Di Rojnameya Fermî de hat weşandin: Qanûna çarçoveyê ket meriyetê

Rastinews — Di pêvajoya ku hikûmetê jê re digot «Tirkiyeya Bêterorîst» de, Pêşniyara Qanûna Xurtkirina Yekîtiya Neteweyî û Yekbûna Civakî hat nirxandin. Gel vê pêşniyarê wek «qanûna çarçoveyê» nas dike. Ev pêşniyar li TBMM'ê hat pejirandin. Paşê di hejmara 18'ê Tebaxa 2026'an a Rojnameya Fermî de hat weşandin. Bi vî awayî qanûn bi awayekî fermî ket meriyetê.

PEYAMA ERDOGAN

Serokê Giştî yê AKP'ê û Serokomarê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdogan bi xwe girêdana Rojnameya Fermî parve kir. Wî ji ser platforma X'ê daxuyanî da. Erdogan spasiya Serokê Giştî yê MHP'ê Devlet Bahçeli kir. Wî her weha spasiya Serokê TBMM'ê Numan Kurtulmuş û Koma AKP'ê kir. Wî spasiya komên siyasî û parlementerên din ên ku li ser mijara qanûna çarçoveyê «helwesteke avakar nîşan dan» jî kir. Balkêş e ku Erdogan di daxuyaniya xwe de qet behsa DEM Partiyê nekir.

Erdogan ev peyam li ser X parve kir:

«Ez daxwaz dikim ku Qanûna Xurtkirina Yekîtiya Neteweyî û Yekbûna Civakî bibe xêr û bereket. Ev qanûn di Meclisa me ya Gazî de wek nimûneyeke lihevkirineke dîrokî, bi piştgiriya 467 endamên meclisê hat pejirandin. Îro ket meriyetê.

Ji bo pêşerojeke aram, bextewar û ewledar a Tirkiyeyê, di vê gava girîng de xebata van kesan hat dîtin:

Ji hevkarê me yê Îttîfaqa Cumhûr, birêz Devlet Bahçeli, û ji Koma Partiya Tevgera Neteweperest re…

Ji Serokê Meclisa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê, birêz Numan Kurtulmuş re…

Ji hevalên min ên riya û doza qîmetî di Koma AK Partiyê de re…

Ez ji dil spasiya hemû komên siyasî û parlementerên ku li ser rêyeke cuda ne jî lê helwesteke avakar nîşan dan, dikim.

Ez sazî û karmendên dewleta me, yên ku di gihîştina vê qonaxê ya bêrisk û bêzirar de para xwe girtine, pîroz dikim.

Em ê pêvajoya ku bi baldarî li ser hesasiyetên tevahiya miletê me – bi taybetî malbatên şehîdan û gazîyan – dimeşînin, di çarçoveya qanûnê de, di bin serokatiya sazî û komeleyên eleqedar de, bi heman dilsozî û baldariyê bidomînin.»

Ez daxwaz dikim ku Qanûna Xurtkirina Yekîtiya Neteweyî û Yekbûna Civakî ya ku di Meclisa me ya Gazî de wek nimûneyeke lihevkirineke dîrokî, bi piştgiriya 467 endamên meclisê hat pejirandin û îro ket meriyetê, bibe xêr û bereket.

Ji bo pêşerojeke aram, bextewar û…

— Recep Tayyip Erdogan (@RTErdogan) August 17, 2026

DI ROJNAMEYA FERMÎ DE HAT WEŞANDIN

Naveroka qanûna çarçoveyê ya di Rojnameya Fermî de hat weşandin, mad bi mad wiha ye:

MADE 1- (1) Armanca vê Qanûnê ev e: destnîşankirina lêpirsîn, doz û darizandinên tên kirin, paşxistina îcrakirina hukmên mehkûmiyetê, û pêvajoyên din ên têkildar. Ev yek dê were kirin piştî ku sazgehên ewlekariyê tespît bikin ku Rêxistina terorîst a PKK/KCK û her cure teşkîlatên girêdayî wê dawî li hebûna xwe ya fiîlî anîne, û her cure çek û teçhîzata di bin kontrola xwe de radestî kirine. Divê Biryara Meclisa Ewlekariya Neteweyî ya vê tespîtê piştrast dike, berî wê di Rojnameya Fermî de hatibe weşandin.

