Mesrûr Barzanî: Hemû hêzên pêşmerge di bin banê Wezareta Pêşmergê de civiyan, dor li nûjenkirinê ye
Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî, di merasîmeke fermî ya li Hewlêrê de ragihand. Wî got yekbûna hêzên pêşmerge temam bû. Barzanî got ev yekbûn gava yekem a proseseke reforma dirêj e. Wî ji Bexdayê xwest meaş û mafên darayî yên Pêşmerge, wek yên artêşa Iraqê, werin wekhevkirin.
RastinewsSerokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî li Hewlêrê axivî. Di merasîma fermî ya yekbûnê de got hemû yekîneyên pêşmerge kom bûne û niha di bin banê Wezareta Pêşmergê de ne. Merasîm di bin serperiştiya Serokê Herêma Kurdistanê û Serokomandarê Giştî yê Hêzên Çekdar Nêçîrvan Barzanî de pêk hat.
Barzanî got hêz niha di nav yek pêkhateyeke leşkerî de hatine rêxistin kirin. Ev pêkhate operasyon, perwerde, fermandarî-kontrol, danûstandin û hesabdariyê digire nav xwe. Wezareta Pêşmergê berê ragihandibû ku ji 21ê Îlonê û pê ve tu hêzeke pêşmerge li derveyî wezaretê namîne.
«Em serbilind in ku em vê soza xwe pêk anîn»
Barzanî got yekbûn ji roja destpêkirina Kabîneya 9. ve armancek sereke bû. Wî got: «Îro em serbilind in ku em vê soza xwe pêk anîn.» Wî got ev proses di çar salên dawî de meşiya. Rêberiya wê Mesûd Barzanî kir. Nêçîrvan Barzanî piştgirî da. Hêzên Amerîka û Hevpeymaniya Navneteweyî jî tevlî bûn.
Barzanî got roja îro ji bo Kurdistanê û ji bo Pêşmerge, her du alî, dîrokî ye. Lê wî got ev roj ji bo xwe «pir taybet» e.
«Ev gava yekem a proseseke dirêj e»
Barzanî tekez kir ku yekbûna sazûmanî tenê destpêka reforman e. Wî got: «Ev yekbûn çiqas girîng be, qonaxa pêş de hê girîngtir e.» Wî got armanca pêş de zêdekirina kapasîteya Pêşmerge ye. Hêza mirovî divê xurt bibe, binesaziya lojîstîkê divê nûjen bibe. Perwerde divê bighêje standardên leşkerî yên navneteweyî.
Barzanî got armanc avakirina hêzeke pîşeyî, rêxistinî û yekbûyî ye. Ev hêz dê karibe Herêma Kurdistanê biparêze.
«Hêzek li jor berjewendiyên partiyan»
Barzanî got siyasetkirin û endametiya partiyê mafekî takekesî ye. Lê di leşkeriyê de pêwîst e girêdana bi Kurdistanê ve pêşî be. Wî got endamên Pêşmerge divê fermanên ku ji zincîra fermandariya Wezareta Pêşmergê tên, bi cih bînin.
Barzanî got: «Em dixwazin Pêşmerge bibe hêzeke Kurdistanî ya netewî û serbixwe. Ev hêz li ser hemû berjewendiyên şexsî û partîzanî be. Ew tu carî di nakokiyên navxweyî an şerên partiyan de neyê bikaranîn.» Wî got erka bingehîn a vê hêzê parastina gel û axa Kurdistanê ye, bêyî cudakarî.
Peyama li ser meaş û mafên darayî ji Bexdayê
Barzanî bîr xist ku Pêşmerge li gorî destûrê parçeyekî pergala parastina Iraqê ye. Wî ji Serokwezîrê Iraqê û Serokomandarê Giştî yê Hêzên Çekdar Ali Zeydi re got: ew amade ne hevkariya di navbera Pêşmerge û artêşa Iraqê de kûrtir bikin.
Barzanî ji hukûmeta federal xwest meaş û mafên darayî yên Pêşmerge weke yên endamên artêşa Iraqê bên dabînkirin. Wî got: «Li gorî destûrê, Pêşmerge parçeyekî pergala parastina Iraqê ye. Divê mafên wê yên destûrî û yên darayî di vê çarçoveyê de bên misogerkirin.»
