نامەی شایەتێک کە بووە هۆی بەندکردنی یلماز گوینی: "خۆزگە بمگوتایە ئەو کارەسووم نەبینیوە"
دۆسیەی ئەو دادگاییەی یلماز گوینیی بە "بکوژی دادوەر" ناساند، دوای 50 ساڵ کرایەوە. لە دۆسیەکەدا نامەیەک هەیە کە هاوسەری دادوەرەکە تێیدا نووسیویەتی کارەساتەکەی نەبینیوە، هەروەها ڕاپۆرتێک کە پیشاندەدات تیرەکە لە خوارەوەوە بەرەو سەرەوە چووەتە ناو. خێزانی گوینی دۆسیەکەی بردووەتە دادگای ئەورووپی مافەکانی مرۆڤ.

Rastinewsدۆسیەی ئەو دادگاییەی دەرهێنەری کورد یلماز گوینی، ساڵی 1974 لە شاری یومورتالیقی ئادانا، بە تاوانی مردنی دادوەر سەفا موتلو تێیدا سزای زیندانی بەسەریدا سەپا، دوای 50 ساڵ گەیشتە دادگای ئەورووپی مافەکانی مرۆڤ (ئیهام).
بیشار عەبدی ئالیناک، پارێزەری خێزانی گوینی، ڕایگەیاند کە تەنها ئێستا توانیویانە بگەنە هەموو بەشەکانی دۆسیەکە، کە بە پاڕانەوەی "ئاسایش" بە نهێنی هێڵدرابووەوە. لە سکاڵاکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە گوینی لە دۆخی بەرگریی ڕەوادا بووە و دادگاییکردنەکەی دادپەروەرانە نەبووە.
بەڵگەکانی ناو دۆسیەکە بڕیاری ساڵی 1976 دەخەنە بەر پشکنین. نوران موتلو، کە دادگا بە تاکە شایەتی ئەو کارەساتە دانیپیاندا، لە نامەیەکدا کە شارەزاکان نووسینی دەستی خۆی تێیدا دۆزیبووەوە، نووسیبووی کارەساتەکەی نەبینیوە. لە هەمان نامەدا باسی ئەوەی کردبوو کە هەستی کردووە "پێویستە ئەو کوترە ئانارشیستە بکرێتە بەند." ڕاپۆرتی کریمینالی ئەو سەردەمەش پیشاندەدا کە تیرەکە بە شێوەیەک لە خوارەوەوە چووەتە سەرەوە کە لەگەڵ ئەو بەرزاییەی گوینی تێیدا بووە ناگونجێ.
ئالیناک داوای کرد گۆڕی سەفا موتلو بکرێتەوە تاکو ڕاستی ڕووبکەوێتە دەرەوە. دۆسیەکە و سکاڵای پێشکەشکراو بۆ ئیهام لەلایەن تی24 بڵاوکرایەوە.
دەرهێنەر، شیناریست و ئەکتەر یلماز گوینی کە بە تاوانی کوشتنی دادوەر سەفا موتلو لە یومورتالیقی ئادانا دادگایی کرا و سزای زیندانی بەسەریدا سەپا، دۆسیەکەی دوای 50 ساڵ لەسەر ڕەف هاتەخوارێ و گەیشتە دادگای ئەورووپی مافەکانی مرۆڤ. لە سکاڵاکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە گوینی لە دۆخی بەرگریی ڕەوادا بووە و دادگاییکردنەکەی دادپەروەرانە نەبووە، هەروەها زانیارییەکی تازەی ناو دۆسیەکە کە تاکوو ئێستا ئاشکرا نەببوو خراوەتە ڕوو. پارێزەر بیشار عەبدی ئالیناک، کە بە ناوی خێزانی گوینیەوە سکاڵاکەی پێشکەشکرد، ڕایگەیاند کە دۆسیەی دادگایی ساڵی 1976 بە پاڕانەوەی "ئاسایش" بە نهێنی هێڵدرابووەوە، لەبەر ئەوە تەنها دوای 50 ساڵ تەواوی دۆسیەکە گەیشتووەتە دەستیان. هەروەها دەرکەوت کە لە بڕیاری دادگای ئەو سەردەمەدا، سەبارەت بە بەڵگەکانی پاڵپشتی سکاڵای دادگاییکردنی نادادپەروەرانە، تەسبیتی "خەستکردنی نادادپەروەرانە" کراوە. دیاربووە کە دادگایەی سزای گوینیدا، لە بڕیاری بەڵگەدارکراویدا نووسیویەتی: "دەرکەوت کە یلماز پوتون لەبەر خەستکردنی نادادپەروەرانەی تووشیبووی، سەفا موتلوی بە ئەنقەست و بە تێگەیشتن کوشتووە." لە سکاڵاکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە چەکی ناو دەستی گوینی - کە سەفا موتلوی کوژراو بە کورسی لێیدا - لە کاتی هێرشی بۆ سەری گوینی داچۆڕاوە، هەروەها ڕاپۆرتی پزیشکی دادوەری، ڕاپۆرتی شارەزایان، باسکردنی شایەتان و ڕاپۆرتی کریمینالیی ئەو سەردەمە پێشکەش کراون. ئالیناک کە دەڵێت تاکوو ئێستا دیار نییە گوینی بە ئەنقەست چەکەکەی گرتبووەتە کار، گوتی: "تاکە شایەتێک نییە کە بڵێت بۆنەی لێدانی سەفا موتلوی بینیوە. بەبێ تەسبیتی هەندازەیی و بالیستیکی، چۆنیەتی ڕووداوەکە ناتوانرێ ڕوونبکرێتەوە." ئەو هەروەها داوای کرد گۆڕی سەفا موتلو بکرێتەوە تاکو ڕووداوەکە بە تەواوی ڕووبکەوێتە دەرەوە.