(2) Hukmên vê Qanûnê ev sûcan digirin nav xwe: avakirin an rêvebirina Rêxistina terorîst a PKK/KCK, endametiya wê, bi zanebûn û xwestin arîkariya wê, propagandaya wê, sûcên ku di çarçoveya çalakiya vê rêxistinê de hatine kirin, û sûcên ku li gorî Qanûna Rêgirtina Fînansekirina Terorîzmê (hejmar 6415, roja 7'ê Sibata 2013'an) bi berjewendiya vê rêxistinê hatine kirin.

Têgeh

MADE 2- (1) Di vê Qanûnê de:

a) Rêxistin: Rêxistina terorîst a PKK/KCK û her cure teşkîlatên girêdayî wê,

b) Encumen: Encumena ku li gorî meriyeta 7'an a vê Qanûnê were avakirin,

tê fêmkirin.

Paşxistina Lêpirsîn û Dozan

MADE 3- (1) Bi şertê ku sazgehên ewlekariyê tespît bikin Rêxistin dawî li hebûna xwe ya fiîlî anî û çek û teçhîzata xwe radestî kir, û Biryara Meclisa Ewlekariya Neteweyî ya vê tespîtê piştrast dike di Rojnameya Fermî de hatibe weşandin, ev diyar dibin: Lêpirsîn û dozên ji ber sûcên di çarçoveya vê Qanûnê de, yên ku ceza wan a herî bilind panzdeh sal an kêmtir e, ji bo pênc salan têne paşxistin. Lêpirsîn û dozên ji ber sûcên ku ceza wan zêdetirî panzdeh salan e, an hepsê hetahetayê an hepsê hetahetayê yê giran e, ji bo deh salan têne paşxistin. Lê sûcê kuştinê yê bi qest ê ku di çarçoveya çalakiya Rêxistinê de hatiye kirin, û sûcên berî 1'ê Hezîrana 2005'an ên ku cezayê wan hepsê hetahetayê an hetahetayê yê giran e, ji vê paşxistinê îstîsna ne. Di dema paşxistinê de dema qanûnî ya dozê naxebite. Dosya û delîlên van sûcan, ji roja biryara paşxistinê ve, di dema paşxistinê de têne parastin. Li ser tişt û malûmiyetên ku dê werin zeftkirin, bi biryara paşxistinê re biryara tesfiyeyê jî tê dayîn, û ew ji bo Xezîneyê wek dahat têne tomarkirin. Biryar ji kesên ku mafê wan ê bicihanîna rêyên qanûnî heye re tê ragihandin. Di biryarê de maf û dema serlêdan û îtîrazê, û cihê serlêdanê tê nîşandan.

(2) Li dijî biryarên ku dozgerê Komarê li gorî fikra yekem daye, kesên xwedî mafê rêya qanûnî dikarin di nav du hefteyan de serî li Hakîmiya Sulhê ya Cezayê bidin. Li dijî biryarên paşxistina dozê yên ku dadgeh li gorî fikra yekem daye jî dikare di nav du hefteyan de îtîraz were kirin.

(3) Ji bo sûcên ku berî weşandina Biryara Meclisa Ewlekariya Neteweyî di Rojnameya Fermî de hatine kirin, lê di çarçoveya meriyeta 1'an de ne, destpêkirina lêpirsînên nû yên piştî vê tarîxê, bi destûra Encumenê ve girêdayî ye.

Tedbîrên Parastinê û Dosyayên Di Rêya Qanûnî De

MADE 4- (1) Tedbîrên parastinê yên girtin û kontrola edlî, yên ku ji ber sûcên ku li gorî meriyeta 3'an dê paşxistin li ser wan were dayîn hatine dayîn, ji aliyê dadger an dadgeha desthilatdar a qonaxa lêpirsîn an dozê ve, an ji aliyê Dadgeha Îstînafê an şaxa cezayê ya têkildar a Yargîtayê ve, têne nirxandin. Heke şert hebin, biryara rakirina van tedbîran tê dayîn.

(2) Li ser dosyayên ku li gorî meriyeta 3'an dê paşxistin li ser wan were dayîn û niha di rêya îstînaf an temyîzê de ne, biryara betalkirinê tê dayîn.

