Dagirkirina Cîhana Hundir, Anatomiya Giyanî ya Dîktatoriyê

Rastinews — Zarok, dayik, telefon, cîhana hundir... Ez bêzar bûm. Ez derbasî kanaleke din dibim. Bila ez hinekî jî li dîktator hêrs bibim.

Min carekê di fîlimekê de bihîst: «Mazlûm bînin cem min.» Ev hevok tenê gazîkirina zalim li mazlûm nîne. Ew tiştekî din jî nîşan dide: mirov li hedefekê ji bo hêrsa xwe digere. Piraniya me mazlûmekî ji xwe re peyda dike. Em qurbanekî hildibijêrin. Bi vî awayî em hêrsa ku divê ber bi jor ve here, ber bi jêr ve dişînin. Em bi vî awayî rihet dibin. Hêrsa ku divê ber bi hêza rastîn, ber bi desthilata rastîn û mekanîzmaya zextê ya rastîn ve here; tê veguhastin ser yê ku qels e, bêparastin e û tê gihîştin. Bi vî awayî mirov hem hêrsdar dimîne, hem jî ji rastiya hêrsa xwe direve.

Ji ber vê yekê mesela rêber tenê bi kesê fermandar ve girêdayî nîne. Ew bi hêrs, tirs û hesta edaletê ya kesên tên rêvebirin ve jî girêdayî ye. Gava hêrs ber bi navnîşana xwe ya rastîn ve neçe, desthilat rihet dibe. Mirov li hev didin şer. Ew bi vî awayî tengasiya xwe ya hundirîn vala dikin. Dîktator jî bi gelemperî heman mekanîzmayê bi kar tîne. Ew zextê yê jorîn nedihxuya dike. Ew nakokiya jêrîn mezin dike. Dema mirov li hev hêrs dibin, nîzama ku ew anî vê rewşê xwe paqij dike.

Rêberê îdealîst kesekî ye ku hewl dide bi prensîban ve girêdayî bimîne. Siyaseta pratîk carinan wî neçar dike ku tawîzan bide. Lê belê ev tawîz jî li ser bingeha prensîban tên rewakirin. Bi gotineke din, alav diguherin, lê armanc naguhere. Ji ber vê yekê cudahiyeke kalîteyî di navbera rêberê îdealîst û rêberê ku îdealan tenê dike alaveke gihîştin an domandina desthilatê de heye.

Ji bo rêberê îdealîst, prensîb pîvaneke li ser desthilatê ye. Ji bo dîktator, prensîb alaveke ye ku xizmeta desthilatê dike. Rêberê îdealîst xwe neçar dibîne ku kiryarên xwe li hember nirxên xwe biceribîne. Dîktator nirxan bi kar tîne da ku kiryarên xwe rewa bike. Yek bi dilsoziya prensîban tevdigere, ya din bi dilsoziya desthilatê. Ji ber vê yekê îdeolojiya rastîn a dîktator bi gelemperî ne ramana ku ew îdia dike ye. Ew bi xwe desthilat e.

Ji bo dîktator, îdeolojî ne armanc e, alav e. Ew dikare ola, netewperestî, axaftina şoreşê û axaftina azadiyê jî bi kar bîne. Îro dikare demokrat be, sibê netewperest, roja din muhafezekar an şoreşger. Çimkî dilsoziya wî ne li ser ramanekê ye. Dilsoziya wî tenê li ser desthilata wî ye, yanî li ser xwe û berjewendiya xwe ye. Ji ber vê yekê tiştê ku dîktator dide nasîn ne îdeolojiyeke diyar e. Ew mutleqkirina desthilatê ye.

Li cihê ku dad heye, qanûn jî rêvebir girêdide. Serweriya dadê... Kes ne li jor qanûnê ye. Lê di dîktatoriyê de qanûn êdî rêvebir nagirêde. Ew dibe alaveke ku rêvebir dema bixwaze biguherîne. Bi vî awayî dad texmînbûna xwe winda dike. Mirov êdî ne li gorî qanûnê, li gorî îrada rêber dijîn. Serweriya rastîn a dîktator li vir derdikeve holê: ew ne tenê li jor qanûnê ye. Wî qanûn kiriye dirêjkirina îrada xwe. Yanî dad û qanûn dibin alavên zilmê.

