Van Gölü'nün kirliliği COP31 gündeminde
Kıyıları çekilen, dibine yıllarca atık su akan Van Gölü, Antalya'da süren BM İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31) ele alınacak. Göldeki mikroplastik kirliliği ve oksijen kaybına ilişkin bir araştırma 16 Kasım'da sunulacak.
RastinewsVan Gölü'ndeki kirlilik, 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği Konferansı'nın (COP31) gündemine giriyor. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde yürütülen ve göldeki mikroplastik dağılımı ile oksijen dinamiklerini inceleyen çalışma, 16 Kasım'daki oturumda sunulacak.
Araştırma, gölün yüzeyden dibe kadar farklı su katmanlarında aylık ölçümlere dayanıyor. Çözünmüş oksijen, sıcaklık, besin tuzları ve mikroplastik yoğunluğu aynı istasyonlarda izleniyor.
Gölün çıkışı yok
Van Gölü, yaklaşık 3 bin 600 kilometrekarelik yüzölçümüyle dünyanın en büyük sodalı gölü. Gölü besleyen akarsuların çoğu yerleşim yerlerinden geçiyor. Gölden çıkan bir akarsu bulunmuyor. Bu nedenle göle ulaşan her kirletici orada birikiyor.
Kirliliğin ana kaynağı yıllarca arıtılmadan bırakılan evsel atık sular oldu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın verilerine göre Van'da 2020'de atık suyun yalnızca yüzde 38,4'ü arıtılıyordu. Bakanlık, bu oranın 2025 sonunda havza genelinde yüzde 99,8'e çıktığını açıkladı. Göl kıyısındaki ilçelerde arıtılmayan suyun hâlâ göle aktığı geçen yıl TBMM'ye soru önergesiyle taşınmıştı.
Kıyıda biriken çamur da ayrı bir yük. Van Büyükşehir Belediyesi'nin ekim sonunda paylaştığı verilere göre göl tabanından şimdiye kadar 2 milyon 385 bin metreküp dip çamuru çıkarıldı. 2 milyon 800 bin metreküp daha çamurun temizlenmesi hedefleniyor.
Plastik inci kefaline ulaştı
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nin Van Körfezi'nde yaptığı ölçümler yüzey sularında mikroplastik bulunduğunu ortaya koydu. Göl tabanından alınan tortu örneklerinde de plastik parçacıklar saptandı.
Mikroplastik, dünyada yalnızca bu gölün tuzlu ve sodalı suyunda yaşayabilen inci kefalinin midesinde de tespit edildi. Balık, plankton ile besleniyor. Hafif plastik parçacıklar da planktonla aynı yüzey katmanında dağılıyor.
Çekilme ve oksijen kaybı
Gölde son yıllarda kıyı şeridinde belirgin su çekilmeleri yaşanıyor. Araştırmacılar, artan hava sıcaklığı ve kirlilikle birlikte su katmanlarının birbirine karışmadığını, bunun da derin sularda oksijenin azalmasına yol açtığını belirtiyor. Bu süreç, gölün besin yükünün artarak ekolojik dengenin bozulduğu ötrofikasyon riskini büyütüyor.
Göl kıyısında temizlik çalışmaları sürse de bu çalışmaların gölün sağlığına etkisini düzenli olarak ölçen bir izleme sistemi bulunmuyor.