Bahçeli: Divê partiyên siyasî û pergala hilbijartinê ji nû ve bên rêkxistin

Rastinews — Serokê Giştî yê MHP'ê Devlet Bahçeli got, piştî pêvajoya «Tirkiyeya Bêterorê» dê siyaset û saziyên demokratîk derkevin pêş. Bahçeli got, divê partiyên siyasî û pergala hilbijartinê li gorî Pergala Hikûmeta Serokatiya Komarê ji nû ve bên rêkxistin.

Serokê Giştî yê MHP'ê Devlet Bahçeli, di hevpeyivîna xwe ya bi Alîkarê Serokê Giştî yê partiya xwe İsmail Özdemir re da, li ser pêvajoya «Tirkiyeya Bêterorê», dabeşbûna di nav CHP'ê de, Partiya Nû, aborî û pergala siyasî nirxandin kir. Ev hevpeyivîn di rojnameya Türkgün'ê de hat weşandin.

Bahçeli, pêşketinên di pêvajoya çareseriyê de, dabeşbûna CHP'ê û avakirina Partiya Nû ji Alîkarê Serokê Giştî yê partiya xwe İsmail Özdemir re nirxand. Di hevpeyivîna ku di rojnameya Türkgün'ê de hat weşandin de, Bahçeli got ku ew dabeşbûna CHP'ê «napejirînin, lê dîsa jî serkeftinan ji wan re dixwazin». Bahçeli got, Partiya Nû di pêvajoya çareseriyê de nekarî helwesteke biryardar nîşan bide. Wî got, «Tirkiyeya Bêterorê» mîrateya herî mezin e ku ji ciwanan re dimîne.

Hevpeyivîna bi Serokê Giştî yê MHP'ê Devlet Bahçeli re û pirsên ku ji wî hatin kirin wiha ne:

-Di serdemeke ku li herêma me şer, tevlîhevî û aloziyê serdest e de, Tirkiyeyê ji bo xurtkirina yekîtiya xwe ya neteweyî û cepheya hundir gavên krîtîk bi wêrekî avêtin. Di vê pêvajoyê de li ser CHP'ê pêşketinên girîng jî di siyaseta hundir de qewimîn. Wek rêberekî ku li siyaseta tirk nirx wek prensîp, asta bilind û exlaq anî, hûn van pêşketinan çawa dinirxînin?

Xwestek û armanca me ya bingehîn ev e: Tirkiye pirsgirêka terorê çareser bike. Bila ev di çarçoveya vîna neteweyî de bibe. Bila cepheya hundir xurt bibe, yekîtiya neteweyî, aramiya siyasî û aboriyê were misogerkirin. Ji ber vê yekê, em girîngiyeke jiyanî didin dûrketina ji her hewldanek ku bi rêya siyasetê tansiyon û perçebûnê, an bûyerên civakî derxe holê. Gava em rewşa herêma xwe dinêrin, pêdiviya me bi hişmendiyê heye, ne bi perçebûnê. Pêdiviya me bi hevkarî û diyalogê heye, ne bi pevçûnê. Pêdiviya me bi lihevkirinê li ser mesele neteweyî heye, ne bi nîqaş û tekoşînên vala. Gengeşiyên ku li CHP'ê bi biryara «betalbûna mutleq» dest pê kirin, veguherîn nakokiyeke hundir û paşê perçebûnê. Em ji sedemên ku min behs kir, vê rewşê napejirînin.

GIRÎNGIYA BINGEHA EXLAQÎ

Me her tim bi daxwazên baş li hewldanên perçebûn û dabeşbûnê yên di nav Partiya Gel a Komarê (CHP) de nêrî. Me xwest yekîtî xira nebe. Carinan me ezmûnên xwe parve kirin, şîret li wan kirin. Lê belê Özgür Beg û hevalên xwe «Partiya Nû» ava kirin. Li gorî tomarên Dadgeha Bilind, hejmara partiyên siyasî bi yekê zêde bû, ew bûne partiya 190. Her çend em dabeşbûna CHP'ê napejirînin jî, me ji wan û partiya wan re serkeftin xwestin.