یلماز گوینی، یەکەم دەرهێنەری تورکیا کە لە فستیڤاڵی کانیز خەڵاتی "پاڵمی زێڕین"ی وەرگرتبوو و ساڵی 1984 کۆچی دوایی کرد، لە دادگایەکدا بە هۆکاری مردنی سەفا موتلوی دادوەری یومورتالیق، ساڵی 1976 سزای زیندانی بەسەریدا سەپا. گوینی ماوەیەکی زۆر لە زیندان مایەوە، پاشان ساڵی 1984 لە فەرەنسا کۆچی دوایی کرد. ساڵانێک دواتر، هاوسەرەکەی فاتۆش گوینی، کچەکەی گوینی و کوڕەکەی یلماز گوینی، لە ڕێگەی پارێزەرەکەیان بیشار عەبدی ئالیناکەوە، ساڵی 2024 داوای دادگاییکردنەوەی دۆسیەکە لەسەر بنەمای بەرگریی ڕەوا و کردنەوەی گۆڕی موتلویان لە دادگا کرد. دادگای سەنگین ژمارە 1ی ئانکەرا داواکارییەکەی ڕەتکردەوە، بەم پاڕانەوەیەوە کە لەو کاتەی ڕووداوەکە بەسەرچووە هەموو پرۆسەی دادوەری تەواوبووە و مەرجی یاساییی بەرگریی ڕەوا دروست نەبووە. سکاڵا لەسەر بڕیارەکە کرا، بەڵام دادگای باڵاتریش ئەو سکاڵایەی ڕەتکردەوە.
لەسەر ئەمە، پارێزەر ئالیناک سکاڵاکەی بردە دادگای بنەڕەتی (ئایم). بەڵام دادگای باڵا لە بڕیاری ڕۆژی 25ی کانونی یەکەمی 2025دا، بانگەشەی "پێشێلکردنی مافی دادگاییکردنی دادپەروەرانە"ی بە هۆکاری نەبوونی دەسەڵاتی ڕەتکردەوە، بانگەشەی "پێشێلکردنی پاراستنی بوونی مادی و مەعنەوی"یش بە هۆکاری تەواونەکردنی ڕێگای سکاڵاکردن نەگونجاو دانا. لە کۆتاییدا، پارێزەر بیشار عەبدی ئالیناک، ڕاستەوخۆ دوای 50 ساڵ لە بڕیاری بەڵگەدارکراوی دادگا، دۆسیەکەی گەیاندە دادگای ئەورووپی مافەکانی مرۆڤ.

یلماز گوینی، لە سەتی فیلمەکەیدا لە یومورتالیق
تی24 گەیشتووەتە دۆسیەی دادگاییی 50 ساڵە
تی24 گەیشتووەتە دۆسیەی "دادگاییی یومورتالیق"ی 50 ساڵە، کە لە نێوان ساڵانی 1974 و 1976دا لە دادگای سەنگین ژمارە 1ی ئانکەرا بڕیاری لەسەر درا، هەروەها گەیشتووەتە دۆسیەی سکاڵای پێشکەشکراو بۆ دادگای ئەورووپی مافەکانی مرۆڤ.
ڕووداوەکە ساڵی 1974 لە ئۆتێلی پلاژی شارەوانی لە یومورتالیقی ئادانا ڕووی دا. بەگوێرەی دۆسیەی دادگاییەکە، دادوەر سەفا موتلو لەگەڵ هاوسەرەکەی نوران موتلو و خزمانی، لە چادرەکەیان بۆ گازینۆی ئۆتێلەکە چوون. یلماز گوینیش بۆ گیرانی فیلمێک چووبووە یومورتالیق، لەگەڵ هاوسەرەکەی فاتۆش گوینی، میوانەکەی کە شارەوانی ئەو سەردەمی ئادانا ئەگە باگاتور بوو، یاریدەدەری ئەو سەردەمی گوینی کە دواتر بووە دەرهێنەر شەریف گۆرەن، و تیمی فیلمەکە، لە هەمان گازینۆی ئۆتێلەکەدا دانیشتبوون.
