Serokwezîrê Iraqê el-Zeydî ji kursiya NY re got: Koridorên enerjiyê yên nû li ser Tirkiye, Sûriye û Urdunê
Serokwezîrê Iraqê Elî el-Zeydî ragihand ku ew li ser xetên enerjiyê yên ku Iraqê bi Tirkiye, Urdun û Sûriyeyê ve girê bidin dixebitin. Xeta bakur a heyî, derbasî Herêma Kurdistanê ya federal dibe.
RastinewsSerokwezîrê Iraqê Elî el-Zeydî di axaftina xwe ya di Civata Giştî ya 81. a Neteweyên Yekbûyî de axivî. Wî got ku dixwazin rêyên hinardekirinê fireh bikin. Ev rê dê ji Tirkiye, Urdun û Sûriyeyê derbas bibin. Armanc ew e ku Iraq bibe navendek enerjiyê ya global.
El-Zeydî diyar kir ku ew ji bo cudakirina bendergehên hinardekirina neftê dixebitin. Wan xetên enerjiyê jî pêş dixin ku dê Iraqê bi van sê welatan ve girê bidin. Wî got armanc ew e ku ewlehiya enerjiyê xurt bikin. Cudakirina rêyên peydakirinê jî armancek e.
Krîza Hurmuzê rêyan diguherîne
Serokwezîrê Iraqê balê kişand ser bêîstiqrariya keştîgeriya deryayê. Wî got tevliheviyên li Tengava Hurmuzê jî tê de, nirxên enerjiyê yên global bilind dikin.
Di nav projeyên li ser rojeva Bexdayê de borîyek heye. Ev borî dê Besrayê ya başûr bi Hedîseya rojava ve girê bide. Piştre jî dê here bendera Ceyhanê ya Tirkiyeyê û bendera Baniyasê ya perava Sûriyeyê. Xetek din jî tê nîqaşkirin ku dê Besrayê bi bendera Eqebeyê ya Urdunê ve girê bide. Lê ev xet hê nehatiye avakirin.
Bi Erdogan û Şara re hevdîtin kir
El-Zeydî di dema gera xwe ya New Yorkê de li kêleka Civata Giştî, di 23'ê Îlonê de bi Serokomarê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdogan re hevdîtin kir. Serokwezîrê Iraqê li New Yorkê cara yekem bi Serokomarê Sûriyeyê Ahmed eş-Şara re jî civiya.
El-Zeydî di axaftina xwe de behsa ewlehiya hundirîn jî kir. Wî got biryarên şer û aştiyê dê her li ber destê dewleta Iraqê bimînin.
Ev daxuyanî di nûçeyên The National û Türkiye Today de cih girtin.
Xeta bakur derbasî Herêma Kurdistanê dibe
Xeta hinardekirinê ya Iraqê ya heyî ber bi Tirkiyeyê ve, derbasî Herêma Kurdistanê ya federal dibe û digihîje Ceyhanê. Ev xet ji bo aboriya Herêma Kurdistanê jî girîng e.
Dadgeha Cîhanî ya Tehkîmê di 25'ê Adarê ya 2023'an de biryar da ku Tirkiyeyê peymana borîyê ya sala 1973'an binpê kiriye. Ji ber vê yekê Xeta Borîya Iraq-Tirkiye hatibû girtin. Hinardekirina li ser vê xetê ji ber nakokiya parvekirina dahatê ya di navbera Bexda û Hikûmeta Herêma Kurdistanê de du salan û nîvekê sekinîbû. Ev hinardekirin di 27'ê Îlona 2025'an de dîsa dest pê kiribû.
Şerê ku DYE û Îsraêlê di sibatê de li dijî Îranê dest pê kiribû, û girtina Tengava Hurmuzê ya paşê, girîngiya Enqereyê ji bo Bexdayê zêde kiribû. Di Tebaxa 2026'an de Iraq û Tirkiyeyê peymanek îmze kirin. Ev peyman bikaranîna borîyê salekê dirêj dike, dema danûstandinên peymana demdirêj berdewam dikin. Bexda, Hikûmeta Herêma Kurdistanê û pargîdaniyên neftê yên herêmê jî peymana sêalî ya hinardekirina Ceyhanê heta 27'ê Rêbendanê nûkirin.