Mahmut Berhudan: «YPG-HSD wê were belavkirin, rêveberiya xweser wê biqede»
RastinewsBerhudan ji nivîskarê Türkiye Gazetesi Yilmaz Bilgen re axivî. Wî got: «Di çend rojan de emê belavbûna YPG-HSD ragihînin. Avahiya rêveberiya xweser jî wê ji holê rabe.»
Berhudanî ji bo Erdoğan û Bahçelî got: «Wan gavek avêt ku dibe ku ya hezar salan e.» Herwiha got: «Wan rêbazek çareseriyê ya jêhatî çêkir.» Li ser vê yekê Berhudanî peyamên balkêş da: «Daxwaza me ya Kurdistanek cuda tune ye», «Me çekên xwe veşartin» û «Çarçoveya ummeta îslamê tu Kurdî aciz nake».
Pêvajoya «Tirkiyeya Bêterror» ku li Tirkiyê tê meşandin, ji bo şaxa wê ya Sûriyeyê gotinên herî balkêş ji Kobanê hatin.
Nivîskarê Türkiye Gazetesi Yilmaz Bilgen li Kobanê bi Berpirsê PYD-HSD yê Kobanê Mahmut Berhudan re axivî. Berhudan li ser gelek mijaran peyivî: entegrasyona HSDyê ya bi artêşa Sûriyeyê re, rêveberiya xweser, siberoja YPGê, û herwiha Erdoğan û Bahçelî.
Di nav gotinên Berhudanî de peyama herî girîng ev bû: avahiya leşkerî û îdarî ya heyî wê bidawî bibe.
«Di çend rojan de emê belavbûna YPG-HSD ragihînin»
Berhudanî got, di danûstandinên entegrasyonê yên bi rêveberiya Şamê re, pirsgirêk % 99 hatine çareserkirin.
Berhudanî got, YPG-HSD wê bi avahiya xwe ya heyî berdewam nekin. Wî weha got:
«Di çend rojên pêş de emê belavbûna YPG-HSD ragihînin. Avahiya rêveberiya xweser jî wê ji holê rabe. Emê di çarçoveya yek artêş, yek dewlet, yek ala û welatekî hevpar de, destên hev bigirin û Sûriyeya nû ava bikin.»
Gotinên Berhudanî derî li ser paşeroja modela rêveberiya xweser vekirin, ku ji salan ve li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê hatibû avakirin.
«Me çekên xwe veşartin, vegera me tune»
Berhudanî got, ew yek ji kesên ku di sala 2012an de avakirina YPGê ragihandibûn e. Wî got entegrasyona leşkerî ya teorîk temam bûye.
Wî got mijarên li benda çareseriyê, statûya YPJê û rewşa endamên YPGê yên welatiyên Tirkiyeyê ne. Lê belê Berhudanî got ev pirsgirêk nikarin vê pêvajoyê bisekinînin.
Berhudanî got:
«Ji aliyê me ve li vê qonaxê vegerek tune. Ji ber vê yekê me çekên xwe veşartin. Em êdî wek perçe û hêmaneke bingehîn a Sûriyeyê, di yekîtî û hevgirtinê de dê hebûna xwe bidomînin» got Berhudan.
Ji rêveberiya xweser ber bi «dewletek yekane»
Yek ji guhertinên herî balkêş di gotinên Berhudanî de, termînolojiya siyasî bû.
Ji bo salan gotûbêjên li ser «rêveberiya xweser», «nemerkezîbûn» û modela rêveberiya herêmî dihatin kirin. Lê Berhudanî bi eşkereyî tekez li ser «yek dewlet, yek artêş û yek ala» kir.
Li hember vê yekê wî ji Şamê anayasayek nû û berfireh xwest.
Berhudanî got, ne tenê mafên Kurdan, lê mafên Tirkmenan, Ereban, Suryanî-Aşûrî, Êzîdî, Ermenî, Dirzî û Nisêriyan jî divê bi destûrê werin misogerkirin. Wî xwest ku sîstema rêveberiya Baasê bi temamî were tasfiyekirin.
Pesindanek awarte ji Erdoğan û Bahçelî re: «Gava hezar salan»
Gotinên Berhudanî yên ku dikarin li Tirkiyê nakokî derxin holê, li ser Serokomar Recep Tayyip Erdoğan û Serokê Giştî yê MHPê Devlet Bahçelî bûn.
Berhudanî got, pêvajoya «Tirkiyeya Bêterror» a li Tirkiyê û pêşketinên li Sûriyeyê nayên ji hev veqetandin. Wî ji bo Erdoğan û Bahçelî gotinên gelek bihêz bikar anîn:
«Serokomar Erdoğan û rêberê MHPê Bahçelî, tevî xetereyên mezin, dibe ku gava hezar salan avêtin.»
Berhudan bi vê jî têr nebû.
Wî rola Erdoğan û Bahçelî wek «berpirsiyariyeke rastîn a welatparêziyê» binav kir û got:
«Wan rêbazek çareseriyê ya jêhatî çêkir. Ji xeynî vê jî tu çareseriyek din tune bû.»
Berhudanî got, Erdoğan û Bahçelî dîtine ku bêyî Kurdan, krîza herêmê nayê çareserkirin. Wî got: «Gavek wisa tenê dewletmendên mezin dikarin biavêjin û dikevin dîrokê.»
Divê neyê jibîrkirin ku salên berê şer û tawanbarkirinên tund di navbera Enqereyê û YPG-HSDyê de hebûn. Ji ber vê yekê guherîna tonê ya siyasî pir balkêş e.