بەگوێرەی باسکردنی یلماز گوینی کە لە بڕیاری بەڵگەدارکراوی ساڵی 1976دا هاتووە، لە کاتێکدا گوینی لەگەڵ میوانەکانی لە گازینۆکە دانیشتبوو، چەکێکی قەبارە 22 هێنرایە سەر مێز، گوینی بە شارەوانی ئادانا ئەگە باگاتوری گوت ئەگەر بیەوێت دەتوانێ بە چەکەکە چەق لێبدات. لەسەر ئەمە خاوەن گازینۆکە داوای ڕێگەی چەقدان لە دادوەر سەفا موتلو کرد کە لە شوێنەکەدا بوو. بەڵام بەگوێرەی باسکردنی گوینی، لەو کاتەدا لە مێزەکانی پشتەوە دەنگی جنێو بیسترا بە شێوەی: "ئەکتەر نییە، فلانە." گوینی گوتی نازانێت کێ جنێوی داوە، ئاماژەی بەوەش کرد کە یەکێک پێی گوتووە "عەیبە، لێت نایەت" و هاوڕێیەکی سەر مێزەکەی گوتووە "دادوەرە"، ئەویشیش وەڵامی داوەتەوە: "دادوەرە بێت چیمان پێوەیە، با پەروەردەیی خۆی بزانێت." بەگوێرەی باسکردنەکەی، لەو کاتەدا لە مێزەکانی پشتەوە پرسیارێک بەرز بووەتەوە: "کێ گوتی؟"، گوینی وەڵامی داوەتەوە: "من گوتم" و دواتر گوتی چەند کەسێکی مەست بەرەو ئەوی هاتوون.
"٤ جار هێرشیان کردە سەرم، کاتێک چەکەکە ژیایی، 80 سانتیمەتر بەرزی هەبوو"
گوینی گوتی کاتێک بینیویەتی کەسانێکی نەناسراو بەرەو ئەو هاتوون، چەکە قەبارە 22ی سەر مێزەکەی هەڵگرتووە و لە شوێنەکەی هەستاوە، ئاماژەی بەوەش کردووە کە لە کاتی هەوڵدانی هاوڕێیانی بۆ وەرگرتنی چەکەکە لە دەستی، چەکەکە ژیایەوە و چەند تیرێکی تری ژیابوون. پاشان گوینی گوتووە بۆ پێکانەکانی بۆ بەشی ئۆتێلەکەوە چووەتە سەرەوە، لەوێ خزمانی دادوەر سەفا موتلو و یاریدەدەری سەرۆک دادستانی گشتی یومورتالیق تونجەر ئەسلان چوار جار هێرشیان کردووەتە سەری، پاشان سەفا موتلو بە کورسی هێرشی کردووەتە سەری، لەو کاتەدا بە تیرێک لە لایەنی چەپییەوە برینداربووە و کەوتووەتە خوارێ. گوینی لە بەرگریکردنیدا گوتووە لە کاتی ڕووداوەکەدا 20 سانتیمەتر جیاوازی باڵا هەبووە و بەهۆی پێکانی 60 سانتیمەتریشەوە لە بەرزاییەکی 80 سانتیمەتردا بووە.
شایەتان: سەفا موتلو هێرشی کردە سەر گوینی، چەکەکە لە هێرشی چوارەمدا ژیایەوە
شایەتانی تری گازینۆکە کە باسکردنیان وەرگیراوە، باسیان کرد یلماز گوینی سەرەتا چەند تیرێکی بۆ ئاسمان ژیاوە و لەتەنیشت پێکانەکە ڕاوەستاوە، سەفا موتلو چوار جار هێرشی کردووەتە سەر گوینی، گوینی بە پێ لێیداوە و گوتووی "بۆ سەرم نەیەیت"، سەفا موتلو کەوتووەتە خوارێ، پاشان هەستاوەتەوە و بە کورسییەکەوە دووبارە هێرشی کردووەتە سەری، تا لە هێرشی چوارەمدا چەکەکە ژیایەوە. لەلایەکی دیکەوە، عەبدوللا بوتون، کوڕی مامی گوینی کە لە شوێنی ڕووداوەکە بوو، دوای ماوەیەک خۆی ڕادەستی فەرماندەیی ژاندارمە کرد و بانگەشەی کرد کوشتنەکەی خۆی کردووە.