Ev rewş mîna hevberdana rêxistina kesayetiya narsîsîst e li asta siyasî. Ji bo kesê narsîsîst, rastiya derve ne qadeke serbixwe ye ku daxwazên wî sînordar dike. Cîhana derve wek dirêjkirina xweseriya wî ya mezinbîn tê jiyîn. Dîktator jî dewletê dike dirêjkirina xweseriya xwe. Welat û ew, dewlet û şexsê wî, gel û îrada wî yek dibin. Gotina «Dewlet ez im» ne tenê îdiaeke siyasî ye. Ew jî îfadeya rêxistineke narsîsîst e. Gava ew qala dewlet, netewe û gel dike, di rastiyê de mebesta wî xwe ye. Ew li hebûna serbixwe ya yê din tehemûl nake. Ji ber vê yekê windakirina desthilatê ne tenê têkçûneke siyasî ye. Ew hilweşîna xweseriya narsîsîst jî ye.

Ji ber vê yekê dîktator her tiştê ku dike wek pêwîstiyeke dîrokî pêşkêş dike. Yanî tiştê ku dîktator dike, tiştê ku divê bê kirin e. Vebijarkeke din tune. Îro ne ji ber ku rast e dibêje. Ew ji ber ku dibêje rast e. Sibê heman tiştî berevajî bibêje jî, heman mutleqî dimîne. Pîvan êdî ne rastî ye. Pîvan îrada rêber e. Bi vî awayî qanûna herî bingehîn a dîktatoriyê, bi awayekî paradoksal, bêqanûnî ye. Çimkî nîzameke dad a naguhere tune. Tenê îradeyeke yekane heye ku her gav diguhere.

Dîktatorî ne tenê dadê, awayê ramanê jî yek dike. Lê belê rastî bi xwezayê ve pirsedem, pirçîn û bi gelemperî nakok e. Siyaseta demokratîk neçar e vê pirrengiyê qebûl bike. Dîktatorî tevliheviyê wek gefê dibîne. Ji ber vê yekê pirsedemiyê dike yek sedem, pirwateyiyê dike yek wate. Sedema krîzên aborî dibe «hêzên derve». Sedema dijberiya civakî dibe «xayîn». Sedema rexneyên navneteweyî dibe «ew çavnebariya me dikin». Dinya êdî ne rastiyeke tevlihev e ku divê bê lêkolîn. Ew dibe çîrokeke sade ya ku ji navendekê tê ravekirin.

Ji ber vê yekê «rejîma mêrekî» tenê komkirina hêza siyasî di destekî de nîne. Ew komkirina heqîqetê jî di destekî de ye. Xwediyê hertim ê heqîqetê heye. Şiroveyeke yekane ya dîrokê heye. Pîvaneke yekane ya exlaqê heye. Desthilata diyarkirina rastiyê tenê ya rêber e. Bi vî awayî desthilata siyasî dibe mutleqiyeteke exlaqî.

Van taybetmendiyan di dirêjahiya dîrokê de ji serweriya xwedayî re hatine veqetandin. Dîktator jî xwe ne wek aktorekî siyasî yê asayî pêşkêş dike. Ew xwe wek kesê hilbijartî yê dîrokê nîşan dide. Ew xwe wek figureke îstîsnayî ya bi çarenûsa netewe ve yekbûyî dide xuyakirin. Di serdema kevn de gelek serwer îdia dikirin ku rewatiya xwe ji xwedayan digirin. Hin ji wan wek xweda an nûnerê xweda yê li ser rûyê erdê dihatin dîtin. Firewnên Misira kevn yek ji nimûneyên herî diyar in. Firewn ne tenê padîşahekî rêvebirê welat bû. Ew jî hebûneke pîroz bû ku nîzama kozmîk ragirtibû. Îtaet jê re ne tenê erkeke siyasî bû. Ew erkeke olî jî bû.

Tiştê balkêş ev e: îro figura firewn bi gelemperî wek sembola zext û zordariyê tê vegotin. Lê dîsa jî mirov ji bo van figurên hêza mutleq ne tenê nefretê hîs dikin. Ew heyraniyê jî hîs dikin. Ev rewş bêrîkirina zaroktiyê ya wêneyê dê û bavekî bihêz, hertiştkar û bêxem tîne bîra mirov. Otorîteya mutleq tirsê çêdike, lê di heman demê de sozê ewlehiyê jî dide. Ji ber vê yekê dîktator ne tenê kesekî tê tirsandin e. Ew dikare bibe figureke ku tê îdealîzekirin û wek rizgarker tê dîtin jî.

