ÜAK naskirin neda, teza doktorayê da ber dozgeriyê
Li Zanîngeha Binghamtonê, teza doktorayê ya li ser nijadperestiya li dijî Kurdan hat nivîsandin. Ji ber vê tezê, serlêdana naskirina diplomaya Güllistan Yarkın li Tirkiyeyê hat redkirin. Piştî gilîkirina Desteya Navzanîngehan (ÜAK), bi îdiaya «kêmasîkirina miletê tirk» doz li hember wê hat vekirin. Danişîna yekem dê di 6'ê Cotmehê de li Enqereyê were kirin.
RastinewsSosyologa niştecihê Amerîkayê Güllistan Yarkın, teza xwe ya doktorayê li ser nijadperestiya li dijî Kurdan nivîsandibû. Ji bo naskirina diplomayê wê li Tirkiyeyê serlêdan kiribû. Ev serlêdan hat redkirin. Sedem, gilîkirina Desteya Navzanîngehan (ÜAK) bû. Li gorî maddeya 301'ê ya Qanûna Cezayê ya Tirk (TCK), doz li hember Yarkın hat vekirin.
Îdiaya «propagandaya rêxistina terorîst»
ÜAK di 2018'an de serlêdana naskirinê wergirtibû. Di 2020'an de ew red kir. Teza li ser nijadperestiya li dijî Kurdan a li nav karkerên Zeytinburnu bû. ÜAK got di tezê de çalakiyên PKK'ê hatine rewakirin. Wê got «propagandaya rêxistina terorîst» hatiye kirin. Li gorî desteyê, hin gotinên tezê dikarin sûcê «kêmasîkirina miletê tirk» pêk bînin. Ev sûc di maddeya 301'ê ya TCK'ê de hatiye rêzkirin. Hate gotin gotina «hukûmeta AKP'ê» ya di tezê de jî dikare heman sûcî pêk bîne.
ÜAK Yarkın da ber dozgeriyê
ÜAK ku serlêdana naskirinê red kiribû, di 2020'an de Yarkın jî da ber dozgeriyê. Di lêpirsînê de ji bo îdiaya «propagandaya rêxistina terorîst» biryara neşopandinê hat dayîn. Lê ji bo hin gotinên di çarçoveya maddeya 301'ê ya TCK'ê de, destûr ji Wezareta Dadê hat xwestin. Wezaretê di 15'ê Nîsana 2026'an de destûra lêpirsînê ya qismî da. Dozgeriyê di 17'ê Tebaxê de doz vekir. Îdianame di 21'ê Tebaxê de hat pejirandin.
«Erkê ÜAK ne nirxandina tezê ye»
Yarkın niha li Zanîngeha Hamburgê wek lêkolerê mêvan dixebite. Wê got erkê ÜAK'ê tenê ev e: diyarkirina rastbûna diplomayê. Wê got erkê wê ne nirxandina naveroka tezê ye. Yarkın got: «Zanîngeha li Amerîkayê teza min guncan a bawernameya doktorayê dît.» Bi vê gotinê wê got ku desteyê ji ser desthilata xwe derbas bûye.
Yarkın got berî wê, tezên ku têde têgehên wek «kolonî», «mêtingeh», «Kurdistan» an «gerîla» derbas dibûn, nedihatin pirsyarkirin. Wê got ji sala 2020'an û pê ve, tezên ku van têgehan bilind dikin, dibin hedef. Yarkın bibîr xist ku Mehmet Baki Deniz jî di pêvajoyeke bi vî rengî re derbas bûye. Wê got Deniz piştî wê hatiye îhbarkirin. Wê got baweriya wê ew e ku doz dê bi çend kesan re neyê sînordarkirin.
Teza Yarkın a doktorayê, ku wê di 2017'an de amade kiribû, li ser nijadperestiya li dijî Kurdan a li nav karkerên Zeytinburnu bû. Ev tez di 2018'an de bû mijara serlêdana naskirinê ya li ÜAK'ê.
Teza Mehmet Baki Deniz a bi navê «Di Navbera 1980-2008'an de Kî li Tirkiyeyê Dikişîne?» jî ji heman zanîngeh û şaxê bû. Ev tez bi îdiaya «rexneyên tûj dihewîne» di 2021'ê de hat redkirin. Doza ku Deniz vekiribû li Şûrayê Dewletê hat dîtin.
ÜAK di 2021'ê de Deniz jî da ber dozgeriyê. Li gorî rapora Zanîngeha Marmarayê, tez dikare sûcên «kêmasîkirina Serokomarî» û kêmasîkirina saziyên dewletê pêk bîne.
Çavkanî: Kısa Dalga