Tomarkirina Biryarên Paşxistinê û Ji Nû Ve Kirina Sûcê

MADE 5- (1) Biryarên paşxistinê yên ku li gorî meriyeta 3'an hatine dayîn, di sîstemeke taybet de têne tomarkirin. Ev tomar tenê dema ku bi lêpirsîn an dozekê ve girêdayî be, ji aliyê dozgerê Komarê, dadger an dadgehê ve bêne xwestin, dikarin ji bo armanca ku di fikra duyem de hatiye diyarkirin bêne bikaranîn.

(2) Heke di dema paşxistinê de, ji roja biryara paşxistinê ve, sûcek din a terorê were kirin, biryara paşxistinê tê rakirin û lêpirsîn û doz didome. Heke mehkûmiyet derkeve, îcrakirina cezayê li gorî meriyeta 6'an nayê paşxistin, û hemû encamên hukmê mehkûmiyetê derdikevin holê. Heke di dema diyarkirî de sûc neyê kirin, biryara «cih nema ji bo darizandinê» an biryara betalkirinê tê dayîn.

Paşxistina Îcrakirina Hukmên Mehkûmiyetê

MADE 6- (1) Bi heman şertan – tespîta sazgehên ewlekariyê û weşandina Biryara Meclisa Ewlekariya Neteweyî di Rojnameya Fermî de –, ji bilî kesên ku ji ber sûcê kuştina bi qest a di çarçoveya çalakiya Rêxistinê de hatî kirin hatine mehkûmkirin, û kesên ku ji ber sûcên berî 1'ê Hezîrana 2005'an bi hepsê hetahetayê an hetahetayê yê giran hatine mehkûmkirin, ji bo sûcên di çarçoveya meriyeta 1'an de:

a) Îcrakirina cezayê kesên ku bi tevahî bi panzdeh sal an kêmtir cezayê hepsê hatine mehkûmkirin, ji bo pênc salan,

b) Îcrakirina cezayê kesên ku bi tevahî zêdetirî panzdeh salan, an bi hepsê hetahetayê an hetahetayê yê giran hatine mehkûmkirin, ji bo deh salan,

bi biryara dadgerê îcrayê tê paşxistin. Sepandina vê fikrê nabe asteng ji bo cihanîna biryarên zeftkirinê. Di dema paşxistinê de dema qanûnî ya cezayê naxebite.

(2) Li dijî biryarên paşxistinê yên ku dadgerê îcrayê li gorî fikra yekem daye, dikare îtîraz were kirin.

(3) Biryarên paşxistinê yên ku li gorî fikra yekem hatine dayîn, di sîstema ku li gorî fikra yekem a meriyeta 5'an hatiye avakirin de têne tomarkirin. Ev tomar tenê dema ku bi lêpirsîn an dozekê ve girêdayî be, ji aliyê dozgerê Komarê, dadger an dadgehê ve bêne xwestin, dikarin ji bo armanca ku di fikra çarem de hatiye diyarkirin bêne bikaranîn.

(4) Erêkirina karar dan piştî ku dadger biryara paşxistinê dide, heta demjimêra paşxistinê, eger yek ji sûcên terorê were kirin, dadgerê îcrayê biryara paşxistinê radigire. Piştre îcrayê cezayê didomîne. Eger di vê demê de sûc neyê kirin, tê hesibandin ku ceza hatiye îcrakirin. Şopandina biryarên paşxistinê ji aliyê serdozgeriyên giştî ve tê kirin.

Şopandin, hevrêziyê û pêkanîn

MADDE 7- (1) Şopandin û nirxandina çalakiyên di çarçoveya vê Qanûnê de, piştî ku Qanûn di Rojnameya Fermî de tê weşandin, ji aliyê Kombûnekê ve tê kirin. Ev Kombûn ji Şêwirmendê Serokomarî re serokatî dike. Endamên din ên vê Kombûnê ev in: Wezîrê Dadê, Wezîrê Karên Derve, Wezîrê Karên Hundir, Wezîrê Berevaniya Neteweyî, Sekreterê Giştî yê Serokomariyê, Serokê Îstîxbarata Neteweyî û Sekreterê Giştî yê Encumena Ewlehiya Neteweyî. Kombûn dikare li gorî hewceyê, komîteyên jêrîn ava bike. Wezaret, dezgeh û saziyên din jî dikarin nûnerên xwe û kesên hewce bibîne, vexwîne civînên Kombûn û komîteyan.