Li vir mentaliteya totalîter êdî ne tenê rejîmeke siyasî ye. Ew dibe awayê têgihiştina dinyayê. Li şûna wateyên pirjimar, wateyeke yekane tê. Li şûna ramana rexneyî, îtaet tê. Li şûna diyalogê, rastiyên mutleq tên. Di dawiyê de dîktatorî ne tenê azadiyê ji holê radike. Ew rastiyê bi xwe jî dike tekdengî, tekreng û tekmerkez.

Rastî êdî ne tiştekî ku tê vedîtin e. Ew dibe tiştekî ku ji aliyê rêber ve tê îlankirin. Ji ber vê yekê dîktatorî ne tenê serdestiyeke siyasî ye. Ew binxistina heqîqet, raman û nîzama sembolîk a li ber îrada kesekî yekane ye. Dîktator tenê naxwaze dewletê bi rê ve bibe. Ew dixwaze diyar bike ka mirov çawa bifikirin, bi çi bawer bikin û rastiyê çawa hîs bikin. Aliyê herî kûr û herî xeternak ê totalîterîzmê li vir derdikeve holê.

Ji kerema xwe dîktatorê xwe hez bikin...

Li vir şikestineke din a girîng jî heye. Dîktatorên faşîst ên demên borî armanc dikirin dijminên xwe tune bikin. Ji wan re ne girîng bû dijmin li ser wan çi difikirin. Ne girîng bû ka ew ji wan hez dikin an na. Ji bo Hîtler jî girîng nebû Cihû, Rom, homoseksuel an komên din ên ku rejîmê wek dijmin îlan kiribûn, çi hîs dikin. Ji wan ne hezkirin, lê tunebûn dihat xwestin. Dijmin ne kesekî bû ku divê were qanîkirin; hebûnek bû ku divê were rakirin. Lê belê di dîktatoriyên îro de qonaxeke din tê zêdekirin. Dîktator êdî tenê naxwaze were guhdarîkirin; dixwaze were hezkirin jî. Ew ji kesên ku wek dijmin îlan dike, aveje derve, riswa dike û paşguh dike jî, celebek erêkirinê dixwaze. Dixwaze ne tenê li ser bedenan, li ser hiş û hestan jî serdestiyê ava bike. Ew qet bi diyarkirina ka mirov dê çi bikin nayê bes kirin; dixwaze diyar bike ka ew dê çi hîs bikin, ji kê hez bikin, li kê meraq bikin, bi çi bawer bikin.

Ji ber vê yekê ji bo dîktatorê îro têrê nake ku muxalif bêdeng bimîne. Tê xwestin ku muxalif ji dilê xwe pesnê wî bide, bi kêmî mezinahiya wî qebûl bike. Dîktator xemxwarê wê yekê ye ku hetta dijminê wî jî jê hez bike. Çimkî ji bo îqtîdareke narsîsîst, hezkirina alîgiran bi tenê têrê nake. Berxwedana ê din jî divê were şikandin. Divê cihek jî di cîhana wî ya hundir de were dagirkirin. Li vir derdora dîktator jî rolek girîng dilîze. Ew her tim dîktator bi «başî» boyax dikin. Zilmê wek biryardarî pêşkêş dikin. Hovîtiyê wek wêrekî pêşkêş dikin. Bêqanûniyê wek pêwîstî pêşkêş dikin. Pozbilindiyê wek rêberî pêşkêş dikin. Êrîşkariyê jî wek hêz pêşkêş dikin. Bi vî awayî ne tenê dîktator xwe îdeal dike; derdora wî jî wêneyê wî bêdawî ron dike, cilan dike, pîroz dike. Çawa ku xerabî bi başiyê tê boyaxkirin, zilma tazî dest bi xuyakirinê dike; wek erkek dîrokî, wek çarenûsek netewî an wek fedakariyeke neçar.