«DIVÊ PERGALA HILBIJARTINÊ JI NÛ VE BE RÊKXISTIN»

Li vê derê hewce ye ku em vê jî bêjin. Li ser meseleyeke wek «Tirkiyeya Bêterorê», ku ji bo Tirkiyeyê pir girîng e, tunebûna prensîbekê, tunebûna helwesteke biryardar û tunebûna vîneke hevpar a sazûmana partiyê ji bo çareseriyê, nîşan dide ku sazbûna siyasî ya xurt, ku em dixwazin, hê jî di «Partiya Nû» de peyda nebûye.

Tirkiyeyê di 16'ê Nîsana 2017'an de bi guhertina makezagonê, yek ji reforman herî girîng ên rêvebiriyê pêk anî. Bi vî awayî ew ji Pergala Parlementer derket, derbasî Pergala Hikûmeta Serokatiya Komarê bû. Divê di serdema pêş de, li gorî ruhê pergalê, bi nêzîkatiyeke ku aramiya siyasî û pêşketina demokratîk esas digire, partiyên siyasî û pergala hilbijartinê jî ji nû ve bên rêkxistin.

-Ji ber terorê, li Tirkiyeyê hewldanên geşedanê têk çûn. Di çarçoveya «Tirkiyeya Bêterorê» de dê di vîzyona geşedana Tirkiyeyê de guhertineke çawa çêbibe?

Îro geşedana aboriyê û ewlehî ji hev nayên veqetandin. «Tirkiyeya Bêterorê» dê ji ewlehiyê heta aboriyê avantajeke nû ya jeopolîtîk peyda bike. Ev rastiyeke aşkere ye: li cihê ku ewlehî tune be, hawîrdora veberhênanê lawaz dibe. Tevgera sermayeyê kêm dibe, pêvajoyên geşedanê asteng dibin. Lê Tirkiyeya ku terorê bi tevahî ji holê rakiribe, dê pêşbîniya jiyanê baştir bike, baweriya veberhêneran zêde bike. Ew ê hêza hilberînê xurt bike, bibe navenda tevgerên bazirganiyê yên herêmî. Li deverên ku berê bi terorê dihatin naskirin, dê potansiyela çavkaniyên xwezayî û mirovî bilive. Jiyana aborî û civakî dê vejîne, refaha miletê me zêde bibe, geşedana welatê me leztir bibe.

Ji ber vê yekê, «Tirkiyeya Bêterorê» hêmaneke girîng a paradîgmaya me ya geşedanê ye ya nû. Geşedan li ser pêvajoyekê radiweste. Di vê pêvajoyê de hêmanên madî û statîk bi hêmanên ne-madî û dînamîk ve tên plankirin. Ev bi armanc, prensîp, vîzyon û armancên dawîn re, hem li asta neteweyî hem jî li asta cîhanî tê rêvebirin. Erdnîgarî, ax, avhewa, dewlemendiyên xwezayî, çavkaniyên avê û pergala ekolojîk, hêmanên madî û statîk ên geşedanê pêk tînin. Rejîmên siyasî, pergalên aborî, kapasîteya dîplomatîk, karaktera neteweyî, moral û çanda neteweyî, nifûs û perwerde jî hêmanên ne-madî û dînamîk pêk tînin. Têkiliya di navbera van herdu curan de, bi rêya sazîbûneke xurt tê avakirin. Ev sazîbûn domdarî, lihevhatî, aramî, bikêrhatî û standardîzekirinê misoger dike. Geşedan li gorî armanc, prensîp, vîzyon û hedefan tê plankirin, tê organîzekirin û tê pêkanîn. Ji ber vê yekê, geşedan li ser prensîpên exlaqî û çandî ava dibe. Di vê de her hêman bi ya din ve girêdayî ye, her hêmanek bandorê li ya din dike, çi baş çi xirab. Bi vî awayî, geşedan tevgereke neteweyî û manewî ye. Ew pêşketineke madî û teknîkî ye. Ew hevgirtineke siyasî û civakî ye. Ev tevger di qadên siyasî, aborî, civakî, mirovî, hiqûqî û dîplomatîk de, aliyên sazûmanî, stratejîk, plansaziyê û pratîkê vedihewîne. Ew hedefên kurt, navîn û dirêjdemî jî di nav xwe de digire.