باسکردنەکانی هاوسەری دادوەرەکە دووڕوو دۆزرانەوە
نوران موتلو، هاوسەری دادوەر سەفا موتلو، لە باسکردنی شایەتیدا گوتی لەگەڵ هاوسەرەکەی سەرەتا چووبووون بۆ چادرەکەیان لەتەنیشت دەریاوە، پاشان دوای خواردن چوونەتە گازینۆکە. نوران موتلو، وەک باسکردنی گوینی، گوتی ئەوانەی لە دەوروبەر بوون داوای ڕێگەی چەقدانیان لە سەفا موتلو کردووە. بەگوێرەی باسکردنی موتلو، سەفا موتلو گوتووی "لێرە چەک ناژینرێت، دادستان ڕێگەیداوە، من وەک دادوەر دەستبەجێ دەست بۆ کارەکە دەبردم"، بەڵام لە کاتی گەڕانەوەیان بۆ چادرەکە، دوای بیستنی سێ تیر لە گازینۆکەوە، دووبارە گەڕاونەتەوە بۆ گازینۆکە. نوران موتلو لە باسکردنیدا گوتی کاتێک دوای هاوسەرەکەی چووە، سەفا موتلو ویستوویەتی چەکەکە لە دەستی یلماز گوینی بسێنێت، لە کاتێکدا هەردووکیان بە تەنها شەڕیان کردووە یلماز گوینی چەکەکەی ژیایەوە و هاوسەرەکەی سەفا موتلو برینداربووە و کەوتووەتە خوارێ. بەڵام لە دۆسیەی دادگاییەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە لە نێوان باسکردنی سەرەتایی و لێکۆڵینەوەی کۆتایی نوران موتلودا دووڕوویی هەبووە.
نامەی هاوسەری دادوەرەکە: خۆزگە ڕاستیم بگوتایە، بەڵام هەستم کرد پێویستە ئەو ئانارشیستە بکرێتە بەند
پارێزەری یلماز گوینی، نامەیەکی بەڕۆژی 10ی کانونی دووەمی 1976ی نووسراوی نوران موتلو، هەروەها ڕاپۆرتی ئەنجومەنی سێ شارەزای بەڕۆژی 12ی ئادار 1976 کە تەسبیتیکردووە نووسینی سەر نامە و زەرفەکە هی نوران موتلو بووە، پێشکەشی دادگا کرد.
دیاربوو کە نوران موتلو لە چەند شوێنێکی ئەو نامەیەی بۆ عوسمان ئۆ. نووسیویەتی و چووەتە ناو دۆسیەی دادگاییەکە، بە ڕاشکاوی ئاماژەی بەوە کردووە کە ڕووداوەکەی نەبینیوە. ئەم ڕستانە لە نامەکەدا هاتوون:
"ئەو کاتە خۆزگە بمگوتایە ئەو کارەسووم نەبینیوە، ئێستا زۆر باش دەبوو. بەڵام لەو کاتەدا لەبەر بەرژەوەندی منداڵەکەم بەبێ ئاگایی ئەوەم گوت. وەک خۆت دەزانیت، هەروەها لەبەر ئەوەی پێموابوو پێویستە ئەو کوترە ئانارشیستە بکرێتە بەند، بەو شێوەیە قسەم کرد. ئەو کاتە ئەگەر ڕاستیم بگوتایەو لە سەرەتاوە لەدەرەوەی ئەم دادگاییە بمایەوە زۆر باشتر دەبوو. بەڵام وەک گوتم، بیرکردنەوە لەسەر داهاتوو و بەرژەوەندی منداڵەکەم منی خستە ناو ئەم دادگاییە."

نامەی بەڕۆژی 1976 کە چووەتە ناو دۆسیەی دادگاییەکە، بە ڕاپۆرتی شارەزایان بانگەشەکراوە کە هی نوران موتلوی هاوسەری دادوەر سەفا موتلوە
دادگا: ئەوەی بە باسکردنی وەکوو بیناوە کەچی نەیبینیوە، دەتوانرێ شکایەتی دایکێک بێت
لە تەسبیتی دادگاکەدا هاتووە: "دەکرێ مانای ئەوە بدات کە نوران موتلو سەرەڕای ئەوەی ڕووداوەکەی نەبینیوە، بە باسکردنی وەک بینیوە بەشداری دادگاییەکە بووە، هەروەها دەکرێ وەک شکایەتی دایکێک تێبگەیەنرێت کە هاوسەرەکەی لەدەستداوە و بیر لە داهاتووی منداڵەکەی دەکاتەوە، بەڵام بەهۆی درێژبوونەوەی دادگاییەکە هەوڵی دامەزراندنی ژیانێکی نوێی دواکەوتووە." بەڵام تەنانەت ئەگەر وەک بانگەشەی پەشیمانیش وەربگیرێت، ئاماژەکرا کە شایەتی مانای بەڵگەی نییە.
