Piştî Sipan

Rastinews — Samî Şêxmûs Heso 26 salî bû. Ew li Tabûra Hesekê ya girêdayî artêşa Sûriyê xebitî. Ew hat revandin. Serê wî hat jêkirin, ew hat kuştin. Li ser cenazeyê wî jî guleyan reşandin. Ne tenê malbateke şîngirtî ma. Gelekî ku dîsa rûbirûyê tirsa raboriyê ma jî ma.

Çîroka Samî ji dil re giran e. Ew mîna sîleyekê li rûyê me dide. Birayên wî Huseyîn û Sipan di şerê li dijî DAIŞ de jiyana xwe ji dest dabûn. Samî wek navê xwe yê kodê navê birayê xwe yê mezin Sipan hilbijart. Dê û bavê wan sax nîn in. Malbat cara sêyemîn di heman malê de bi şînê re rû bi rû ma.

Xwişka wî bi çavên tije hêstir got: «Ew bir û kuştin, çi bikin jî, ew nayê.» Ev ne tenê feryada xwişkekê ye. Ev şîna hevpar a gelekî ye ku bi salan e zarokên xwe di revandinan, îdaman, gorên bi kom û meydanên şer de wenda dike.

Ev kuştin birîneke di bîra Kurdan de ya venebûyî ji nû ve vekir. Wêneyên tundiya DAIŞ ya li Kobanê, li Şengalê û li Hesekê hatin bîra mirovan. Careke din xuya bû ku mentaliteya ku mirovan ji ber nasnameya wan direvîne, serê wan jê dike, jinan dike kole û bajaran dike qada mirinê, hê bi tevahî nefiya nebûye.

DAIŞ ne tenê navê rêxistinekê ye. Ew forma herî dijwar a mentaliteyeke ku ya cuda dijmin dibîne. Ev mentalîte carinan di bin alaya rêxistinekê de derdikeve holê. Carinan li pişt cilê fermî ye. Carinan jî di navbera rêzikên biryarnameyeke ku li qesreke hikûmetê tê îmzekirin de veşartî ye. Wexta bi çekan hat, navê wê DAIŞ bû. Îro heman refleksa dûrxistinê, heman nêrîna yeknasnameyî li pişt biryarnameyeke bi navê «entegrasyon» ve tê veşartin. An li pişt teslîmiyeteke bi navê «aramî» ve tê ferzkirin. An jî di binê gotinên «aştiyê» de windabûna statuyekê tê pêçandin. Nav û qilaf diguherin, lê bingeha pratîkê nayê guherandin. Heman mentalîte ye: ya cuda wek tehdît dibîne, mafan dike mijara bazirganiyê, ewlehiyê dihêle bin dilovaniya navendekê.

Ji ber vê yekê, kujerê Samî ne kesek yan rêxistinek e bi tenê. Bila navê wê çi be, DAIŞ, milîs an dezgeheke fermî; her sazî ku Kurdan, Êzîdiyan, Elewiyan û Dirûziyan wek xwedî mafê biryarê li ser paşeroja xwe nabîne, barhilgirê vê mentaliteyê ye. Nav û hevsengî dikarin biguherin. Lê heta kujer bên parastin, kuştin nehên ronîkirin û ewlehiya gelan bibe mijara bazirganiyê, xeter berdewam dike.

Ewlehî nayê hiştin ser gotina Şamê

Kuştina Samî careke din vê rastiyê nîşanî Kurd, Elewî, Dirûzî, Êzîdî, Suryanî û Ermeniyên herêmê dide: Tu gel nikare ewlehiya xwe bihêle ser gotinên Şamê an ser hesabên guherbar ên hêzên herêmî û navneteweyî.

Li vê axê îtîfaq gelek caran hatin guherandin. Soz hatin jibîrkirin. Sozên parastinê bûne qurbana bazirganiyên siyasî. Bihayê vê, bi piranî, gelên bêparastin dane.

Xweparastina ku li vir behs dikin, çekdarkirina gelan li hember hev nîne. Ev famkirineke ewlehiyê ye ya demokratîk, girêdayî hiqûqê û di bin çavdêriya civakê de. Ji tora hişyariya zû ya taxan heta avahiyên ewlehiyê yên herêmî, ji tomarkirina sûcan heta rêxistinbûna jinan, ji hevgirtina civakan heta mekanîzmayên lêkolînê yên serbixwe: vîneke hevpar a ji bo parastina jiyanê pêwîst e. Divê nîzameke were avakirin ku tê de tu civak ji yeke din bilindtir nebe û ewlehî nekeve destê yek navendê.

Li hember tehdîdê hevpar, vîna hevpar

Ewlehiya Kurdan ji ya Elewî, Dirûzî û Êzîdiyan nayê veqetandin. Hiştina gelekî bi tenê, dora yê din zû tîne. Wan kesên ku dema Êzîdî li Şengalê bûn hedef bêdeng man, wan kesên ku dema Kobanê hat dorpêçkirin, wê wek pirsgirêka Kurdan bi tenê dîtin; dîrokê ew red kirin. Îro pêwîstî bi hevgirtineke ji tirsê çênebûye. Pêwîstî bi hevgirtineke demokratîk heye, li ser bingeha hemwelatîbûna wekhev, baweriya hevbeş û jiyana hevpar.

Divê kuştina Samî Şêxmûs Heso bi hemû aliyên xwe ve ronî bibe. Divê kujer û alîkarên wan li ber dadgeheke serbixwe bêne darizandin. Divê lêpirsîn nekeve bin siya hevsengiyên siyasî. Her kuştina ku bêceza dimîne, wêrekiyek e ji bo êrîşa piştre.

Samî êdî venagere. Birayên wî Huseyîn û Sipan jî venagerin. Lê şînkirina wan bi tenê têrê nake. Bîranîn tê wateya edaletxwestinê, mezinkirina hevgirtinê û avakirina nîzameke ewlehiyê ya demokratîk ku rê li ber kuştinên nû bigire.

Rojava îro şîna Sipan digire. Divê ev şîn nebe sedema dûrketina gelan ji hev. Divê bibe vîneke ku wan li hember heman tehdîdê tîne cem hev. Çimkî li vê erdnîgariyê rêya parastina jiyanê ne li benda dilovaniya hêzên din e. Ev rê ji baweriya gelan bi hev, ji rêxistinbûna wan û ji xwedîderketina wan a li ser paşeroja xwe derbas dibe.