12 Sal Derbasî Qirkirina Êzîdiyan Bûn
Rastî - 3'ê Tebaxa 2014'an de DAIŞê li Şengalê dest bi qirkirina Kurdên Êzîdî kir. Niha 12 sal derbasî wê qetlîamê bûn.
Rastinews3'ê Tebaxa 2014'an de DAIŞê li Şengalê êrîşî Kurdên Êzîdî kir. Niha ji wê qetlîamê 12 sal derbas bûn. Rêxistina radîkal a çekdar bi hêzeke nehempa êrîş kir. Ne tenê gel, lê yek ji baweriyên herî kevnar ên Mezopotamyayê jî hat armanckirin. Bi salan re jî ev birîn qet sax nebûye. Lêgerîna edaletê hîn di bin siya nediyariyê û bêderfetiyên siyasî de didome.
Ji Mûsilê heta Şengalê: Zincîreya Îhmalê
9'ê Hezîrana 2014'an, artêşa Iraqê bêyî tu berxwedanê ji Mûsilê vekişiya. Bi vî awayî bajarê duyemîn ê mezin ê Iraqê ket destê DAIŞê. Ev qonaxek girîng bû. Li gorî xala 140'ê Destûra Iraqê, hin herêm wek «herêmên nakok» têne binavkirin. Li wan herêman Xiristiyan, Kurdên Kakeyî û Êzîdî dijiyan. Ew hemû bêparastin man.
Êrîşên li ser kêmneteweyên Mûsil û derdorê zû gihîştin Şengalê. 3'ê Tebaxê, şervanên DAIŞê ketin gund û bajarokên li binê çiyê. Wan qirkirinek sîstematîk pêk anî. Zêdetirî 5 hezar Kurdên Êzîdî li axa xwe hatin kuştin û avêtin gorên komî. Bi hezaran kes hatin revandin. Jin û zarok li bazarên koleyan hatin firotin. 2 hezar û 745 zarok bêdê û bêbav man. Bi dehan hezar kes neçar man ku malên xwe terk bikin.
Li Ser Çiyê Têkoşîna Jiyanê
Bi sedan hezar kes ji qetlîamê reviyan, xwe avêtin Çiyayê Şengalê. Bi rojan di germahiya Tebaxê de bi birçîbûn, tîbûn û nexweşiyên belavbûyî re şer kirin. Koçberiya ji herêmê - berbi Herêma Kurdistanê û çar aliyên cîhanê ve - bandoreke kûr li ser demografiya Êzîdiyan çêkir.
Bi hevrêziya Hikûmeta Herêma Kurdistanê, kesên li ser çiyê man, hatin veguhastin kampên li dora Dihokê. Piştgiriya hewayî ya hêzên koalîsyona navneteweyî û berxwedana bi biryar a Hêzên Pêşmerge pêşketina DAIŞê rawestand. Serok Mesûd Barzanî bi xwe wek Serokkomandar operasyon rêve bir. Piştî salekê, Şengal ji DAIŞê hat paqijkirin.
Birînên Hîn Vekirî: Astengên Li Pêşiya Vegera Malê
Şengal 400 hezar niştecih e. Ji sedî 70'ê nifûsê Kurdên Êzîdî ne. Şengal cihekî stratejîk e. Lê îro jî jiyan li wir venegeriyaye rewşa xwe ya normal. Komên çekdar ên neqanûnî yên ji derve hatine û şêwazên milîsan valahiyeke desthilatê çêkirine. Krîzên ewlehiyê jî li ser vê valahiyê zêde dibin. Ev jî mezintirîn asteng e ji bo vegera bi dehan hezar Êzîdiyên ji malên xwe hatine derxistin. Heta niha 85 gorên komî hatine vekirin. Van gorên komî êşên borî zindî digirin. Çarenûsa bi hezaran kesan hîn jî nediyar e.
Nasîna Qirkirinê Li Erdnîgariya Navneteweyî
Li ser rûyê hiqûqî û dîplomatîk, pêvajo hêdî lê berdewam e. Sibata 2016'an, Parlamentoya Ewropayê ya li Brukselê êrîşên DAIŞê wek qirkirin nas kir. Hezîrana heman salê, Encumena Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî jî raporeke wiha weşand.
Piştî Swîsre, Luksemburg, Belçîka, Hollanda, Ermenistan û Almanyayê, Îngilîstan jî bûyerên Şengalê fermî wek qirkirin nas kir. Lê hê jî civaka Êzîdî li bendî mekanîzmayên edaleta navneteweyî ye. Xebitandina wan mekanîzmayan û derxistina çarenûsa windayan hîn jî di dîplomasiyê de li paş hêviyan dimîne.