ڕاپۆرتی شارەزایان: سەفا موتلو بە تیری چوویەتییە چاوی ڕاستی خوێناوی مێشک مرد، گوینی لە باسکی برینداربوو
لە ڕاپۆرتی شارەزایاندا، بەگوێرەی ڕاپۆرتی توماری مردن، تەسبیتکرا کە دادوەر سەفا موتلو بەهۆی وێرانکاری تیرێک کە چووبووە چاوی ڕاستی و لە بەشی پێشەوەی ڕاستی سەری چووبووە دەرەوە، بەهۆی خوێناوی مێشکی مردووە. هەروەها تەسبیتکرا کە لە کاتی شەڕکردنی نێوان خۆی و سەفا موتلودا، تۆمەتبار یلماز گوینی لە باسکی چەپییەوە برینداربووە، یاریدەدەری دەرهێنەر شەریف گۆرەنیش لە پەنجەی دەستی ڕاستییەوە برینداربووە.
دەرهێنەر شەریف گۆرەن لە یەکەم باسکردنیدا گوتبووی کاتێک لە دەریا بووە تیرەکە برینداری کردووە. بەڵام لە باسکردنێکی دواتردا گوتی "بۆ ئەوەی کارەساتێک نەبێ، لە کاتی وەرگرتنی چەکەکە لە دەستی گوینی، لە پەنجەی برینداربووە" و ئاماژەی کرد سکاڵا لە یلماز گوینی ناکات. گۆرەن گوتی یەکەم باسکردنی لەبەر ترسی برینداربوونی پەنجەیەکەی داوە.
بڕیاری دادگا: لەبەر خەستکردنی نادادپەروەرانە کوشتن ڕویدا
بەگوێرەی بڕیاری بەڵگەدارکراوی دادگای سەنگین ژمارە 1ی ئانکەرا بەڕۆژی 1976، تۆمەتبار یلماز گوینی بە تاوانی "کوشتنی یاریدەدەری دادوەری یومورتالیق سەفا موتلو لە کاتی ئەنجامدانی ئەرکی خۆی و بەهۆی ئەنجامدانی ئەرکەکەی" و "هەڵگرتنی چەکی بەبێ مۆڵەت" سزا درا. تۆمەتبار عەبدوللا بوتون بە تاوانی "بەرەو ڕێگەیەکی هەڵە بردنی لێکۆڵینەوەکە" سزا درا، لەولاشەوە دەرهێنەر شەریف گۆرەن کە لە دۆسیەی دادگاییەکەدا هەم زیانلێکەوتوو و هەم تۆمەتبار بوو، لە تاوانی "شایەتیدانی درۆ" بەزاران کرا.
لە بەشی بڕیاری بڕیاری بەڵگەدارکراوی ساڵی 1976دا، ئەم تەسبیتە هاتووە: "دیارە کە دوای ئەوەی تۆمەتبار یلماز پوتون چەکەکەی ژیاوە، دادوەر سەفا موتلو کە گەڕاوەتەوە بۆ گازینۆکە، هێرشی کردووەتە سەر تۆمەتبار یلماز پوتون، سنگی لێداوە و جنێوی داوە. دیاریش دەبێ کە دوای پاڵدان و پێلێدان، یلماز پوتون بە کورسی لێی داوە. سەرەڕای ئەوەی ئامانجی یلماز پوتون لە وەرگرتنی چەکەکە لە دەستی خۆی بووبێت، هەموو کردارەکانی بەردەوامی سەفا موتلوی کۆچکردوو، بەگوێرەی مادەی 51/1ی یاسای سزای تورکیا، وەک هۆکاری خەستکردنی نادادپەروەرانە وەرگیراوە، تۆمەتبار یلماز پوتون لەبەر خەستکردنی نادادپەروەرانەی تووشیبووی، سەفا موتلوی بە ئەنقەست و بە تێگەیشتن کوشتووە."

سکاڵا بۆ ئیهام: وەک بکوژی دادوەر پیشاندراوە و تووشی کوشتنی ناوبانگ بووە
لە سکاڵای پێشکەشکراو بۆ ئیهامەوە لەلایەن پارێزەر بیشار عەبدی ئالیناک، ئاماژە بەوە کراوە کە زانیارییەکانی دەستکەوتوویان تاکوو ئێستا لە کۆمەڵگا شاراوەبوون و یلماز گوینی بە "بکوژی دادوەر" پیشاندراوە و تووشی کوشتنی ناوبانگ بووە. ئالیناک کە ڕایگەیاند گوینی بکوژ نەبووە، سەبارەت بە زانیارییە دەستکەوتووەکان گوتی: "ئەمە بەڵگەیە بۆ ئەوەی دادوەرانی ئەو سەردەمە بە دادگاییکردنی لایەنگرانە، بڕیارێکیان داوەتەوە کە لە مێژووی یاسای جیهاندا وەک نموونەیەکی سەیری یاسایی بناسرێتەوە."
