CDU li ber barajê ma, Merz: «Ev karesat e»

Rastinews — Duh li eyaletên Almanyayê yên Berlîn û Mecklenburg-Vorpommern hilbijartinên parlamentoyê pêk hatin. Partiya Serokwezîrê Almanyayê Friedrich Merz, Yekîtiya Xiristiyan-Demokrat (CDU), ziyaneke mezin da. Li Mecklenburg-Vorpommern partiya rastgirê tund AfD bû ya yekem. Li Berlînê jî Partiya Chep serkeftî bû.

Li Mecklenburg-Vorpommern CDU ji barajê nebihurî

CDU li Mecklenburg-Vorpommern bi sedî 4,9 dengan ma. Baraja hilbijartinê ya sedî 5 pêk neanî. Ev cara yekem e di dîroka xwe ya 81 salan de partî nekeve parlamentoya eyaletekê.

AfD bi sedî 38,2 dengan bû ya yekem. Dengên xwe li gorî hilbijartinên 2021an zêdetirî du qat zêde kirin. Lê belê partî bi tena serê xwe negihişt piraniya ku hukûmetê ava bike.

Manuela Schwesig ji sala 2017an ve serokwezîrê eyaletê ye. Partiya wê SPD bi sedî 35,5 dengan bû ya duyem. Tê texmînkirin ku SPD bi hevalbendiyekê hukûmetê bidomîne. Partiya Chep jî wek AfDyê dengên xwe du qat zêde kir.

Li Berlînê Partiya Chep bû ya yekem

Partiya Chep bi nêzîkî sedî 25 dengan li Berlînê bû ya yekem. Digel ku negihişt piraniya desthilatdariyê ya bi tena serê xwe, dengên xwe pir zêde kirin. Tê texmînkirin ku partî di bin serokatiya Elif Eralpê de hukûmeteke hevalbendiyê ava bike. Eslê Eralpê ji Tirkiyeyê ye.

CDU bi sedî 18,8 dengan bû ya duyem. Li gorî hilbijartinên 2023an sedî 9,5 deng winda kir. AfD bi sedî 16 dengan bû ya sisiyem. SPD jî sêyeka dengên xwe winda kir û bi sedî 12 dengan bû ya çaremîn.

Partiya Chep, SPD û Kesk bi teorîk dikarin piraniyê bi dest bixin. Bi vî awayî dikarin hevalbendiyeke sor-sor-kesk ava bikin. CDU Partiya Chep wek «pir çep û antîsemît» bi nav dike.

«Em nikarin encama li Mecklenburg-Vorpommernê xweş bikin, ev karesat e»

Merz çend deqîqeyan piştî ragihandina encamên pêşîn derket ber kamerayan. Li ser encama Mecklenburg-Vorpommernê got: «Em nikarin vê encamê xweş bikin, ev karesat e». Windabûna mezin a dengan li Berlînê jî wek «encameke maqûl» bi nav kir.

Merz got ku ê li ser wezîfeya xwe bimîne. Diyar kir ku ê ji bernameya reforman venegere. Got: «Divê reform bên kirin. Bêguman ev tişt me hemûyan dixe rewşeke dijwar. Lê em vê berpirsiyariyê hildigirin. Ez bi xwe vê berpirsiyariyê hildigirim».

Bernameya reforman di hevalbendiyê de tansiyonê çêdike

Merz meh berê ev bername ragihand. Bername mebesta xwe li ser kontrolkirina lezgîn a lêçûnên sîgorteyên tenduristî, lênihêrînê û teqawidiyê datîne. Bi reforma tenduristiyê ya ku hevalbendî lê razî bûye, derman û dermankirinên diranan biha dibin. Dîmena sîgorteya malbatê jî teng dibe. Reforma teqawidiyê ku piştgiriya tomarkirina taybet armanc dike jî hîn tê nîqaşkirin.

Lêpirsîna raya giştî ya Deutschlandtrend bi domdarî tê kirin. Li gorî wê, hevalbendiya hukûmetê ya CDU-SPD berê piraniya xwe winda kiriye. Merz jî erêkir ku guhertin ji bo gelek kesan bar û nediyariyên nû anîne.

Merz axaftina xwe ya piştî hilbijartinê bi van gotinan qedand: «Ya ku niha divê were kirin, cesaret, biryardarî û sebr dixwaze. Ez ê vê nîşan bidim. Hem wek Serokê Giştî yê CDUyê, hem jî berî her tiştî wek Serokwezîrê Federal ê welatê me».

Li Saxsonya-Anhaltê jî dereng mabû

CDU di 6ê Îlonê de li Saxsonya-Anhaltê jî pir li dû AfDyê mabû. Bi vî awayî partî di nav du hefteyan de sêyemîn şkestina xwe ya hilbijartinê jiya.

Merz ji sala 2025an ve li ser wezîfeyê ye. Piştî vê şkestinê rastî rexneyên tund ên di hundirê partiya xwe de hat. Herwiha bang li ser îstîfayê jî lê hatin kirin.