Ji ber vê yekê dagirkerî bi tenê bi zeftkirina qada gel, dezgehan, çapemenî an hiqûqê re sînordar nabe. Ya bingehîn, dagirkirina cîhana hundir e. Tê xwestin ne tenê axaftina mirovan, hîskirina wan jî were kontrolkirin. Dîktator bi kontrolkirina tevgerên derveyî yên takekesan têrê nake. Ew dixwaze bikeve nav wîjdana wî, kapasîteya wî ya pesindanê, tirsa wî, hesta gunehkariyê û têgihiştina wî ya rastiyê. Yê din ne tenê divê were têkbirin. Ew tê zorkirin ku têkçûna xwe rewa bibîne. Tê zorkirin serdestiya dîktator wek tiştekî xwezayî bibîne. Ne tenê serî netewandin, lê dîtina wateyê di vê serînetewandinê de jî tê xwestin. Ne tenê bêdengî, lê hesibandina bêdengiya xwe wek meziyetê jî tê xwestin. Ne tenê tirsîn, lê binavkirina tirsa xwe wek rêzdariyê jî tê xwestin. Li vir dîktatorî ji tundiya rût derbas dibe. Vediguhere serdestiyeke giyanî ya bêtir xapînok, kûrtir û zaliktir. Mesele li dora Osman Kavala, Selahattin Demirtaş, Ekrem Îmamoglu û yên din de, hinek jî ev e: «Min qebûl bikin, bêjin hûn têk çûn, û serkeftina min li ber kameran nîşan bidin.» Dîktator bi tenê naxwaze rikêberê xwe bêdeng bike. Ew dixwaze têkçûna wî xuya bike. Dixwaze li ser bedena wî, rûyê wî, dengê wî û bêdengiya wî mora serkeftina xwe bide. Ji bo muxalif ne girtîbûn tenê, ne dûrxistina ji siyasetê tenê, ne bêdengkirin tenê têrê dike. Tê xwestin hebûna wî jî bibe sehneyek ku mezinahiya îqtîdarê îspat dike. Ji ber vê yekê mesele bi tenê cezakirin nîne. Xwestek e ku were eşkerekirin, xwarkirin, şikandin û eger bibe jî ji dilê xwe were revandin. Ji bo dîktator serkeftina herî mezin ne tenê têkbirina dijmin e. Zorkirina wî ye ku têkçûna xwe qebûl bike. Bêtir jî heye: Divê dijmin têkçûna xwe adil bibîne. Divê serkeftina dîktator wek tiştekî xwezayî, neçar û heq bibîne. Li vir îqtîdar bi tenê jiyana derveyî ya mirov naxwaze zeft bike. Dadgeha wî ya hundir jî dixwaze zeft bike. Dengê ku dibêje «Ez rastî neheqiyê hatim» bêdeng bike. Li şûna wî dengekî hundir bicîh bike ku dibêje «Kanê min heq kiriye.» Şiklê herî kûr yê zilmê li vir dest pê dike. Mirov ne tenê ji derve tê perçiqandin. Ew di hundirê xwe de jî tê zorkirin zimanê zalim biaxive. Rewabûna zimanê fail…

Ji ber vê yekê dîktatoriya îro bi tenê rakirina muxalif têrê nake. Ew dixwaze ji rûyê muxalif têkçûnê bixwîne. Ji rûyê alîgiran pesindanê bixwîne. Ji rûyê civakê jî razîbûnê bixwîne. Wêneyên li ber kameran, rawestana di salona dadgehê de, dîmena li derê zindanê, elama li meydanê, çepikên li televîzyonê; ev hemû ne tenê bûyerên siyasî ne. Ev sehneyên giyanî yên îqtîdarê ne. Ango «Axaftina Balqonê» ya ku piştî hilbijartinan dibe rîtûel, xwedî çend wateyan e.