ئالیناک کە بانگەشەی کرد دەستێوەردانی سیاسی لە دادگاییکردنەکەدا هەبووە و بەهۆیەوە پرۆسەیەکی دادوەریی گومانلێکراو بەڕێوەچووە، گوتی ئەگەر گۆڕی سەفا موتلو بکرێتەوە، هەموو لایەنەکانی ڕووداوەکە ڕووبکەوێتە دەرەوە. پارێزەر ئالیناک کە ڕاپۆرتی شارەزایانی ئەو سەردەمە و هەروەها ڕاپۆرتی مامۆستای کریمینالیستیکی پەیمانگای پۆلیس ئەرتوعرول کورهان، کە بە داواکاری دادگا ئامادەکرابوو، خستە ناو دۆسیەکە، لە داواکاریەکەیدا ئەمانەی نووسی:
لە ڕاپۆرتی توماری مردندا تەسبیتکرا تیرەکە لە خوارەوەوە بەرەو سەرەوە چووەتە ناو
"یلماز گوینی، لە پێش ڕووداوەکەوە تا کاتی ڕووداوەکە، چوار جار تووشی هێرشی جەستەیی بووە لەلایەن خزمانی دادوەر سەفا موتلو - کە لە کاتی ئەرکیدا نەبووە و لەژێر کاریگەری خواردنەوەی زۆری مەیدا بووە - و یاریدەدەری سەرۆک دادستانی گشتی یومورتالیق تونجەر ئەسلان. ڕووداوی خەمبارەکەش لە کاتی هێرشی چوارەمی موتلو بۆ سەر گوینی بە کورسی ڕویدا. ئەم خاڵە بە ڕاشکاوی لەلایەن دادگای ئەو سەردەمەوە پەسەندکراوە. بەشی سەرەکیی ڕووداوەکەش لێرە دەرکەوتووە: یلماز گوینی، وەک لە بڕیاری بەڵگەدارکراو و ڕاپۆرتەکانی شارەزاداندا هاتووە، لە کاتی هێرشکردنی کورسییەکە، بەهۆی 20 سانتیمەتر جیاوازی باڵا و بوونی لەسەر پێکانێکی 60 سانتیمەتری، لانیکەم 80 سانتیمەتر لە کوژراوەکە بەرزتر بووە. سەرەڕای ئەمە، لە ڕاپۆرتی توماری مردندا تەسبیتکراوە کە تیرەکە بە لار لە خوارەوەوە بەرەو سەرەوە چووەتە ناو."

وێنەکێشانی ئەرتوعرول کورهان، مامۆستای کریمینالیستیکی پەیمانگای پۆلیس لەو سەردەمە
ڕاپۆرتی کریمینالیستیکی پەیمانگای پۆلیس: چەقدانەکە لە خوارەوەوە بەرەو سەرەوە و لە چەپەوە بەرەو ڕاست بووە
وێنەکێشەکە هی ڕاپۆرتی ئەرتوعرول کورهانە، مامۆستای کریمینالیستیکی پەیمانگای پۆلیسی ئەو سەردەمە، کە بە داواکاری دادگا ئامادەکراوە. کورهان بە ڕاشکاوی لە ڕاپۆرتەکەیدا نووسیویەتی: 'بەگوێرەی تەسبیتەکانی یەکەم دەستپێدان و ڕاپۆرتی توماری مردن، ئاراستەی کونەکانی چوونە ناو و چوونەدەرەوە پیشاندەدەن کە چەقدانەکە بە لار لە خوارەوەوە بەرەو سەرەوە و لە چەپەوە بەرەو ڕاست بووە. لە پشکنینی بالیستیکی و هەندازەییدا تەسبیتکراوە کە ناتوانرا چەقدانەکە لە سەرەوەوە بەرەو خوارەوە بووبێت (بەهۆی جیاوازیی ئاستی کوژراوەکە و تۆمەتبار یلماز گوینی). (بەگوێرەی باسکردن و ڕاپۆرتەکانی ناو دۆسیە)'
لێدانی کەسێک بە شێوەی لار لە خوارەوەوە بەرەو سەرەوە، لەلایەن کەسێکی لە بەرزاییەوە و بە ئەنقەست و ئامانجگیری چەقی لێداوە، پێچەوانەی یاساکانی فیزیکە. ئەم دووڕووییە لە ڕاپۆرتەکەدا ئاماژەی پێدراوە:
'لە تەسبیتە بالیستیکی و هەندازەییەکانەوە دەرکەوتووە کە چەقدانی بۆ کوژراو سەفا موتلو، لە خوارەوەوە بەرەو سەرەوە یا لانیکەم لە ئاستێکی بەرامبەر زەوی بووە. (ئەم چەقدانە لەوانەیە لەلایەن کەسێکی سێیەمی هاوئاست لەگەڵ سەفا موتلوەوە بووبێت). ئەگەر شێوەی هەندازەیی کونی چوونەناوی کاسەسەر (ئەگەر لە کاتی تومارکردنی مردن تێکنەچووبێت) تەسبیت بکرێت، دەکرێ لاری و ئاراستەی چەقدانەکە دیاری بکرێت.'
