Mesrûr Barzanî: Emê Kurdistanê nexin nav şer
RastinewsSerokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî got, şerê herêmê bandor li hevsengiyên siyasî û aborî kiriye. Wî got: «Ji roja pêşî ve me got, emê nebin parçeyek ti pevçûnê.» Barzanî got, êrîşên bi zêdetirî 1000 mûşek û balafirên bêpîlot ên li ser Herêma Kurdistanê «bêbingeh» in. Wî ragihand, ji ber şerê Amerîka-Îranê bazirganiya derve ya herêmê ji sedî 70 kêm bûye.
Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî di 8ê Tebaxê de bersiv da pirsên Al Jazeerayê. Wî li ser gelek mijaran nêrînên xwe got: ji şerên herêmî bigire heta têkiliyên Bexda-Hewlêrê, ji Îran û Tirkiyeyê bigire heta paşeroja Kurdên Sûriyeyê.
Barzanî siyaseta bingehîn a Hewlêrê bi van gotinan kurt kir: «Kurdistanê ji şeran dûr bigirin û nehêlin axa me li dijî cîranan bê bikaranîn.»
«Zêdetirî 1000 êrîşên mûşek û balafirên bêpîlot li ser me bûn»
Barzanî got, Herêma Kurdistanê bûye armanca zêdetirî 1000 êrîşên mûşek û balafirên bêpîlot. Ev êrîş ji Îranê an jî ji aliyê komên çekdar ên li Iraqê ve hatine kirin. Wî got, di van êrîşan de sivîl jiyana xwe ji dest dane û binesazî zirar dîtiye.
Barzanî got, sedemên van êrîşan rastiyê nîşan nadin. Wî îdiaya ku li Bingeha Hewayî ya Herîrê leşkerên Amerîkî hene jî red kir.
«Bingeha Hewayî ya Herîrê 10 sal in vala ye. Bingeheke vala ku tê de ti leşkerekî Amerîkî jî tune, dikeve bin êrîşê.»
Komên Kurdên Rojhilat: Ev pirsgirêk mîrateya me ye
Barzanî behsa komên Kurdên Rojhilat ên opozisyon kir ku li Herêma Kurdistanê ne. Wî got, ev sazî berî sala 1991ê jî wek penaber li herêmê bûn.
Barzanî got: «Em nînin ku ev pirsgirêk çêkirine, ev ji me re wek mîrateyeke dîrokî maye.» Wî tekez kir, ew nahêlin ku ji axa Herêma Kurdistanê ve tehdît li ser ewlehiya welatên cîran çêbibe.
«Kurd ne divê welatiyên pola duyem bin»
Barzanî behsa rewşa Kurdên Îranê jî kir. Wî got, beşdariya Kurdan di rêveberiya dewletê de sînordar e.
Barzanî got: «Em piştgirî didin ku Kurd li her derê bin, xwedî mafên wekhev bin û wek welatiyên pola duyem neyên dîtin.»
Barzanî got, pirsgirêka Kurdan divê ne bi rêyên leşkerî, lê bi diyalog û çareseriya siyasî li welatên herêmê bê holê kirin. Wî got, Kurd li welatên xwe «hêmanên resen û kevnar» in.
«Çareseriya pirsgirêka Kurd li Tirkiyeyê ji bo tevahiya herêmê giring e»
Barzanî têkiliyên Enqere-Hewlêrê wek «pir baş» binav kir. Wî got, ji ber pevçûnên li herêmên sînor, nêzî 800 gundên Herêma Kurdistanê xerabûyî ne.
Barzanî ji pêvajoya li Tirkiyeyê re piştgiriyeke eşkere da. Wî got:
«Çareseriya pirsgirêka Kurd a li Tirkiyeyê, ji bo çareseriya dawî ya pirsgirêka Kurd li tevahiya herêmê pir giring e.»
Peyama li ser Sûriyeyê: Diyalog di navbera Şam û Kurdan de
Barzanî got, ew piştgiriya danûstandinên di navbera Kurdan û Şamê de didin. Wî got, di navbera Hewlêr û Şamê de jî têkiliyeke pêşketî heye.
Barzanî girîngiya cihgirtina Kurdan di avahiya siyasî û îdarî ya nû ya Sûriyeyê de anî ziman. Wî got, baweriya hevbeş dikare rê li ber peymanên berfirehtir veke.
Faturaya şer: Bazirganî ji sedî 70 kêm bû
Di hevpeyvîna Barzanî de xala aborî ya herî balkêş, li ser hîmê bazirganiya Herêma Kurdistanê bû.
Barzanî got, şerê Amerîka-Îranê rasterast li aboriya Iraq û Herêma Kurdistanê xistiye. Wî got:
«Bazirganiya me ya bi welatên derdorê re bi awayekî ciddî kêm bûye. Dikarim bêjim, hîmê bazirganiya me li gorî serdema berê ji sedî 70 kêm bûye.»
Barzanî got, ji ber rewşa Tengaviya Hurmuzê, hinaveberdana neftê ya Iraqê zirareke mezin dîtiye. Wî got, hêza hilberînê ya niha ya Herêma Kurdistanê têrê nake ku windahiya Bexdayê tije bike.
Rexne li federalîzma Bexdayê
Barzanî got, sedema pirsgirêkên Hewlêr-Bexdayê ne pergala federal e, lê ne-cihanîna Destûra Bingehîn a Iraqê ye. Wî bal kişand ser wê yekê ku Xala 140 û Qanûna Neft û Gazê salane bêçareserî maye.
Barzanî got: «Li Bexdayê hê jî beşek heye ku bi pergala federal bawer nake, tewra jê fam jî nake.»
Barzanî rexne li wê yekê girt ku Iraq hê jî xwe dispêre qanûna neftê ya sala 1975an. Wî banga derxistina Qanûneke Neft û Gazê ya nûjen kir ku li gorî avahiya federal be.
«Divê Iraq di biryaran de serbixwe be»
Barzanî behsa bandora Îranê ya li ser Iraqê jî kir. Wî got, ew piştgirî didin ku Bexda bi hemû cîranên xwe re, tevî Tehranê, têkiliyên baş pêş bixe. Lê wî got, divê ev li ser bingeha serwerî û rêzgirtina hevpar bimeşe.
Barzanî peyama xwe bi van gotinan da:
«Divê Iraq di biryaran de bi tevahî serbixwe be; divê berjewendiyên gel û welatê xwe li ser her tiştî bihêle.»