دیمەشق: یەکخستن لە حەسەکە لە قۆناغی جێبەجێکردنی کردەیی

Rastinews — ئەحمەد الحیلالی، قسەکەری کۆمیتەی سەرۆکایەتی بەرپرسیار لە جێبەجێکردنی ڕێکەوتنی 29ی کانونی دووەم و یاریدەدەری پارێزگاری حەسەکە، گوتی کە پرۆسەی یەکخستن لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە قۆناغی ڕێکەوتن گواستراوەتەوە بۆ جێبەجێکردنی کردەیی. حیلالی ڕوونی کردەوە کە ئەم پرۆسەیە تەنها سنووردار نییە بە گواستنەوەی دامودەزگاکان، بەڵکو یەکخستنی پێکهاتە کارگێڕی، ئاسایشی و سەربازییەکان لەژێر سیبەری دەوڵەتی سووریادا لەخۆدەگرێت.

RASTÎ – ئەحمەد الحیلالی لە ڕایەکدا بۆ ڕۆژنامەی شەرقول ئەوسەت گوتی کە دۆخی ئاسایش لە حەسەکە بەراورد بە ماوەی پێشوو بەشێوەیەکی بەرچاو باشتر بووە و لە سەر زەوی جۆرێک لە جێگیری هەنگاو بە هەنگاو دروست بووە.

حیلالی ڕایگەیاند کە لە چوارچێوەی یەکخستندا هێشتا هەندێک دۆسیە کۆتایی پێنەهاتووە، بەڵام ئەرکەکان "بەبێ ڕێگەدان بە دروستبوونی بۆشایی لە بواری دامودەزگایی یان ئاسایشدا" بەردەوامن.

مەسەلە گواستنەوەی بینا یان گۆڕینی ناو نییە

حیلالی گوتی کە پێویستە پرۆسەکە تەنها بە گواستنەوەی بیناکانی گشتی یان گۆڕینی ناوی دامودەزگاکان لێک نەدرێتەوە.

حیلالی ڕوونی کردەوە کە یەکخستن سەرەکی ئامانجی ڕێکخستنەوەی میکانیزمەکانی بڕیاردانی کارگێڕی، ئاسایشی و سەربازی لەناو پێکهاتەی دەوڵەتی ناوەندی گرتووەتەبەر، و ئاماژەی کرد کە ئەرکە ماوەکان لەسەر سێ دۆسیەی سەرەکی کۆبوونەتەوە.

بەپێی ئەمە، ڕێکخستنەوەی ستافەکان و وەرگرتنی ئەوانەی مەرجەکانیان تێدایە بۆ ناو وەزارەتەکانی بەرگری و ناوخۆ، ڕێکخستنی مافە پێشەیی و کاتی خزمەتی کارمەندان، هەروەها یەکخستنی ئەو دامودەزگایانەی هێشتا نەگواستراونەتەوە بەردەوام دەبێت. لەگەڵ ئەمەشدا، گواستنەوەی دەسەڵات، سیستەمە کارییەکان و یەکخستنی داتا و سەرچاوەکانی دامودەزگاکان تەواو دەکرێت.

حیلالی بە پێداگری کرد کە ئەمانە زیاتر پەیوەستن بە جێبەجێکردنەوە نەک بە ناکۆکی سیاسی، و گوتی: "بڕیاری سیاسی ڕوونە. دامودەزگاکانی دەوڵەت یەک دەخرێن بە پاراستنی مافی هەموو هاوڵاتییان، و تاکە لایەن دەوڵەتی سووریا دەبێت."

بۆ تەواوبوونی هیچ بەرواریەکی نەدا

حیلالی کە هیچ خشتەیەکی دیاریکراوی ئاشکرا نەکرد سەبارەت بەوەی یەکخستن کەی بە تەواوی تەواو دەبێت، ئاماژەی بە فراوانی چوارچێوەی پرۆسەکە دا.

حیلالی کە گوتی «ناتوانم بۆ پرۆسەیەک بەم قەبارە و ئاڵۆزییە بەروارێکی دەستکرد بدەم»، ڕایگەیاند کە کارەکان گەیشتوونەتە قۆناغێکی پێشکەوتوو و ئامانج ئەوەیە کە پرۆسەکە لە کورترین کاتی گونجاودا تەواو بێت.

