ڕۆشنبیرە عەلەوییەکان ڕەخنە لە بەراوردی ئۆجەلان بە 'یاڤوز سەلیم-ئیدریسی بەدلیسی' دەگرن

Rastinews —

زیاتر لە 50 کەس، لەوانە پارلەمانتارانی پێشووی توركیا، ئاکادیمی، نووسەر و بەڕێوەبەرانی پێشووی دامەزراوە عەلەوییەکان، ڕایەکی هاوبەشیان بڵاوکردەوە.

واژووکەران کە جەختیان کردەوە لەسەر پشتگیریکردنی چارەسەرکردنی کێشەی کورد و دەرچوونی چەک لە ناوەڕاست، بەڵام ڕەخنەیان لە ئاماژە مێژووییەکانی ئۆجەلان گرت:

"ئێمە هاوپەیمانیێتییە کۆن و خوێناوییەکە کە ئاماژەی بۆ یاڤوز سەلیم و ئیدریسی بەدلیسی دەکرێت ڕەت دەکەینەوە."

لە ڕایەکەدا کە بە ناونیشانی "بەیاننامەی ڕۆشنبیرانی عەلەوی" بڵاوکراوەتەوە، هاتووە: "وەک ئەندامانی ئاینێک کە ئاشتی کردووەتە شیعاری سەرەکی ژیانی، ئەم بارودۆخە زیاتر لە هەموو کەسێک ئێمە دڵخۆش دەکات."

لە ڕایەکەدا هاتووە کە کاتێک لە پەرلەمانی توركیا باس لە ئاشتی و برایەتی دەکرێت، ئەو ڕایانەی سەرچاوەیان ئیمرالییە و ئاماژە بە پرۆسەیەکی خوێناوی مێژوویی دەکەن، دوور لە متمانە و بڕوابەخشین بۆ دروستکردنی کۆمەڵگایەکی ئاشتەواییە.

لە بەیاننامەکەدا کە تێیدا ڕایگەیەنرا نەبوونی هەر ڕەشمەیەک لەلایەن لایەنە بەشدارەکان و پێکهاتەکانی پرۆسەی چارەسەرەوە نیگەرانیان کردووە، ئەم ڕستانە هاتوون:

"کوشتنی دەیان هەزار عەلەوی لە ئەنجامی هاوکاریی یاڤوز سەلیم و ئیدریسی بەدلیسی لە بەشێک لە سەدەی 16، هەروەها دەستپێکردنی هێرشەکان بۆ سەدان ساڵ بەرامبەر گیان، سامان و شکۆی عەلەویەکان، لە قورستترین ئەنجامەکانی ئەم هاوپەیمانییەتییەیە. ئاماژەدانی عەبدوڵا ئۆجەلان بەم پەیوەندییە بۆ نەخشەڕێی سیاسی، لەڕووی مافی مرۆڤ، بەهای گشتی و ئاشتیوە قبوڵ ناکرێت."

"بۆ عەلەویەکان مەترسیی بەقووەتی هەیە"

گرووپەکە ڕایگەیاند کە پێشنیارکراوی هاوپەیمانیێتییەکە لەڕووی کەشوهەوای سیاسی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیشەوە قبوڵ ناکرێت.

لە ڕایەکەدا هاتووە: "ئەم پێشنیارە هاوپەیمانییەتییە، لەلایەکەوە بۆ وڵاتمان کە هەناسەی کەشوهەوای سیاسی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەڵدەمژێت قبوڵ نییە، لەلایەکی دیکەشەوە توانای مەترسی بۆ عەلەویەکان هەڵدەگرێت."

لە ڕایەکەدا کە تێیدا ڕایگەیەنرا هاوپەیمانیێتییە سیاسییەکە کە دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی سووریا ڕوویدا یەکەم هەنگاوە بۆ بێبەشکردنی عەلەویانی ئەو وڵاتە لە مافە بنەڕەتییەکانیان، ڕایگەیەنرا کە ئەگەری بەردەوامبوونی کوشتارەکانی عەلەوی -کە پێشتر لەگەڵ داعش دەستیپێکردبوو- بە شێوازی جیاواز لە دەوڵەتی شەرعیشدا، نیگەرانی جددی دروستدەکات.

لە بەیاننامەکەدا هاتووە: "بێدەنگیی هەندێک لە دامەزراوە و ڕۆشنبیرە عەلەوییەکان کە -بە ئاستی جیاواز- لەژێر کاریگەریی ئیمرالیدان، بەرامبەر پێشنیاری هاوپەیمانیێتی یاڤوز سەلیم-ئیدریسی بەدلیسیی سەدەی 21 کە ئۆجەلان داوای دەکات، لەلایەکەوە شاشی و نیگەرانی لەناو کۆمەڵگای عەلەویدا دروستکردووە، لەلایەکی دیکەشەوە پرسیارکردن لەسەر نوێنەرایەتی دامەزراوەییان لە ناوی عەلەویەکانەوە زیاتر کردووە."

