Peymana parastinê ya Tirkiye, Siûdî Erebistan û Pakistanê: Reaksiyona yekem ji Îranê hat
Tirkiye, Siûdî Erebistan û Pakistanê peymana bi navê «Peymana Parastina Hevbeş a Mekkeyê» îmze kirin. Li gorî vê peymanê, êrîşek çekdarî li ser yekî ji van sê welatan, wek êrîşek li ser her sêyan tê hesibandin. Reaksiyona yekem a vê peymanê ji Îranê hat.
RastinewsTirkiye, Siûdî Erebistan û Pakistanê peymanek îmze kirin. Navê wê «Peymana Parastina Hevbeş a Mekkeyê» ye. Li gorî peymanê, êrîşek çekdarî li ser yekî ji van sê welatan, wek êrîşek li ser her sêyan tê hesibandin. Reaksiyona yekem a vê peymanê ji Îranê hat. Parlamenterê Îranê Îbrahîm Rizayî bang li rêveberiya Riyadê kir. Wî got: «Peymana we ya li ser kaxizê, bi Tirkiye û Pakistanê re, ewlehiyê nade we.»
Serokomarê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdogan, Şahzadeyê Textê Siûdî Erebistanê Mihemed bin Selman û Serokwezîrê Pakistanê Şehbaz Şerîf, di 7ê Tebaxê de li Mekkeyê peyman îmze kirin.
Xala herî balkêş a vê peymanê, ya bi navê «Peymana Parastina Hevbeş a Mekkeyê», ev e: Êrîşek çekdarî li ser yekî ji van sê welatan, wek êrîşek li ser her du welatên din jî tê hesibandin.
Peyman herwiha armanc dike ku hevkariya parastinê di navbera Tirkiye, Siûdî Erebistan û Pakistanê de were pêşxistin. Ew her wiha xurtkirina hêza xwepawnê ya hevbeş jî armanc dike.
Di çapemeniya navneteweyî de ev peyman wek gaveke ku dikare avahiyeke nû ya ewlehiyê li Rojhilata Navîn ava bike, tê nirxandin. Reaksiyona yekem a tûj ji Îranê hat.
Endamê Komîsyona Ewlehiya Netewî û Siyaseta Derve ya Meclîsa Îslamî ya Îranê Îbrahîm Rizayî, bi daxuyaniyeke li ser hesabê xwe yê medyaya civakî, rasterast Siûdî Erebistan armanc girt.
Rizayî wiha got:
«Divê Siûdî vê yekê fêm bikin: Peymana li ser kaxizê, ya bi Tirkiye û Pakistanê re, ewlehiyê nade wan. Ev mîna wê girêdana yekalî ye, ku bi dehan salan e li Amerîkiyan hebû û bi ser neket. Ji bo ku hûn neçar nemînin lava li kesên din bikin, polîtîkayên xwe biguherînin.»
Ev daxuyanî di çapemeniya Îranê de jî cih girt. Ev yek bû yek ji reaksiyonên siyasî yên balkêş ên Tehranê li dijî mekanîzmaya parastina sêalî.
Êrîşek li ser welatekî, wek êrîşek li ser her sêyan tê hesibandin
Li gorî agahiyên hatine ragihandin, êrîşek çekdarî ya li ser yekî ji van sê welatan, wek êrîşek li ser Tirkiye, Siûdî Erebistan û Pakistanê bi tevahî tê nirxandin.
Bi vî awayî, hevkariya leşkerî û parastinê ya heyî di navbera van sê welatan de, ket çarçoveyeke nû. Ev çarçove soza parastina hevbeş jî digire nav xwe.
Lê berpirsên Tirkiyeyê dibêjin ku ev peyman ti welatî nagire hedef. Wan tekez kir ku ev peyman li ser bingeha parvekirina barê, ewlehiya hevbeş û xwepawnê ye. Armanca wê parastina aştî, sabîtî û bextewariya herêmî û cîhanî ye.
Di daxuyaniyên aliyê Pakistanê de jî hat gotin ku bingeha bingehîn a peymanê ev e: Êrîşek li ser yekî ji van sê welatan, wek êrîşek li ser her sêyan tê qebûlkirin.
Ji ber tengasiyên ewlehiyê yên li herêmê berdewam dikin, bi taybetî yên bi Îranê re, ev peyman ji hêla çapemeniya navneteweyî ve jî ji nêz ve tê şopandin.