ئاستەنگکردنی گواستنەوەی دامودەزگاکان

پێش ڕاگەیاندنی هەڵوەشاندنەوەی هێزەکانی سووریای دیموکرات، دەرچووبوو کە ئەندامانی جوڵانەوەی گەنجانی شۆڕشگێڕ لە هەندێک ناوچەی حەسەکە کاردانەوەیان دژی گواستنەوەی دامودەزگاکان دەستپێکردبوو.

حیلالی گوتی ئەم جۆرە هەوڵانە ئێستا "بەشێوەیەکی زۆر کەمبووەتەوە".

ئەم گرووپە لە مانگی ئایاردا لە دادگای حەسەکە خۆپیشاندانێکی ئەنجامدا بەهۆی لابردنی زمانی کوردی لە تابلۆکەی و بەتەنها بەکارهێنانی عەرەبی و ئینگلیزی.

حیلالی پێداگری کرد کە بۆچوونێکی گشتی دروست بووە کە دامودەزگا گشتییەکان دیگر نابێت بکرێن بە بوارێکی کێشمەکێش. حیلالی ڕوونی کردەوە کە گواستنەوەی دامودەزگاکان بۆ ژێر دەسەڵاتی دیمەشق ئامانجی هیچ لایەنێکی کۆمەڵایەتی نییە، و ئەمەی بە "گەڕانەوەی خزمەتگوزاری و یاسا" ناوبرد.

هێزەکانی سووریای دیموکرات و کارگێڕی خودموختار هەڵوەشابوونەوە

مەزلوم عەبدی، فەرماندەی گشتی هێزەکانی سووریای دیموکرات، لە 25ی ئاب لە کۆشکی گەل لە دیمەشق ڕایگەیاند کە هێزەکانی سووریای دیموکرات و کارگێڕی خودموختاری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا هەڵوەشێنراونەتەوە.

لەلایەکی دیکەوە، ئەحمەد الشەرع، سەرۆکی سووریا، لە 28ی ئاب بە فەرمانێکی سەرۆکایەتی عەبدی کردە ڕاوێژکاری سەرۆکایەتی.

عەبدی نزیکەی دە ڕۆژ پێش بڕیاری هەڵوەشاندنەوە، لە چاوپێکەوتنێک لەگەڵ ڕووداو گوتبووی کە ڕێکەوتنی لەگەڵ دیمەشق هەموو داواکارییەکانی کورد نایگرێتەوە، بەڵام لەناو دەوڵەتی سووریادا شوێن یان پێگەیەک بۆ کورد دروست دەکات.

ئیلهام ئەحمەد، هاوسەرۆکی دەزگای پەیوەندییە دەرەکییەکانی کارگێڕی خودموختار، ڕایگەیاندبوو کە تەواوبوونی یەکخستن مانای داخستنی دۆسیەکانی دیکەی پرسی کورد ناگرێتەوە، و ڕایگەیاندبوو کە لە قۆناغی نوێدا، دابینکردنی زمانی کوردی و مافەکانی کورد لەژێر گەرەنتیی دەستوریدا دەبێتە یەکێک لە سەرەکیترین بابەتەکان.

گفتوگۆی فێرکردنی زمانی کوردی بەردەوامە

بەڕێوەبردنی دیمەشق بە فەرمانی ژمارە 13ی بەرواری 16ی کانونی دووەم زمانی کوردیی بە "زمانێکی نەتەوەیی" ناساندبوو. بە بڕیاری وەرگیراو لە بواری پەروەردەدا، لە ساڵی خوێندنی 2026-2027ەوە بەڕێوەچوونی وانەی زمانی کوردی سێ کاتژمێر لە هەفتەیەک لە ناوچە کورد-نیشینە چڕەکاندا دیاریکراوە.

بەڵام لایەنی کورد تەنها فێرکردنی زمانی کوردی وەک وانەیەک بەس نازانێت و داوای گەرەنتیکردنی مافی فێرکردن بە زمانی دایک دەکات.

سوپای سووریا لە 2ی ئەیلوول چووە ناوەندی شاری حەسەکەوە. پلانی ئەوەشە کە یەگانەکان لە ناوچەکانی دیکەی پارێزگاکەش، لەوانە قامیشلۆ و دێرک، جێگیر بکرێن.

بەپێی پلانی یەکخستن کە لە مانگی حوزەیراندا ڕاگەیەنرا، دیاریکراوە کە نزیکەی 9 هەزار ئەندامی ئاسایش، کە نزیکەی هەزار ژن لەنێویاندایە، بەگوێرەی پێوەرەکانی تەمەن، تەندروستی و شیاوی بخرێنە ناو وەزارەتی ناوخۆی سووریاوە.