"هەوڵی خستنە فۆرمێکی نوێوە بۆ عەلەویگەری"

لە ڕایەکەدا کە ڕایگەیەنرا هەندێک دامەزراوە و ڕۆشنبیر یادگاری مێژوویی، بڕوایی و کولتووریی نەریتیی عەلەویگەری پشتگوێ دەخەن، ڕایگەیەنرا کە سەرچاوە نووسراوەکان بەشێوەیەک نادروست پیشان دەدرێن و هەوڵی خستنە فۆرمێکی نوێوەی عەلەویگەری بەڕێگای پیسکردنی زانیاری دەدرێت.

لە بەیاننامەکەدا هاتووە: "ئاکادیمییە لایەنگرەکانی سیاسەتی کورد -بە پێشێلکردنی ئەتیکی ئاکادیمی- خەریکە ئیدریسی بەدلیسی وەک کەسایەتییەکی دانا و مرۆڤدۆست پێناسە دەکەن، هەوڵ دەدەن عەلەوییە کوژراوەکانی مێژوو بە تاوانبار پیشان بدەن."

لە ڕایەکەدا کە هاتووە "ئەم گەشەکردنانەی دژی عەلەویەکان وەک بەرهەمی کارێکی پلاندانراو دەردەکەون"، داواکارییەکانی گرووپەکە لەژێر سێ ناونیشاندا ڕیزکران.

"ئێمە هاوپەیمانیێتییەکەی ئاماژەکراو بۆ یاڤوز سەلیم و ئیدریسی بەدلیسی ڕەت دەکەینەوە"

گرووپەکە کە خۆیان بە "ڕۆشنبیرە عەلەوییەکانی دەرچوو لە ناخی عەلەویگەری" پێناسە دەکەن، وەک یەکەم خاڵ ڕایانگەیاند کە هاوپەیمانیێتییە کۆن و خوێناوییەکە کە ئاماژەی بۆ یاڤوز سەلیم و ئیدریسی بەدلیسی دەکرێت ڕەتی دەکەنەوە.

لە ڕایەکەدا هاتووە: "لە کاتێکدا دەمانەوێت دووربکەوینەوە لە کەشی توندوتیژیی سەرچاوەگرتوو لە کێشەی کورد، ئێمە هیچ زمان و وتارێک کە عەلەویەکانی وڵاتمان و سووریا نیگەران بکات قبوڵ ناکەین."

لە خاڵی دووەمدا، هەموو دامەزراوە و ڕۆشنبیرە عەلەوییەکان لەگەڵ لایەنە چەپ، سۆسیالیست و دیموکراتەکان بانگهێشتکران بۆ ئەوەی هەستیارتر بن بەرامبەر پرۆسەیەکی ئاشتی و برایەتی کە تێیدا مافە یاسایی دیموکراتییەکان دڵنیا دەکرێنەوە.

لە خاڵی سێیەمدا ڕایگەیەنرا کە گرنگی بە کارە یاساییەکان لە پێناوی چارەسەرکردنی کێشەی کورد دەدرێت، لەگەڵ ئەوەشدا هاتووە: "ئێمە چارەسەرکردن بە شێوازێکی ئاماژەی کۆن و خوێناوی لە سەدەی 16ەوە ڕەت دەکەینەوە."

لە ڕایەکەدا ڕایگەیەنرا کە داهاتوویەکی دیموکراتی و سیکولار کە بە بەهاکانی گشتی بنیات بنرێت، سوودی بۆ هەموو کۆمەڵگاکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەیە، سەرەتا توركیا.

بەیاننامەکە بەم ڕستەیە کۆتایی هات: "دوێنێ شیعارمان ئاشتی بوو، ئەمرۆش وایە، سبەیش هەر وا دەبێت."

لەنێو واژووکەراندا پارلەمانتارانی پێشووش هەن

لەنێو واژووکەرانی بەیاننامەکەدا، سیاسەتمەندانێک وەک شەرەفەدین حالیس (پارلەمانتاری خولی 23ی پەرلەمانی توركیا)، موسلیم دۆغان (پارلەمانتاری خولی 25 و 26 و وەزیری پێشووی گەشەپێدان)، نەجاتی یلماز (پارلەمانتاری خولی 25 و 26) و تورگوت یوکسێل (پارلەمانتاری ویلایەتی هێسنی ئاڵمانیا لە حیزبی SPD) بوون.