AMAJE BI 2053'AN

Ji ber muhtira, derbe, terror û bêaramiyên ku bi pergala rêvebiriyê ve girêdayî bûn, Tirkiye nekarî bigihîje armancên xwe yên geşedanê. Wê nekarî çavkanî û îmkanên xwe yên neteweyî di vî warî de biseferber bike. Armanca me ya stratejîk ev e: Tirkiye, ku bi Pergala Hikûmeta Serokatiya Komarê ji zincîran xelas bûye, bi aramî di sala 2053'an de bibe «welatê pêşeng» û «hêza mezin».

Partiya Tevgera Neteweyî (MHP), bi rola xwe ya taybet û sereke di jiyana siyasî ya tirk de, gireyên siyaseta tirk vekiriye. Wê rê li ber demokrasiyê vekiriye, nîqaşên bêserûber bi dawî anîne, çareyî ji pirsgirêkên qehremayî re dîtiye. Netewîtiya tirk, ku manîfestoya avakirina Komarê pêk tîne û pêşniyara siyasî ya herî xurt a sedsala 20'an ji miletê tirk re pêşkêş kiriye, di vê çarçoveyê de, di sedsala nû ya Komarê me de jî, bi vîzyona «Sedsala Tirk û Tirkiyeyê», ji bo doza pêşerojekê pîroz, bin serokatiya Partiya Tevgera Neteweyî û Îttîfaqa Cumhûr tê amadekirin.

Partiya me dixwaze geşedanê li ser bingeha zihniyeta tirk ava bike. Ev bingeh ji exlaq, edalet, aramî û refahê pêk tê. Li ser vê bingehê, partiya me dixwaze stûnên siyasî, aborî, civakî, dîplomatîk û jeopolîtîk ên geşedanê ava bike. Ji bo vê armancê, partiya me «Belgeya Vîzyona Geşedanê ya li ser Bingeha Exlaq, Aramî û Refahê» amade kiriye. Ev belge dixwaze geşedanê bike tevgereke neteweyî mezin. Di vê tevgerê de, yekîtî û hevgirtina neteweyî, demokrasî û dewleta hiqûqê, mafên û azadiyên li ser bingeha kesan, wê bi sazûmaneke dewletê ya xurt ve werin misogerkirin. Her ferdê miletê tirk dê bi hestê seferberiyê tevlî vê tevgerê bibe. Di «Tirkiyeya Bêterorê» de ku teror hatibe tasfiyekirin, ewlehî bi awayekî domdar hatibe misogerkirin, û bajar û gundan gihîştibin avhewayeke aram, dê yek ji astengên herî mezin ên li pêşiya geşedanê jî ji holê rabe.

'TIRKIYEYA BÊTEROR PIRSGIRÊKA SIBEHÊ YE JÎ'

Divê baş bê zanîn: «Tirkiyeya bêteror» çend tiştan îfade dike. Yek, xilasbûn ji belaya terorê ye. Ev bela li ber îradeya me ya pêşketinê kemîn datîne. Nanê me piçûk dike. Li ber veberhênanan mayînan datîne. Du, ew e ku enerjiya dewletê ya ji bo ewlehiyê tê xerckirin, bibe îradeya pêşketinê. Sê, ew e ku biratiya me ji nû ve, bi awayekî zexmtir, li her quncikê Anadolê xurt bibe. Tirkiyeya bêteror ne tenê pirsgirêka îro ye. Ew pirsgirêka sibehê ye jî. Bi salan e, çavkaniyên mezin ji bo şerê dijî terorê hatine xerckirin. Divê em van çavkaniyan êdî veguherînin van tiştan: dibistan ji bo zarokên me; nexweşxane û lênihêrîn ji bo kalên me; kanalên avdanê, piştgiriya çandiniyê û pêşketina gundewariyê ji bo cotkarên me; navendên teknolojiyê, veberhênana zanîngehan û projeyên ciwanan ji bo ciwanên me; kar û refaha civakî ji bo jinên me; deyn ji bo esnafên me, veberhênan ji bo pîşesazan; binesazî ji bo bajarên me, rê ji bo gundên me; xweşkirina zozanan û bereketa zeviyan ji bo cotkariyê. Armanca me ev e: terorê bi awayekî venegere ji rojeva miletê me derxin. Îmkanên ku ji ber mecbûriyeta ewlehiyê hatibûn xerckirin, bikin seferberiya pêşketinê. Ev yek dê bi «Tirkiyeya bêteror» pêk were.