Dîktator naxwaze serkeftina xwe bi tenê li sindoqan, li dadgehan an li meydanan bibîne. Ew dixwaze wê di cîhana hundir a mirovan de jî bibîne. Gotina «Hûn ji min ditirsin» têrê nake. Ew dixwaze bide gotin «Em rêz li te digirin.» Gotina «Min hûn bêdeng kirin» têrê nake. Ew dixwaze vê hestê biafirîne: «We qebûl kir ku ez rast im.» Ji ber vê yekê xwesteka wî ya bingehîn ne tenê bûyîna li ser îqtîdarê ye. Xwesteka wî serdestî li ser hesta rastiyê ya mirovan e jî. Li vir derew êdî ne tenê amûrek e ku rastiyê vedişêre. Derew nîzameke nû ava dike ku li şûna rastiyê radiweste. Pêşkêşkirina domdar a derewan wek rastî, di destpêkê de rastiyê tarî dike. Mirov dest pê dikin zehmetiyê bikşînin di cudakirina rast û çewt de. Paşê sînorê di navbera derew û rastiyê de dihele. Piştî demekê pirsa «Ma ev rast e?» nayê pirsîn. Li şûna wê tê pirsîn «Ma rêber ev gotiye?» Di dîktatoriyê de rastî ne bi bûyeran bixwe, bi awayê ku rêber wan bi nav dike tê diyarkirin. Îro têkçûn dikare wek serkeftin, krîz wek serfirazî, xizanî wek fedakarî, tepeser wek ewlehî, bêqanûnî wek edalet were pêşkêşkirin. Peyv ne ji bo ravekirina rastiyê, ji bo zeftkirina rastiyê tên bikaranîn. Ziman êdî amûrê rastiyê nîne; dibe boyaxa îqtîdarê. Ji ber vê yekê di dîktatoriyê de ne tenê rastî tê xerakirin; kapasîteya gihîştina rastiyê jî tê hilweşandin. Piştî demekê mirov ne tenê baweriyê wenda dike, wateya bawerkirinê bixwe jî wenda dike. Her çend zanibe derew derew e jî, li hember wê rastî nayê danîn. Çimkî rastî êdî nebûye zemîneke hevpar. Ji vê xalê pê ve, tişta ku dîktator dibêje, li şûna rastiyê radiweste. Hakîkat êdî ne tiştekî ku tê lêkolîn, gengeşî û ceribandin e; dibe tiştekî ku tê îlankirin. Gava dîktator dibêje «Ev e», tê xwestin wek ku ji bilî wê rastiyek din tune be were tevgerîn. Bi vî awayî ne tenê ferqa di navbera derew û rastiyê de, rastî bixwe jî tune dibe.

Aliyê herî tarî yê dîktatoriyê li vir derdikeve holê: Mirov ne tenê tên zorkirin bawerî bi derewan bînin. Ew tên rakirin bi wendabûna rastiyê. Êdî li hember derewan ne rastî, derewek din radiweste. Dinya êdî ne cihekî ku rast û çewt tê de têdikoşin e. Dibe sehneyek ku gotina bihêz wek rastî tê hesibandin. Ji ber vê yekê tunebûna sînorê di navbera rastî û derewê de di dîktatoriyê de, ne pirsgirêkeke asayî ye. Ew hilweşîneke giyanî û siyasî ye.

Dagirkirina cîhana hundir…

Dagirkirina cîhana hundir, şiklekî îqtîdarê ye ku destê xwe dide cihê herî taybet ê mirov. Dîktator ne tenê bi beden re têkilî datîne; bi dengê hundir re jî têkilî datîne. Ew naxwaze bi tenê meydanan bigire; dixwaze dadgeha hundir a mirov jî bigire. Çimkî gava dadgeha hundir bêdeng dibe, mirov êdî ne tenê li derve, li hundirê xwe jî têk diçe. Ev yek dîktatoriyê ji rejîmeke tenê siyasî ya tepeserkirinê derdixe; dike dagirkirina cîhana hundir. Têkiliya di navbera dîktator û takekes de êdî ne tenê têkiliyeke rêvebir-rêvebir e; her weha têkiliyeke îstîsmara psîkolojîk e jî. Dîktator ji mirovan ne tenê tevgerên wan, hestên wan jî dixwaze. Dîktator dixwaze biryar bide ka kes ji bo kê xemgîn bibe, ji bo çi kêfxweş bibe, li çi hêrs bibe, ji kê û çima bitirse. Ne tenê dengên wan, pesindana wan jî dixwaze. Ne tenê bêdengiya wan, razîbûna wan a hundir jî dixwaze.

Gava tê gotin «Baweriyê bi vî birayê xwe bînin» û deng tê xwestin, ne tenê deng tê xwestin. Ji dengdêr ne tenê hilbijartineke siyasî tê xwestin. Jê tê xwestin ku bi hestî jî xwe teslîm bike. Bawerî li vir êdî ne perçeyek ji peymaneke demokratîk e. Dibe gazîkirinek ku îtaet, girêdayî û qebûlkirineke bêpirs dixwaze. Ji dengdêr ne tenê çûyîna sindoqê tê xwestin. Jê tê xwestin guman û şikbûna xwe daliqîne, hiş û hesabê xwe paşve bikişîne, li şûna vîna xwe vîna rêber deyne. Dîktator kanaeta mirovan ji holê radike û li şûna wê hêviya xwe datîne. Bi vî awayî dagirkirin, îtaet û serînetewandin jî bi rêya razîbûnê tên erêkirin. Mirov ne tenê tê rêvebirin. Ew tê gazîkirin ku nîşan bide ew rêvebirinê qebûl dike, hetta wê dixwaze jî. Hêza psîkolojîk a dîktatoriyê jî li vir e: Zorê wek hezkirinê, tirsê wek baweriyê, serînetewandinê wek dilsoziyê pêşkêş dike. Ji mirovan ne tenê gotina «erê» tê xwestin. Tê xwestin ev «erê» wek ji dilê wan tê, wisa jîn bikin.