کەسانەی واژوویان کردووە بریتین لە:

* شەرەفەدین حالیس (پارلەمانتاری خولی 23ی پەرلەمانی توركیا، شاعیر-نووسەر)

* موسلیم دۆغان (پارلەمانتاری خولی 25 و 26، وەزیری گەشەپێدانی حکوومەتی 63، سەرۆکی پێشووی PSAKD، توێژەر-نووسەر)

* نەجاتی یلماز (پارلەمانتاری خولی 25 و 26، سەرۆکی پێشووی PSAKD)

* ئەحمەد کۆچاک (توێژەر-نووسەر)

* عەلی ئاکدەمیر (وێنەکێش)

* عەلی بالقیز (سەرۆکی پێشووی ABF و PSAKD، توێژەر-نووسەر)

* عەلی بولوت (ئەندامی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی جەمعەوی ئیمام حسێنی سارییەر)

* عەلی ئەکبەر ئاتاش (شاعیر-نووسەر)

* عەلی گولتەکین (توێژەر-نووسەر)

* عەلی حەیدەر ئاڤجی (توێژەر-نووسەر)

* عەلی حەیدەر ئاشکین (توێژەر-نووسەر)

* عەلی کایا (مێژوونووس-نووسەر)

* پرۆفیسۆر دکتۆر ئەیفەر قەرەقایا-ستامپ (مێژوونووس-ئاکادیمی)

* ئایهان ئایدین (توێژەر-نووسەر)

* باقی ئیشچی (نووسەر)

* بەکتاش ئاڤجی (توێژەر-نووسەر)

* ب. سادق ئەلبایراق (نووسەر)

* جەفەر یلدز (مێژوونووس-نووسەر)

* ئاڤ. جیهان سویلەمەز (یاسانوس-نووسەر)

* دۆچەنت دکتۆر دائیمی جەنگیز (ئاکادیمی-نووسەر، ئیتنۆمیوزیکۆلۆگ)

* ئێرۆل ئەرقلینچ (توێژەر-نووسەر)

* فاتمە بەتول گوندەی (توێژەر-نووسەر)

* ئاڤ. فەوزی گوموش (سەرۆکی پێشووی ABF و PSAKD - یاسانوس)

* گولسەر هان (شاعیر-نووسەر)

* حەسەن دورسون (توێژەر-نووسەر)

* حەسەن کوچوک (توێژەر-نووسەر)

* حەسەن تاشکین (کۆکەرەوەی مێژووی زارەکی)

* حەیدەر ئێرسۆز (توێژەر-نووسەر)

* حەیدەر قەرەتاش (توێژەر-ڕۆماننووس)

* حولوسی یلدز (سەرۆکی یەکێتی کولتووریی عەلەوی بەکتاشیی بازل و دەوروبەری سویسرا)

* هولیا گور گونتاش (نووسەر)

* دکتۆر حسێن چاغلایان (ئاکادیمی-نووسەر)

* حسێن ئەلچی (شاعیر-نووسەر)

* ئیبراهیم بەهادر (توێژەر-نووسەر)

* ئیسماعیل پەهلەوان (توێژەر-نووسەر، ڕۆژنامەنووس)

* قادر دۆغان (توێژەر-نووسەر)

* قادری قەراگۆز (هونەرمەند)

* کەمال جەمگیل (نووسەر)

* لەیلا ئاکگول (بڵاوکەرەوە-نووسەر)

* مەحموود ئەسلان (زانای سیاسی/نووسەر/ئەندامی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی بنیادی پیر سولتان عەبدالی 2ی تەموز)

* مەحمەد ئەرجان (شاعیر-نووسەر)

* مەحمەد عەلی گولەر/زەلەمەم (هونەرمەند)

* مەسعوود ئۆزجان (توێژەر-نووسەر)

* موسا ئاغاجیک (ڕۆژنامەنووس)

* موستەفا فرات (مێژوونووس-نووسەر)

* مونزور گوڤەن قلیچ (توێژەر-نووسەر)

* موتلو شاهین (سەرۆکی کۆمەڵەی عەلەوی بەکتاشیی قافی بابا)

* نوورەدین ئەسلان (توێژەر-نووسەر)

* رزا ئایدین (توێژەر-نووسەر)

* سەعید بەخشی (عاشیق-نووسەر)

* توران فرات (نووسەر)

* تورگوت یوکسێل (پارلەمانتاری ویلایەتی هێسنی ئاڵمانیا لە حیزبی سۆشیال دیموکرات/SPD)

* زەفەر تاشکین (ڕۆژنامەنووس)