'دۆخی تۆمەتبار لە کاتی پێش ڕووداوەکە، تەسبیتکردنی ئەم دۆخە بەگوێرەی باسکردنی شایەتان، ئەگەر هیچ تەسبیتێکی بالیستیکی ناتوانرێ بکرێت لەسەر ڕووداوەکە؛ ئەگەری ئەنجامی ئەرێنی یان نەرێنی بە یەک ڕێژەن.'

ڕاپۆرتی کریمینۆلۆژی
پزیشکی دادوەری داوای پشکنینی کاسەسەری سەفا موتلوی کرد، بەڵام وەڵامی پرسیاری شوێنی گۆڕەکە نەدرایەوە
وەک دیارە، بەبێ تەسبیتی هەندازەیی و بالیستیکی، چۆنیەتی ڕووداوەکە ناتوانرێ ڕوونبکرێتەوە. بە هۆکارێکی هاوشێوەی ئەم ئەنجامانەی ناو ڕاپۆرتەکە، دامەزراوەی پزیشکی دادوەریش گوتوویەتی پێویستە کاسەسەری کوژراوەکە پشکنین بکرێت، دادگاش بۆ ئەنجامدانی ئەم تەسبیتە پرسیویەتی کوژراوەکە لە کوێ نێژراوە. بەڵام لەسەر پرسیاری دادگا، پارێزەرانی نوران موتلو داوای ڕەتکردنەوەی ئەنجومەنەکەیان کرد، داواکارییەکەش قبوڵ نەکرا، بەڵام گرنگترین پشکنینی گۆڕانکەری ڕەوتی دادگاییەکە، بەبێ هیچ هۆکارێک لەلایەن دادگای ئەو سەردەمەوە جێبەجێ نەکرا و گۆڕی کوژراوەکە نەکرایەوە.
هیچ شایەتێک نییە بڵێت بۆنەی لێدانی سەفا موتلوی بینیوە
خاڵێکی دیکە کە پیشاندەدات ڕووداوەکە لە ڕاستیدا لە کاتێکدا یلماز گوینی هەوڵی بەرگریی ڕەوای خۆیدا بەبێ خواستی خۆی ڕویدا، هەروەها پێویستی بە دووبارە دادگاییکردنەوە دەکات، شایەتیی شەریف گۆرەن و نوران موتلوە. سەرەتا، وەک لە پشکنینی ئەنجومەنتان دەردەکەوێت، لە دۆسیەکەدا، هیچ شایەتێک نییە بانگەشە بکات بۆنەی لێدانی سەفا موتلوی بینیوە.
هاوسەرەکەی لە نامەکەیدا نووسیویەتی "بۆ بەندکردنی کوترە ئانارشیستە شایەتیی درۆم کردووە"
لە قۆناغی سەرەتادا، تاکە کەسێک کە بانگەشەی کرد بینیویەتی گوینی بە ئامانجگیری چەقی لە کوژراوەکە کردووە، نوران موتلو، هاوسەری سەفا موتلوە. لەلایەکی دیکەوە، لەلایەن پارێزەرانی ئەم دادگاییەی گوینیوە ڕاستییەکی خەمباترتری دیکە خراوەتە ڕوو. نوران موتلو، بە نامەیەک کە بۆ کەسێکی سێیەم نووسیویەتی، شایەتیدانی درۆی خۆی دانپیاناوە، نووسیویەتی "لە ڕاستیدا ڕووداوەکەی نەبینیوە"، "بۆ بەندکردنی کوترە ئانارشیستە شایەتیی درۆی کردووە"، و پێموایە "ئەو کاتە ڕاستی بگوتایە" دەبووایە لەدەرەوەی ئەم دادگاییە بمایەوە:
شایەتیدانی درۆی دەرهێنەر شەریف گۆرەن: "پێیوابووە نەتاوتنی داوسیەکە ڕێگری گیرانی فیلمەکە دەبێت"
ئەمڕۆ بەهۆی هەوڵی زۆرمانەوە توانراوە بگەینە شەریف گۆرەن، یەکێک لە گرنگترین شایەتان، باسکردنەکانی گۆرەنیش بە ڕوونی پیشاندەدەن چۆن داهاتوو و ناوبانگی هونەرمەندێک کە تورکیای ناساندووە بە جیهان، بەهۆی بڕیارێکی کارەساتباریەوە لێسەندراوەتەوە. گۆرەن لە ڕاستیدا، لە کاتێکدا یلماز گوینی بۆ پاراستنی خۆی لە یەکەم هێرشی خزمانی کوژراوەکە، تیری بۆ ئاسمان ژیاوە، هەوڵیدا بە هێز گوینی لەو شوێنە بدوورخستەوە، لەو کاتەدا چەکی ناو دەستی گوینی ژیاوە و گۆرەن لە پەنجەیەوە برینداربووە. بەڵام وەک خۆی و چەند شایەتێکی