Merz û pênc rêberên din ji Brukselê re ultîmatoma budceyê: Bêyî kêmkirina bi sedan mîlyar ewroyan peyman nayê îmzekirin
Rêberên Almanya, Holanda, Swêd, Danîmarka, Awistriya û Fînlandiyayê ragihandin ku heta ji budceya Yekîtiya Ewropayê ya salên 2028-2034an bi sedan mîlyar ewro neyên jêbirin, ew ê wê erê nekin. Di navbera wan û 17 welatên ku fonên çandiniyê û herêmî diparêzin de dubendiyeke kûr derket holê.
RastinewsSerokwezîrê Almanyayê Friedrich Merz û rêberên Holanda, Swêd, Danîmarka, Awistriya û Fînlandiyayê nameyek hevpar îmze kirin. Nameya li ser budceya EU-yê ya heft salan e. Rêberan got budce divê «ji binî ve were reforkirin».
Rêberan xwest çavkanî berbi berevanî û pargîdaniyên nûjen ve werin veguhastin. Li hember vê, fonên ji bo cotkaran û herêmên xizan kêm bibin. Van herdu tişt bi kevneşopî nêzî du ji sê parên budceya EU-yê pêk tînin.
Diplomatekî ji welatekî îmzekar got: heta di budceyê de kêmkirineke bi sedan mîlyar ewroyan neyê kirin, îsal peyman nayê girêdan.
Erêkirin bi yekdengî ve girêdayî ye
Budceya salên 2028-2034an, erêkirina hemû 27 welatên endam hewce dike. Şeş welat nêzî sedî 40ê dahatên budceya EU-yê peyda dikin. Ew ji Komîsyona Ewropî dixwazin ku ji hejmara giştî ya 2 trîlyon ewroyî pêşniyarkirî, kêmkirineke berbiçav bikin.
Li aliyê din, 17 welat -di nav de Spanya û Îtalya- dixwazin fonên çandiniyê û pêşketina herêmî zêde bibin. Ew jî dixwazin budce ji 2 trîlyon ewroyî derbas bibe. Hin ji van welatan pêşniyar dikin lêçûnên zêde bi deyndariyeke hevpar a EU-yê werin fînansekirin. Lê Berlîn û hevalbendên xwe bi tundî li hember vê îhtîmalê ne.
Fransa dixwaze bacek li seranserê EU-yê
Fransa, hem alîkarkera netî ye hem jî welatê ku herî zêde ji sûbvansiyonên çandiniyê par digire. Fransa dipirse ku zêdebûn bi bacên li seranserê EU-yê were dabînkirin.
Komîsyonê pêşniyar kir ku her sal nêzî 60 mîlyar ewro bi van rêyan werin berhevkirin: dahatên bazara karbonê, bacê li ser hinarîna bi karbon a giran, bacê li ser bermahiyên elektronîk ên nayên vesazkirin, bacên titûnê û baceke ji pargîdaniyên mezin. Lê hikûmetên ku naxwazin desthilatiya bacdanînê bidin Brukselê, li hember her yekê ji van berxwedan nîşan didin.
Pêşniyara lihevhatinê di cotmehê de tê çaverêkirin
Îrlanda, ku serokatiya EU-yê dike, tê çaverêkirin ku heta nîvê cotmehê pêşniyareke lihevhatinê amade bike. Gotûbêjê Serokê Encûmena Ewropî António Costa anî bîra kesan ku rêberan xwestibû heta dawiya salê peyman were girêdan.
Rêberên EU-yê di hezîranê de soz dabûn ku peymana budceyê îsal biqedîne. Ev soz berî hilbijartinên li Fransa, Îtalya, Spanya û Polonyayê hat dayîn.
Li gorî nûçeya Financial Times, nameya bi îmzeya şeş rêberan nîşan dide ku alîkarkerên herî mezin ên netî, îhtîmala vekişandina erêkirina xwe datînin ser masê. Ev jî li dijî soza wan a berê ye.