Ji ber vê yekê di dîktatoriyên îro de propaganda tenê ji bo xapandinê naxebite. Ew bo hezkirinê jî xebitîne. Ji bo xurtkirina dilsoziyê jî xebitîne. Wêne, deng, çîrok, mexdûriyet, lehengî û fedakariya rêberî bêdawî tê dubarekirin. Bi vî awayî girseyên gel ne tenê tê birêvebirin; ew bi hestî jî tê girêdan. Dîktator xwe ne tenê wek serokê dewletê datîne. Ew xwe wek kesekî di hundirê gel de datîne. Bi vî awayî dîktatorî ji zilmeke ji derve wêdetir diçe. Ew hewl dide di hundirê mirovî de kolonîyekê ava bike. Raman, hest, tirs, hezkirin û dilsozî têne dagirkirin. Mirov hîs dike ku ne tenê di qada giştî de, di hundirê mêjiyê xwe de jî tê şopandin. Ew neçar dimîne çi difikire, çi hîs dike, kê hez dike an na jî kontrol bike. Bi vî awayî dîktatorî ne tenê azadiya mirovî talan dike; ew qada wî ya hundir jî talan dike.

Tiştê herî tirsnak jî ev e: Dîktator naxwaze mirov tenê guhdarî bikin. Ew dixwaze di dema guhdariyê de jî ji xwe hez bikin. Ew bi qebûlkirina zilmê têr nabe. Ew dixwaze mirov ji zilmê hez bikin jî. Ew hêvî dike mirov ne tenê ji tirsan bêdeng bimînin. Ew hêvî dike mirov bi hezkirinê serî xwar bikin. Ji ber vê yekê dîktatoriya îro ne tenê serdestiyeke laşî û siyasî ye. Ew her wiha awayekî dagirkirina giyanî ye.

Dîsa Narsîzm?

Yek ji taybetiyên herî diyar ên narsîzmê ev e: nikaribûna pêbihiztinê. Narsîst nikare bi dilpakî qedrê yekî din bigire. Çima? Ew bixwe her tim li benda pêşxistinê ye. Ew her tim tikayê erêkirinê dike. Ji bo wî pêbihiztina yekî din wek kêmbûna para xwe ye. Weke ku nirx çavkaniyeke bi sînor be. Her pesnê ku tê dayîn kesekî din, wek ku ji wî hatibe dizîn xuya dike. Belengaziya pêbihiztinê ya di civakê de bi narsîzmê ve girêdayî ye. Çewisandina pêbihiztinê jî bi narsîzmê ve girêdayî ye. Çiqas mirov di teslîmkirina keda hev, spehîtiya hev, serkeftina hev û nazikiya hev de zehmetiyê bikişînin, ewqas peywendiyên civakî li ser çavnebarî, pêşbaziyê û kêmnirxkirinê ava dibin.

Narsîst ne tenê pêbihiztinê nake. Ew ê din jî kêmnirx dike. Lê mesele ne ev e ku yê din bi rastî bêqîmet e. Berevajî vê, nirxa yê din ji narsîst re metirsî ye. Sedema hewldana wî ya biçûkxistina yê din ev e: parastina serdestiya xwe. Ew bawer dike çiqas yê din were biçûkxistin, ewqasî ew ê xwe mezin û bi qîmet nîşan bide. Ji ber vê yekê ji bo narsîst pêbihiztin ne hestek e ku were parvekirin. Ew sermayeyek e ku li ser were pêşbazîkirin. Serkeftina yê din ne tiştekî şahiyê ye. Ew birîneke e ku kêmasiya wî tîne bîra wî. Loma pesn, hezkirin û pêbihiztin êdî ne kiryarên mirovahî ne ku di navbera kesan de biçin û werin. Ew mafek e ku divê tenê berbi wî ve here.

Giyaniya saxlem berevajî vê dixebite. Mirovê ku bi rastî bawerî bi xwe heye, natirse ku serkeftina yê din pêbihîze. Çima? Ew dizane ronahiya yê din ronahiya wî venamirîne. Berevajî, ew ronahiyê zêde dike. Lê ji bo narsîst pêbihiztin wek xistina nirxa xwe ya nazik di xetereyê de tê jiyîn.