Sir

Rastinews — «Mîna ku meriv birîna xwe nîşanî hevalê xwe bide.» Ahmet Arif

Carinan sira herî asayî jî, bi veşartinê giranbiha dibe. Nirxa sirê pirî caran ne ji rastiya wê ye. Ew ji bêdengiya li dora wê ye. Tiştek her tim ne ji ber girîngiya xwe nayê veşartin. Carinan bi veşartinê girîng dibe. Heta ku li ser neyê axaftin, heta ku neyê eşkerekirin, heta ku ji çavê kesan bimîne, li dora xwe giraniyeke nedîtî ava dike.

Sir bi awayê veşartina xwe nirx digire, ne bi naveroka xwe. Belkî nirx ne di tişta veşartî de ye. Nirx di girêdana çêbûyî de ye. Sireke asayî jî, ku di navbera du kesan de tê parvekirin, dibe têlek nedîtî. Ev têl wan bi hev ve girê dide. Ev têl carinan nîşana bîreke hevpar e. Carinan nîşana baweriyê ye. Carinan jî nîşana hevkariya sûcekê ye. Ji ber vê yekê sir ne tenê agahiyeke veşartî ye. Sir peymaneke bêdeng e di navbera du mirovan de.

Lê pirsek din jî derdikeve holê: ma veşartina sirê wê bi rastî binirxîne? An jî kesê ku wê hildigire, xwe taybet hîs dike? Zanîna sirekî pirî caran mirov dixe cihekî taybet. Zanîna tiştekî ku yên din nizanin, hesta hêzeke nedîtî dide mirov. Sir bi vî awayî ne tenê tiştekî veşartî ye. Ew di heman demê de hesta xwebûnê ya hilgirê xwe xurttir dike.

Lê belê ne her sir bi veşartinê giranbiha dibe. Hin sir çiqas bêne veşartin, ewqas giran dibin. Mirov wan hildigire, lê ew sivik nabin. Berevajî, mirov di bin wan de tê ezandin. Bêdengî ne her tim perdeyek parastinê ye. Carinan ew dibe barekî giran li ser mirov. Wê demê gotina «sir giranbiha dibe» têrê nake. Dibe ku hin sir nirx bi dest naxin. Ew tenê bar dicivînin. Bi veşartinê ew nabin xezîne. Ew dibin giraniyeke tarî. Mirov neçar e vê giranî di xwe de bihilgire.

Lê hin sir hene, veşartina wan ne tenê veşartina agahiyekê ye. Ew parastina şexsiyet, rûmet û xwebûna mirov e. Carinan veşartina sirekî, ne tenê parastina hevalan, hevrêyan an jî jiyana kesên din e. Mirovê ku di bin îşkencê de bêdeng dimîne, di heman demê de şexsiyeta xwe jî diparêze. Çimkî mebesta îşkencê ne tenê wergirtina agahiyê ye. Mebest ew e ku mirov ji xwe biyanî bibe. Mebest ew e ku mirov li xwe bike xayîn.

Ji ber vê yekê berxwedan ne tenê bêdengî ye. Berxwedan ev e ku mirov xwe teslîm nake. Her bêdengî, li dijî desthilata bêsînor a îşkencekar «na»yek e. Bi vî wateyî, veşartina sirê nabe bêdengiyeke sist. Ew dibe awayekî berxwedana çalak. Îşkencekar dikare laş bêzar bike, êş bide, mirov herî bêparastin bihêle. Lê kengî ew nikaribe vînê teslîm bigire, wê demê tê têkbirin.

Carinan mirov bi tiştekî neaxaftin serdikeve. Çimkî hin bêdengî ne valahî ne. Ew berxwedan in. Hin sir bi veşartinê tenê negiran nabin. Ew dibin qada dawî ya azadiyê, ku di hundirê mirov de dimîne.