(2) Kombûn dikare di komîteyên jêrîn de erkdarî bide kesan, da ku pêvajo li ba rêxistinê pêş bikeve.

(3) Piştî ku Biryara Encumena Ewlehiya Neteweyî ya di madeya 1'ê de behs bû, di Rojnameya Fermî de hat weşandin, li gorî armanc û çarçoveya vê Qanûnê, Kombûn dikare bi awayekî demsalî li ser tasfiyekirina temam a rêxistinê û raporên çavdêriyê nirxandinê bike. Eger Kombûn hewce bibîne, ji bo sererastkirinên edlî, îdarî û qanûnî daxwazan dike.

(4) Biryarên paşxistinê yên li gorî vê Qanûnê hatine dan, piştî weşandina Biryara Encumena Ewlehiya Neteweyî ya di madeya 1'ê de, ji aliyê Kombûnê ve bi awayekî demsalî tên nirxandin. Eger hewce bibîne;

a) Ji bo rakirina bêbeşbûna maf a ku ji lêkolîn û doz peyda bûye, bi tevahiya encaman, ji dadgeha sulhê ya cezayê an jî dadgehê,

b) Ji bo rakirina bêbeşbûna maf a ku ji biryarên mehkûmiyetê peyda bûye, bi tevahiya encaman, ji dadgerê îcrayê,

Kombûn daxwazê dike. Li ser vê daxwazê, dezgeha berpirsiyar biryarê dide. Li dijî van biryaran mirov dikare îtiraz bike. Ji bo daxwaza li gorî benda (b) ya vê fikreyê, pêwîst e ku li ser biryarên paşxistinê yên ku ji bo pênc salan hatine dan, du sal derbas bibin; li ser biryarên ku ji bo deh salan hatine dan jî, sê sal derbas bibin.

(5) Kombûn, li ser xebatên xwe bi awayekî birêkûpêk Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê agahdar dike. Serokatiya Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê Komîteyeke Çavdêriyê ava dike, da ku çalakiyên di çarçoveya vê Qanûnê de bişopîne. Komîteya Çavdêriyê çalakiyan dişopîne û dikare pêşniyaran bike.

(6) Xizmetên sekreteriya Kombûnê ji aliyê Sekreteriya Giştî ya Serokomariyê ve tê kirin.

Radestkirina çek û malzemeyan

MADDE 8- (1) Çek, cebilxane, amûr, alav, materyalên teqemeniyê û her cure malzemeya ku endamên rêxistinê yên di çarçoveya vê Qanûnê de bi xwe re tînin an jî diyar dikin, tên tomarkirin.

(2) Rêbaz û bingehên pêkanîna vê madeyê, piştî nêrîna dezgehên ewlehiyê hatin standin, ji aliyê Wezareta Karên Hundir û Wezareta Berevaniya Neteweyî ve tên diyarkirin.

Dem

MADDE 9- (1) Hukmên vê Qanûnê, ji bo kesên ku piştî weşandina Biryara Encumena Ewlehiya Neteweyî ya di madeya 1'ê de behs bû, di heyama şeş mehan de, bixwazin ji hukmên vê Qanûnê sûd wergirin û ev yek bi nivîskî ji serdozgeriya giştî ya cîhê xwe an jî ji dezgehên ku Kombûn erkdar kirine re bidin zanîn, tê sepandin.

Erk û berpirsiyarî

MADDE 10- (1) Erkên ku di çarçoveya vê Qanûnê de tên dan, ji aliyê dezgeh û saziyên giştî yên têkildar ve zû tên cîbicîkirin.

(2) Ji kesên ku di çarçoveya armanc û çalakiyên vê Qanûnê de erkên xwe pêk tînin, ji ber van erkan berpirsiyariyeke wan a hiqûqî, îdarî an cezayî çênabe.

Ketina meriyetê

MADDE 11- (1) Ev Qanûn di roja weşandinê de dikeve meriyetê.

Cîbicîkirin

MADDE 12- (1) Hukmên vê Qanûnê Serokomar cîbicî dike.