-Di vîzyona Tirkiyeya bêteror de hûn rola ciwanan çawa dibînin? Beşdariya nifşên ciwan a li yekîtiya netewî û armanca pêşerojeke hevpar dê çawa be?

Tirkiyeya bêteror, mîrateya herî mezin e ku emê ji ciwanên xwe re bihêlin. Hêza civakî ya herî girîng, ku dê rêya sedsala duyem a Komarê nîşan bide, bêguman ciwanên me ne. Nifşên di siya terorê de mezinbûyî, ligel nifşên di ewlehî, aramî û sabîtiyê de mezinbûyî, ji hev cuda ne. Ev cudahî hem psîkolojîk e, hem jî civakî ye. Ji ber vê yekê, «Tirkiyeya bêteror» ne tenê pirsgirêkeke ewlehiyê ya îro ye; ew veberhênana herî girîng e ji bo çavkaniyên mirovî yên pêşerojê, ji bo rêxistina civakî û ji bo armancên pêşketinê.

Ez dixwazim bibîr bixim: welatiyên me yên ku îro li dora 40 salî ne, di ciwaniya xwe de qet serdemeke bêteror nedîtine. Gava em bigihîjin armanca Tirkiyeya bêteror, nifşên piştî vê yekê wê rûyê terorê yê tarî û qirêj nebînin. Wê heman xemgîniyan nekişînin. Wê ber bi pêşerojeke geş ve bimeşin.

'CIWANÊN ME DÊ BIBIN XWEDIYÊ PÊŞEROJÊ, NE YÊN NIFAQÊ'

Armanca me ya bingehîn ev e: em enerjiya ciwanên xwe ne ber bi kampên îdeolojîk, çanda tundiyê, cerayanên zirardar an jî avahiyên marjînal ve, lê ber bi zanist, teknolojî, karsazî, çand, huner û mefkûreya pêşketina neteweyî ve bibin. Vîzyona Tirkiyeyê ya 2053 û 2071, tenê bi nifşên ciwan ên baş perwerdekirî, xwebawer, ku hay ji nasnameya xwe ya neteweyî hene û xwedî hêza pêşbaziya gerdûnî ne, pêkan e.

Rêxistinên terorîst di dirêjahiya dîrokê de herî zêde ciwan kirine hedef. Wan hêvî, coş û pêşeroja wan îstîsmar kiriye. Bi Tirkiyeya bêteror re, ciwanên me êdî ne xwediyên tirsê ne, lê yên hêviyê ne. Ne yên pevçûnê ne, lê yên hilberînê ne. Ne yên nîfaqê ne, lê yên pêşerojeke hevpar in. Tirkiyeya bihêz tenê bi ciwaneke Tirk a ku li xwedaniya xwe ya netewî xwedî derdikeve, û berhevoka xwe ya dîrokî û çandî bi pêşketinên nûjen re dide hev, pêkan e. «Sedsala Tirk û Tirkiyeyê» jî tenê bi wan dê were avakirin.

-Ezbenî, di dawiyê de gazîkirineke we ya ji bo siyaset û civakê heye?

Berî her tiştî, spasiya we dikim. Me heta niha behsa gelek mijaran kir. Ez dixwazim vê yekê bibêjim: Partiya Tevgera Neteweyî (MHP) qet di karekî ku ne li xêra Tirkiye û miletê Tirk be de tunebûye. Dê jî tu carî nebe. Tirkiyeya bêteror xwedî girîngî û nirxeke wisa ye ku nayê hebandin an îstîsmarkirin di qada pêşbaziya siyasetê de.

