Îngilîstan û Fransa dê alîkariya parastinê bidin Erebistana Siûdî

Rastinews — Îngilîstan û Fransayê ragihandin ku amade ne alîkariya leşkerî ya «armanca parastinê» bidin Erebistana Siûdî. Husiyên bi piştgiriya Îranê vî welatî dikin armanc.

Serokwezîrê Îngilîstanê Andy Burnham, di rê de ber bi Civata Giştî ya Neteweyên Yekbûyî ya li New Yorkê ve, ji rojnamevanan re axivî. Wî der barê berfirehiya alîkariya ku dê bidin Erebistana Siûdî de agahî da. Burnham got Erebistana Siûdî ji Îngilîstanê alîkariya leşkerî xwestiye. Got ku ev li ser şîreta Wezîrê Parastinê Wes Streeting û Wezîrê Karên Derve Ed Miliband bû. Ew ê vê daxwazê tenê di çarçoveya alîkariya parastinê de qebûl bikin.

«Divê em van rêyan vekirî bihêlin»

Burnham got balafirên Îngilîstanê dê ji balafirên leşkerî yên Siûdî re sotemeniyê bidin. Ev alîkarî ji bo armanca parastinê ye, di hewayê de tê dayîn. Sedema vê biryarê tirsek e. Ew tirs ev e: krîza Rojhilata Navîn dê lêçûnên malbatên Îngilîstanê zêde bike. Hate ragihandin ku balafirên tankerê yên artêşa Îngilîstanê dê di çend rojan de dest bi peywira dagirtina sotemeniyê bikin. Got ev peywir dikare bi hefteyan berdewam bike. Ev alîkarî dê li ser pergala parastina hewayî ya niha li Erebistana Siûdî bicihbûyî ya Îngilîstanê were zêdekirin.

Burnham got bi vê alîkariya ku dê bidin Riyadê, dixwazin berjewendiyên hem Îngilîstanê hem jî herêmê biparêzin. Wî girîngiya nebûna asteng li rêya dabînkirina enerjiyê û barhilgirtinê xist bin xêz.

Fransa: Armanc ewlekariya binesaziya enerjiyê ye

Fransayê jî ragihand ku alîkariya ku dê bide Erebistana Siûdî armanc dike ewlekariya binesaziya enerjiyê misoger bike. Berpirsek fransî got amade ne ji bo ewlekariya binesaziya enerjiyê ya Siûdî, ya ku Husiyan dikin armanc, bixebitin. Got wê nêzîkatiyeke «tenê ji bo parastinê» bişopînin.

Heman berpirs got Fransa amade ye. Ew ê beşdarî ewlekariya du tesîsan bibe. Yek tesîsên enerjiyê yên bendera Yanbu ne, li peravê Deryaya Sor. Ya din jî Xeta Petrolê ya Rojhilat-Rojava ye. Lê wî xist bin xêz ku ev tê wateya ku Fransa nabe alî di pevçûna bi Husiyan re.

Piştî Hurmuzê, Bab El-Mendeb jî hate girtin

Şerê Îranê bi êrîşa ABD û Îsraîlê ya 28ê Sibatê dest pê kir. Aliyan li Tengava Hurmuzê asteng danîn. Van astengan dabînkirina enerjiyê xera kirin. Bi vê yekê, girîngiya Xeta Petrolê ya Rojhilat-Rojava, ya ku petrolê ji Kendava Basrayê digihîne Deryaya Sor, zêde bû. Husiyên bi piştgiriya Îranê jî di van hefteyên dawî de herêmên di bin kontrola xwe de li Yemenê fireh kirin. Bi vî awayî li Tengava Bab El-Mendeb, ya ku vedibe Deryaya Sor, serweriya xwe ava kirin.

Tirkiyeyê jî soza alîkariyê dabû

Piştî ku Husiyan êrîşên xwe zêde kirin, Tirkiye û Pakistan jî reaksiyon nîşan dan. Herdu welat endamên Peymana Parastinê ya Mekkeyê ne. Wan piştgiriya xwe ji Erebistana Siûdî re ragihandin. Ji Husiyan xwestin tansiyonê bilind nekin. Wezîrê Karên Derve yê Tirkiyeyê Hakan Fidan ji NTV re axivî. Got pêdiviyên leşkerî yên Erebistana Siûdî dikarin werin dabînkirin. Got di çarçoveya Peymana Parastina Hevbeş a Mekkeyê de berpirsiyariya wan a hevalbendiyê heye. Fidan her weha got krîz ji aliyê aborî ve «gihîştiye astek ku nayê tehemulkirin».