Li ser Şengalê tifaqa Erdogan-Zeydî: Bingeha Başîqe wê here Bexdayê
Tirkiye û Iraq, piştî hevdîtina li New Yorkê, di daxuyaniyeke hevbeş de li hev kirin. Li Şengalê hebûna YBŞê wê bi dawî bibe. Li dijî vê, artêşa Tirk bingeha Başîqe-Zilkan gav bi gav radestî Hikûmeta Federal a Iraqê bike.
RastinewsSerokomarê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdogan û Serokwezîrê Iraqê Elî Zeydî di 23'ê Îlonê de li New Yorkê hev dîtin. Piştî hevdîtinê, daxuyaniya hevbeş a herdu welatan ji hesabê X yê Serokatiya Ragihandinê ya Serokomariya Tirkiyeyê hat parvekirin.
Li gorî daxuyaniyê, di hevdîtinê de hemû alîyên têkiliyên stratejîk hatin nirxandin. Herdu alî li ser kûrkirina hevkariya di warê ewlehiyê de li hev kirin.
«Hêzên çekdar ên biyanî yên qedexekirî»
Li gorî daxuyaniya hevbeş, herdu alî li ser avakirina bêkêmasî ya desthilata dewletê li Şengalê li hev kirin. Wan her wiha li ser bidawîkirina hebûna «hêzên çekdar ên biyanî yên qedexekirî» li herêmê jî li hev kirin.
Di daxuyaniyê de navek nehat dayîn. Lê tê texmînkirin ku ev gotin armanc Yekîneyên Berxwedana Şengalê (YBŞ) digire, ku Tirkiye wan girêdayî PKKê dibîne. Piraniya endamên YBŞê ji Kurdên Êzidî yên xwecihî pêk tên.
Di metnê de li şûna navê kurdî Şengal, navê erebî «Sincar» hat bikaranîn. Di daxuyaniyê de tiştek li ser tevlêbûna Hikûmeta Herêma Kurdistanê di pêvajoyê de nehat gotin.
Başîqe-Zilkan wê gav bi gav bê radestkirin
Li gorî daxuyaniyê, ev pêvajo bi pêşketina Iraqê ya di siyaseta ewlehiyê ya Şengalê de girêdayî ye. Hêzên Tirk ê di çarçoveya mekanîzma û demsaziyeke hevbeş de bingeha Başîqe-Zilkan gav bi gav radestî Hikûmeta Federal a Iraqê bikin.
Naveroka mekanîzmayê û demsazî nehat parvekirin. Wisa radestkirina bingehê bi pêşketina pêvajoya Şengalê ve hatiye girêdan.
Erdogan û Zeydî her wiha li ser berfirehkirina bazirganî û veberhênana duqatî li hev kirin. Wan li ser cîbicîkirina zû ya peymanên îmzekirî û bilezkirina projeyên stratejîk ên hevbeş jî li hev kirin. Di nav van projeyan de Projeya Rêya Pêşkeftinê jî heye.
Şengal ji salan ve di nava nîqaşê de ye
IŞÎD di 3'ê Tebaxa 2014'an de êrîşî Şengalê kir. Bi hezaran Kurdên Êzidî hatin kuştin, jin û zarok hatin revandin. Gelek dewlet û sazî, bi taybetî Neteweyên Yekbûyî, ev êrîş wek jenosîd binav kirin.
YBŞ piştî van êrîşan li herêmê hat avakirin. Di pêvajoya vegirtina Şengalê ji destê IŞÎD'ê de cih girt.
Bexda û Hewlêr di Cotmeha 2020'an de di bin çavdêriya Neteweyên Yekbûyî de Peymana Şengalê îmze kirin. Li gorî peymanê, dê grûbên çekdar ji herêmê derkevin û rêveberiyeke hevbeş bê avakirin. Lê peyman heta niha bi tevahî cîbicî nebûye.
Artêşa Tirk di dawiya 2015'an de li Başîqe, nêzî Mûsilê, bingehek ava kir. Hikûmeta Bexdayê carinan li dijî vê hebûnê reaksiyon nîşan da.