەوییەکان ئامانجی خۆیان بەم شێوەیە پێناسە کرد: دامەزراندنی میکانیزمێکی نوێنەرایەتیی هاوبەش، بەبێ ئەوەی لەژێر کاریگەری هیچ دامەزراوەیەکی گشتی، هیچ حزبێکی سیاسی، هیچ پێکهاتەیەکی تایبەت یان هەر دەستێوەردانێکی دەرەکیدا بن، بەم جۆرەش کەسایەتیی یاسایی و نەریتە مێژووییەکانی خۆیان دەپارێزن.

بەمە ئەم پەیامە درا کە نوێنەرایەتی عەلەوییەکان لە پەیوەندی ئەگەری لەگەڵ دەوڵەتدا، نابێت لە سەرەوە دیاری بکرێت، بەڵکو دەبێت پشت بە ئیرادەیەکی هاوبەش ببەستێت کە خودی کۆمەڵگای عەلەوی و پێکهاتە و دامودەزگاکانی خۆی دروستی دەکەن.

جەختکردنەوە لەسەر دەستووری نوێ و پرۆسەی ئاشتی

کاتی ئەم بانگهێشتنامەیەش سەرنجڕاکێشە.

لە دەقەکەدا هاتووە کە تورکیا لە 'سەدەی دووەمی کۆماردا' تێدەپەڕێت بە پەرەسەندنە سیاسییە گرنگەکانی وەک دەستووری نوێ، پرۆسەی ئاشتی و ئەگەری جەنگی هەرێمی، لەبەر ئەوە پرسیاری جێگای کۆمەڵگای عەلەوی لەم پرۆسانەدا هەڵدەستێنرێت.

دامودەزگا عەلەوییەکان ڕایانگەیاند کە ئەو هەرزیانەی کە بە باوەڕی ئەوان لە بوارەکانی دیموکراسیی هەڵبژاردن، پێکهاتەی دەستووری، مافە بنەڕەتییەکان و ئازادییەکان، لادینیبوون و فرەڕەنگی ڕوویداوە، نیگەرانی لەناو عەلەوییەکاندا زیاد کردووە.

لەبەر ئەوە، مەجلیسەی کە بڕیارە دامەزرێت، تەنها بۆ هاوئاهەنگی نێوان دامودەزگا عەلەوییەکان نییە، بەڵکو وەک زەمینەیەکی نوێنەرایەتیش پێناسە دەکرێت کە تێیدا دەتوانرێت داواکارییە هاوبەشەکان بەرامبەر دەوڵەت و سیاسەت دیاری بکرێن.

نەک یەکشێوەبوون، بەڵکو یەکێتی لەگەڵ جیاوازی

دامودەزگاکان جەختیان کردەوە کە پێکهاتەی مەبەستکراو، ئامانجی دروستکردنی دەسەڵاتێکی ناوەندیی نوێی لەناو عەلەویدا نییە.

ڕایانگەیاند کە مەجلیسی نوێنەران، ئۆجاق، دەرگا، جەمعەوی، کۆمەڵە، بنیات و فیدراسیۆنەکان ناکاتە پێکهاتەیەکی تاک؛ هەر دامودەزگایەک کەسایەتیی یاسایی و نەریتی خۆی دەپارێزێت.

لە بانگهێشتنامەکەدا بە بیرخستنەوەی چەمکی 'ڕێگا یەکە، سورەک هەزار و یەکە'، ڕایانگەیاندن کە پێویستە زمان، ئەرکان، ئۆجاق و لێکدانەوە جیاوازەکانی عەلەوی هەموو لەناو یەک پێکهاتەدا نوێنەرایەتی بکرێن.

دامودەزگاکان ئەم پەیامەیان دا: "ئەوەی ئەمڕۆ پێویستمانە، دابەشبوون نییە بەڵکو کۆبوونەوەیە لەسەر ڕەزامەندی؛ ڕکابەری نییە بەڵکو هاوپشتییە؛ دەنگی پەرشوبڵاو نییە، بەڵکو وشەیەکی هاوبەشە کە فرەیی دەپارێزێت."

یەکەم ئاڕاستە: حاجی بەکتاش

چۆنیەتی دامەزراندنی مەجلیسی نوێنەران، ئەوەی لە کام دامودەزگا و لایەنەکان پێکدێت، بنەما و پرەنسیپە بنەڕەتییەکانی نوێنەرایەتی، لە کۆبوونەوەی 'مەیدانی یەکێتی عەلەوی'دا گفتوگۆیان لەسەر دەکرێت، کە ڕۆژی شەممە ١٥ی ئاگۆست، کاتژمێر ١٥:٠٠، لە هۆڵی کۆنفرانسی شارەوانیی حاجی بەکتاش بەڕێوە دەچێت.

جگە لە دامودەزگا عەلەوییەکان، پێشەوایانی ئایینی، نوێنەرانی ئۆجاق، ئەکادیمیناسان، ڕۆشنبیران، هونەرمەندان، ژنان و گەنجانیش بۆ ئەم کۆبوونەوەیە بانگهێشت کراون.

لە ناوەڕاستی ئەم بانگهێشتنامەیەدا ئەم داواکارییە هەیە: کە عەلەوییەکان لە قۆناغی سیاسیی نوێی تورکیادا، ئیرادەیەک کە بە ناوی خۆیانەوە قسە بکات، بە خۆیان دروستی بکەن:

"وەرن ئەی گیانەکان، با یەک بین؛ با پێکەوە ڕێ بکەین، لەسەر ڕێگا یەکێتی دروست بکەین."