Zêdekirina buhayê sotemeniyê ya rêveberiya Şamê krîza debara Sûriyê kûrtir kir: Meaş çaryeka mesrefên malbatê ye
Li Sûriyê piştî zêdekirina buhayê sotemeniyê û tûpa gazê, buhayê xwarinê, veguhastinê û avê zû bilind bû. Li Tel Temir a Rojava, gerewazan rê li ber tankerên ji qada neftê ya Rimêlanê girtin.
RastinewsLi Sûriyê ji sedî 90'ê nifûsê li jêr sînorê xizaniyê dijî. Biryara rêveberiya Şamê ya zêdekirina buhayê sotemeniyê û tûpa gazê, valahiya di navbera meaş û lêçûnên bingehîn de mezintir kir.
Komîteya Domdar a Diyarîkirina Buhayê Berhemên Neftê û Madenan, di 13'ê Îlonê de tarîfeyeke nû û demkî weşand. Bi vê tarîfeyê buhayê sotemeniyê ji sedî 9 heta sedî 40 zêde bû. Piştî vê zêdebûnê, buhayê xwarinê, sebze û fêkiyan, û buhayê veguhastin û barkêşiyê jî bilind bû.
Li Tel Temir rê hat girtin
Ev biryar li herêmên cuda yên welêt bû sedema nerazîbûnan. Li ber deriyê Tel Temir a Rojava, di 16'ê Îlonê de gerewaz civiyan. Wan ji bo astengkirina derbasbûna tankerên ji qadên neftê yên Rimêlanê rê girtin.
Piştî van nerazîbûnan, Wezîrê Enerjiyê yê Sûriyê Muhammed el-Beşir di 17'ê Îlonê de ragihand. Wî got dê mazot bi buhayê erzan bê firotin, bi taybetî ji bo germkirinê û çandiniyê. Lêbelê buhayê xwarin û pêdiviyên bingehîn ji asta 13'ê Îlonê venegeriya.
«Hêza berxwedana malbatan qediya»
Li gorî hesabên pisporên aborî, malbateke ji sê kesan pêk tê her meh bi kêmî 80 hezar lîreyên Sûriyê hewce dike da ku pêdiviyên xwe yên bingehîn peyda bike. Ev hejmar çar qatê wê meaşê ye ku piraniya karmendên pola yekem distînin. Ew meaş ji 20 hezar lîreyan re nabe zêde.
Mamosteya dibistanê Rima el-Ahmed got, piştî hilweşîna rejîma berê, rewşa ewlehiyê baştir bûye. Lê got şert û mercên jiyanê her ku diçe giran dibin. Ahmed diyar kir ku buha ji aliyê hikûmetê ve nayê kontrolkirin. Wê got: «Hêza berxwedana malbatan qediya.»
Li Şamê kêmasiya avê
Pirsgirêkeke din a ku krîzê kûrtir dike, ava vexwarinê ye. Zextê ava ku ji şebekeyê tê têrê nake. Ji ber vê yekê gelek malbat neçar dimînin avê bi buhayê giran ji tankeran bikirin. Ebu Hamza yê niştecihê Taxa Def eş-Şevk a başûrê Şamê got, havînê tenê du sê caran av gihîştiye mala wî.
Akademîsyen û pisporê aborî Ziyad Arabş got, krîz bi hevbûna kêmasiyên di hevsengiya dravdanan, budceya giştî û hêza kirînê de kûrtir dibe. Wî got tenê lîstina bi buhayê sotemeniyê an siyaseta piştgiriyê krîzê çareser nake. Li gorî Arabş, divê zû gavên wek selika xwarinê ya subsîdekirî, alîkariya diravî û bernameyên kar ên demkî bêne avêtin.
Arabş got heke plansaziyeke aborî ya berfireh bê meşandin, di nav du sê salan de dikare baştirbûn were dîtin. Wî got wekî din krîz dikare pênc heta deh salan bidome. Arabş got: «Bêyî ku alternatîf were pêşkêşkirin, nabe ku buha zêde bibe.»
Li gorî nûçeya Şarku'l Awsat, hikûmeta Sûriyê berê jî çend fermanên zêdekirina meaşan derxistibûn. Lê zêdebûna buhayan a piştî zêdekirina dawî ya sotemeniyê, bandora wan zêdekirinan bi giranî ji holê rakiribû.
Rêveberiya Şamê di dawiya Cotmeha 2025'an de tarîfeyên elektrîkê jî zêde kiribûn. Li gorî buhayê kevn ê nêzî 10 lîreyan bo her kîlowathsehetê, tarîfe 60 heta 70 qat zêde bûbûn.