Berhudan: Daxwaza me ya Kurdistanek cuda tune ye
Berhudan li ser siberoja Kobanê jî axivî. Wî got armanca wan avakirina dewletek Kurd a serbixwe ya di nav Sûriyeyê de nîne.
Berhudanî got: «Daxwaza me ya dewletek cuda, ya Kurdistanê tune ye.» Wî got tu carî armancek wisa nebûye.
Berhudanî got: «Gotina ku Kobanê wê bibe dewletek serbixwe, dîndarî ye.» Wî got Kurdên Sûriyeyê li herêmên cuda belav bûne û perçeyek neqetandî yê civaka Sûriyeyê ne.
Berhudanî got heman rewş ji bo Tirkiyê jî derbasdar e. Wî got gelek merivên wî li Tirkiyê hene û sînoran girêdanên navbera mirovan qut kirine.
«Xeta Brukselê wek kêrekê em qusandin»
Berhudan behsa dîroka sînorê Tirkiye-Sûriyeyê kir. Wî got Kurd bi sînoran hatine perçekirin.
Wî got: «Bi xeta Brukselê ya sala 1926an, em mîna ku bi kêrekê hatin qusandin, hatin veqetandin.» Berhudanî got êdî divê ev serdem were girtin:
«Niha dema girtina vê kevanê û aştiyê ye.»
Berhudanî bîranî da ku dema êrişên DAIŞê li ser Kobanê, gelê bajêr derbasî Tirkiyê bûbû. Wî got Kurd piştgiriya ku li Tirkiyê dîtin ji bîr nekirine.
Berhudanî qebûl kir ku di van 15 salên borî de hin şaşî hatine kirin. Wî got: «Êdî pêwîst e em li ser aştî, yekîtî û avakirina siberojeke hevpar biaxivin.»
«Çarçoveya ummeta îslamê Kurdan aciz nake»
Yek ji gotinên herî nakok ên Berhudanî di vê hevpeyvînê de, li ser nasnameya Kurdan û Îslamê bû.
Berhudanî got radestkirina dezgehên giştî û zeviyên petrolê yên bo rêveberiya Şamê jî li ber biqedandinê ye. Wî got:
«Kurd ji xwe civakek misilman in. Li Sûriyeyê an li herêmên ku em lê dijîn, çarçoveya ummeta îslamê tu Kurdî aciz nake.»
Berhudanî ev wek «sosyolojiya xwezayî» ya Kurdan binav kir.
Ev gotin, li gorî modela rêveberiya laîk a ku PYDê ji salan ve pêş dixist û gotina temsîlkirina hevpar a civakên baweriyên cuda, dê nakokiyeke nû ya îdeolojîk derxe holê.
Bîrên petrolê û dezgehên giştî jî wê ji Şamê re werin radestkirin
Berhudanî diyar kir ku guherîn tenê bi qada leşkerî re nayê sînordar kirin.
Wî got, wek entegrasyona leşkerî, radestkirina dezgehên giştî û bîrên petrolê yên bo rêveberiya Şamê jî gihîştiye qonaxa dawî.
Li gorî wê tabloya ku Berhudanî xêz kir, belavbûna avahiya leşkerî ya YPG-HSD, dawiya rêveberiya xweser, tevlêbûna şervanan bi artêşa Sûriyeyê re, û radestkirina çavkaniyên aborî yên stratejîk ê rêveberiya navendî, hemû beşên heman pêvajoyê ne.
Hejmara rastîn a şervanên HSDyê jî eşkere kir
Berhudanî hejmarên ku ji salan ve li ser hêza şervanan a HSD-YPGê dihatin gotin, red kirin.
Wî got texmînên 70, 80, 100 heta 130 hezar şervan rastiyê nîşan nadin. Berhudanî got heta niha nêzîkî 10 hezar şervan hatine tevlêkirina artêşa Sûriyeyê.
Wî got ev hejmar dikare bighîje 12 hezarî.
«Şîroveyên li ser artêşeke 70-100 hezar kesî, tevî serdema borî, ne rast in» got Berhudan.
Berhudanî got di nav avahiya heyî de bi giştî şervanên Ereb nemane. Wî got dibe ku hejmareke sînordar a hêmanên Ereb li herêma Qamişlo-Cizîrê hebe.
Ma peyama ji Kobanê ragihandina serdemeke nû ye?
Heke gotinên Berhudanî bên cih, dê li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê yek ji mezintirîn veguherînên avahiya siyasî û leşkerî ya ji sala 2012an vir ve pêk were.
Belavbûna YPG-HSD, dawiya rêveberiya xweser, radestkirina çavkaniyên petrolê û dezgehên giştî bo Şamê, û entegrasyona hêzên leşkerî bi artêşa Sûriyeyê re, tê wateya ji nû ve pênasekirina hêmanên bingehîn ên modela rêveberiyê ya heyî.
Lê Berhudanî li ber Şamê şertek girîng danî: anayasayeke nû û «dadperwer» ku mafên hemû civakên etnîkî û ola Sûriyeyê, bi taybetî yên Kurdan, misoger bike.
Ji ber vê yekê, peyama ji Kobanê tenê ne ragihandina «YPG tê belavkirin» e.
Nakokiya sereke, piştî radestkirina çekan û dezgehan bo Şamê, li ser wê pirsê ye ku Kurd wê bi kîjan statûya destûrî û siyasî di Sûriyeya nû de cih bigirin.
Çavkanî: Türkiye Gazetesi