Ji ber çi divê firsenda xilasbûna herheyî ji terora ku Tirkiyeyê bi nêzî pêncî salan têkoşîn daye, aciziyê bide meriv? Ev teror sedema windabûna can û malê gelek kesên me ye. Ji ber çi divê xurtkirina biratiya me, pêşketina demokrasiyê û rakirina astengiyên li ber bilindbûna welatê me, kesekî aciz bike? Ma jibirxistina teror, tundî û parçebûnê ji hiş û mejî, û kokdayîna yekîtî û hevgirtinê, ne veberhênan û qezenca herî girîng a pêşeroja welatê me ye?

Bi bibîrxistina hedîsa Pêxemberê me yê her du cîhanan: «Di yekîtiyê de rehmet heye, di veqetînê de ezab heye», ez wan kesan hişyar dikim ku dixwazin hewaya biratiyê jehrî bikin, û yên ku bi provokasyonan li dû qezenca siyasî ne! Ez gazî her kesî dikim ku li gorî rêbaza Hunkarê me Hacî Bektaş-î Welî, xwedî li destê xwe, li navqeda xwe û li zimanê xwe derkeve.

'EMÊ TIRKIYEYEKE BIHÊZ AVA BIKIN'

Hêza herî mezin, karîna veguherandina cudahiyan bo yekîtiyê ye. Her nêzîkatiyeke ku biratiyê lawaz dike, fitne û parçebûnê dike amûra siyasetê, bêbersiv namîne. Ferasetê miletê me jî pê venaşêre. Ew dibîne kî xizmetê aqilê hevpar û biratiyê dike, kî jî xizmetê parçebûnê dike. Roja xwe, ne li şovan, lê li niyet û encaman dinêre. Hesab jî li sindoqê dipirse.

Herwiha, ew derdorên ku tenê pirsgirêka wan hezmnekirina MHP ye, divê zûtir ji rewşa xwe ya şîzofrenîk xilas bibin. Ev yek dê li xêra welatê me, miletê me, û tewra wan bi xwe jî be. Tirkiye di qonaxa derxistina terorê û terorîzmê ye, bi hemû hêmanên wê ve, bi awayekî daîmî ji rojeva welêt. Ev firsend û qezenceke girîng e, dê neyê hebandin. Di serdema pêş de; di Tirkiyeya bêçek û bêteror de siyaset û dezgehên demokratîk dê derkevin pêş. Lihevkirina civakî dê bi yekîtiya netewî re bigihîje hev û xurt bibe.

Ufuqê nû yê Tirkiyeyê dê hêza yekîtiya netewî be. Bila miletê me bawer be: Tirkiye xwedî li serxwebûn û pêşeroja xwe derdikeve. Ew di riya mefkûreyên xwe yên netewî de dimeşe. Riya me vekirî ye, pêşeroja me geş e. Dema bandora dinyaya Tirk li asta gerdûnî zêde dibe, Tirkiye li herêma xwe wek navendek sereke derdikeve pêş. Bi hêza aştî û yekîtiya xwe, bi seferberiya îmkan, çavkanî û kapasîteyên xwe yên netewî, emê li ser her pirsgirêkê bi ser bikevin û Tirkiyeyeke bihêz ava bikin. Emê zincîrên li ser piyên xwe bişkênin, bendan jî ji xwe bavêjin. Emê bixebitin, hilberînin, bi adilî parve bikin û bi edaletê birêve bibin. Welatê pêşeng dê bigihîje mefkûreya me. Dê ji miletên bindest re bibe hêvî. Bi xêra Xwedê, emê nîzam bidin dinyayê.

Partiya Tevgera Neteweyî (MHP), ku pêşengê doza mefkûre û pêşeroja miletê Tirk e, bi heman mefkûreyê, bi îradeyeke neguherbar û baweriyeke neşikestî ber bi armancên xwe yên pîroz ve dimeşe. Hewldan ji me ye, parastin ji Xwedê ye."