89 salî şûnda hamleya Seyît Riza: Ji bo biryara mahkûmiyetê serlêdana betalkirinê
Ji bo betalkirina biryarên dadgehê yên li ser Seyît Riza û 6 rûspiyên Dêrsimê, ku di sala 1937an de hatin îdamkirin, serlêdan li Wezareta Edaletê hat kirin. Parêzer Cihan Söylemez got, biryar li gorî Makezagona wê serdemê ne qanûnî bûn. Got mehkûm bêyî mafê temyîzê hatin îdamkirin.
RastinewsParêzer Cihan Söylemez ji bo biryarên mahkûmiyetê yên Seyît Riza û 6 rûspiyên Dêrsimê ku bi wî re hatin dadgehkirin, destnîşan kir ku ji bo "betalkirina li gorî feydeya qanûnê" tevgeriya. Dîlçeya Söylemez di 11ê Mijdarê de bi destê Dozgeriya Giştî ya Komarê ya Dêrsimê gihîşte Giştîbûyîna Karên Cezayê ya Wezareta Edaletê.
Söylemez di derbarê serlêdanê de daxuyaniyeke bi vîdeo da. Got serlêdan biryarên dadgehê yên di sala 1937an de li ser bingeha Qanûna Dêrsimê hatine dayîn, vedigire. Got hukmên îdamê li dijî Makezagona 1924an, Qanûna Cezayê ya wê demê û Qanûna Darazên Cezayê bûn.
Biryar heman şev hatin îcrakirin
Doza Seyît Riza di 12ê Cotmeha 1937an de li Xerzîzê dest pê kiribû. Li gorî gotina Söylemez, dadgehê biryarên xwe di 14ê Mijdarê de eşkere kir. Îdam di şeva 14ê ber bi 15ê de hatin îcrakirin.
Söylemez got di qanûnên wê demê de mafê temyîzê hebû, lê ev maf nehat bikaranîn ji bo tawanbaran. Zêde kir ku serlêdan ne tenê biryarên îdamê, mahkûmiyetên din ên heman dosyayê jî vedigire.
Cesed hê jî nehatine dayîn malbatan
Li gorî Söylemez, Qanûna Dêrsimê li dijî Makezagona wê serdemê bû. Wî got binpêkirina mafan bi darazê û îcrayê nerawestiyaye. Di dîlçeyê de nedayina cesedan a malbatan, binpêkirina mafê mîrateya giyanî û azadiya baweriyê ya malbatan jî hat zêdekirin.
Di dîlçeyê de du biryarên Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) li dijî Tirkiyeyê, yên 2001 û 2009an, wek mînak hatin pêşkêşkirin. Söylemez got li gorî van biryaran, di binpêkirinên giran û berdewam de mafê demkuhnbûnê nikare bê bikaranîn.
Top avêtine ber Wezaret û Dadgeha Bilind
Tenê Wezareta Edaletê dikare serî li betalkirina li gorî feydeya qanûnê bide. Heke Wezaret daxwazê qebûl bike û ragihîne Dozgeriya Giştî ya Dadgeha Bilind a Komarê, rê ji bo rakirina hukmên li ser Seyît Riza û hevalên wî vebûye.
Li gorî nûçeya Rûdawê, Söylemez got heke hukm bê rakirin, tawanên li ser Seyît Riza û kesên bi wî re hatine dadgehkirin jî wê winda bibin. Söylemez got ew vê serlêdanê wek gava yekem a rûbirûbûna dadweriyê bi bûyerên 1937an dibîne. Got ew ê prosesê bişopînin.
Seyît Riza, dema operasyona leşkerî li ser Dêrsimê didomiya, ji bo danûstandinê hat gazîkirin bo Erzîromê. Di 5ê Îlonê 1937an de di rê de hat girtin. Bi kurê xwe Resik Hiseyn û rûspiyên din ên Dêrsimê re, di 15ê Mijdara 1937an de li Meydana Genimê ya Xerzîzê hat îdamkirin.
Dozên ku malbatan ji bo zanîna cihê veşartina gorên wan vekirine, ji salan ve didomin. Ev doz li dadgehên îdarî û Dadgeha Makezagonê hatin redkirin. Söylemez dosya gihandiye DMME.