«Yek hêz, yek wezaret, yek fermandarî»
Nêçîrvan Barzanî jî di merasîmê de axivî. Wî got ev proses ne tenê veguhastina yekîneyan ji sazûmanekê bo ya din e. Wî ev proses wek «gaveke netewî di avakirina sazîyên Herêma Kurdistanê de» binav kir. Wî got: «Salane me digot Kurdistanê hewceyî yek hêz, yek wezaret û yek fermandariyê heye.»
Nêçîrvan Barzanî got prensîba yekîtiyê ji niha û pê ve divê di her waran de xuya be. Ev war fermandarî, ferman, perwerde, mafên xebatkariyê, bilindkirina payeyan û dîsîplînê digire nav xwe.
Wezîrê Pêşmerge Şoreş Îsmaîl got di pêkhateya nû de hêz weke 11 lîwa, du hêzên piştgirî, yek yekîneya komando û du fermandariyên herêmî hatine rêxistin kirin. Îsmaîl got proses ji ber pirsgirêkên kevn ên çareser nebûyî û tevliheviyên siyasî-ewlehiyê rastî astengên girîng hat.
Hate ragihandin ku Îsmaîl xwest hukûmet zû were avakirin, da ku wezaret hêzên xwe bidin Kabîneya 10. Wî her wiha xwest parlamento çalak bibe, da ku mafên pêşmergeyan bên misogerkirin.
Yekîneya 80. ya PDK û ya 70. ya YNK bûn fermandariyên herêmî
Di pêkhateya nû de, Yekîneya 80. ya girêdayî PDK û Yekîneya 70. ya girêdayî YNK bûn Fermandariya Herêma 1. û ya Herêma 2. Ev her du fermandarî girêdayî Wezareta Pêşmergê ne. Sekreterê Giştî yê Wezareta Pêşmergê Lîwakumandar Bextiyar Mihemed berê got ev yekîne dê ne girêdayî tu partiyekê bin, navenda wan a yekane wezaret e.
Çend roj berî merasîmê, Gotarvanê Serokatiya Herêma Kurdistanê Dilşad Şehab jî got piştî 21ê Îlonê tu hêzeke pêşmerge li derveyî wezaretê namîne.
Proses di 2016an de dest pê kiribû
Proseya reforma yekbûna Pêşmerge di 2016an de dest pê kiribû. Nêçîrvan Barzanî bîr xist ku guherînên di Wezareta Pêşmergê de wê demê bi îniatîfa Mesûd Barzanî dest pê kiribûn. Proses bi piştgiriya hevpeymaniyê sererastkirina fermandarî-kontrolê, avakirina ji nû ve ya yekîneyan, û venêrîna tomarên personel û meaşan digirt nav xwe.
Peymana têgihiştinê ya di navbera Wezareta Parastinê ya Amerîka û Wezareta Pêşmergê de di Îlona 2022an de hat îmzekirin. Armanca vê peymanê yekbûna hêzan û peşkêşkirina piştgiriyê ji van hêzan re bû. Li gorî wezaretê, ev peyman di destnîşankirina roja merasîmê de jî bandorker bû.
Nêçîrvan Barzanî û Mesrûr Barzanî di Sibata 2026an de biryar îmze kiribûn. Ev biryar destûrên operasyonel, îdarî, hiqûqî û darayî yên fermandariyên herêmî pejirandibûn. Piştî wê, wezaretê ragihand ku proses lezgîn bûye.
Wezîrê Pêşmerge Şoreş Îsmaîl jî di 10ê Îlonê de mizgîn dabû: hêzên pêşmerge bi tevahî hatine yekbûn.
Meaşên Pêşmerge salane di nav nakokiyên darayî yên di navbera Hewlêr û Bexdayê de mabûn. Hukûmeta Herêma Kurdistanê di Îlona 2025an de jî ji hukûmeta federal xwestibû ku meaş û mafên darayî yên Pêşmerge bi yên artêşa Iraqê re wekhev bin.
Li Herêma Kurdistanê, piştî hilbijartinên 2024an, Kabîneya 10. nehat avakirin. Parlamento jî çalak nebû. Danûstandinên di navbera PDK û YNK de hê jî didomin.