دیکەش دانیانپیاناوە، لە یەکەم باسکردنیدا پێیوابووە "نەتاوتنی ڕووداوەکە لەوانەیە ڕێگری گیرانی فیلمەکە بکات"، لەبەر ئەمەش گوتوویەتی "لە کاتی ڕووداوەکەدا لە دەریا بووە، برینی تیرەکەی پەنجەی ئەویشیش کاتێک 100 مەتر دوورتر لە دەریادا مەلەی دەکردووە، بەهۆی لێدانی تیرێکەوە بووە کە گوینی بۆ گیرانی سەقنەیەک ژیاویەتی". سەرەڕای ئەوەی باسکردنەکانی گۆرەن لە بەردەوامیی لێکۆڵینەوەکەدا کە ڕاستی تێیدا گوتووە، بەڕاستەوخۆیی لەگەڵ باسکردنی فاتۆش گوینی و چەندین شایەتی دیکە یەکدەگرنەوە، هەرچەندە پەسەندکرا کە لە کاتی ڕووداوەکەدا لە دەریا مەلەی کردووە: "خۆی هەستابووەوە، چەند کەسێک لەوانەی لەوێ بوون، دەستیانکرد بە هەوڵدان بۆ وەرگرتنی چەکەکە لە دەستی. لەنێو ئەمانەدا بە تەواوی شەریف گۆرەنم ناسییەوە، لەو کاتەی هەوڵدان بۆ وەرگرتنی چەکەکە، چەند تیرێک لە دەستی هاوسەرەکەم ژیا، لەو کاتەدا تێبینیم کرد شەریف گۆرەن لە پەنجەیەوە برینداربووە."
چەکی گوینی بە لێدانی کورسییەکە بەبێ خواستی خۆی ژیاوە، نیازی کوشتن نییە
ژیانی چەکی گوینی بەبێ خواستی خۆی، بەهۆی لێدانی کورسییەکەوە، پیشاندەدات کە تەواو ئەلیمەنتی نیازی کوشتن نەماوە و ناکرێت گوینی لەناو خەمی هێرشێکدا کە تووشیبووی سزا بدرێت. ڕوونە کە لە شوێنی ڕووداوەکەدا موتلو و هاوڕێیانی چەند زۆربووبوون، توندوتیژی هێرشەکانی موتلو زیادکردووە، و دەرفەتی بەرگریی گوینی لەبەرامبەر ئەو توندوتیژییە سنووردار بووە.
هیچ شایەتێک نییە بیبینرا بە ئاگایی چەکەکەی ژیاوە
گرنگتر لەوەش، هیچ شایەتێک نییە بیبینرا گوینی بە ئاگایی چەکەکەی ژیاوە، بەڵام تەنانەت ئەگەر چەقدانەکە بە ئاگایی بووبێت، لەبەرچاوگرتنی توندوتیژی ئەو هێرشەی تووشیبووی، دەبووایە هاوسەنگ بوابا. کارەساتی ئەم دادگاییە ئەوەیە کە بەهۆی دەستێوەردانی سیاسییەوە، تەنانەت ئەگەری تێپەڕاندنی سنووری بەرگریی ڕەوا نەخراوەتە بەر هەڵسەنگاندن. بە کورتی، گوینی کە هەموو هەوڵی بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ کردووە و بەڕاستی تووشی هێرش بووە، بە شێوەیەکی لە مێژووی یاسادا نەبینراو، بە تاوانی کوشتنی ئەنقەستی سزا دراوە. ئەگەر گۆڕی کوژراوەکە بکرێتەوە و شایەتیدانی درۆییان لابردرێت، تەنانەت ژماردنی بەرگریی ڕەوا بەشێوەیەکی زۆر لە سزای بێبەزەییانە کەم دەکاتەوە. بەداخەوە، تەنانەت تێپەڕاندنی سنووری بەرگریی ڕەواش نەخراوەتە بەر گفتوگۆ.
ناچار بووین بۆ پاراستنی مافی شۆرشگێڕ و هونەرمەندێکی گەورە، سکاڵا بۆ ئیهام بکەین
پارێزەر ئالیناک کە لەبارەی دۆسیەی گوینیوە قسەی لەگەڵ تی24 کرد، ئەم ڕایگەیاندنەی خستەڕوو:
"دادگایی کە دوێنێ وا دیار بووە یلماز گوینیی دادگایی کردووە و بڕیاری زیندانی بەسەریدا سەپاندووە؛ ئەو دادگاییەی گەڕانی مافی کردبووە نقابی ژێربازاڵی حیسابی سیاسی و مێژووییەوە، ئەمڕۆش لەبری ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو ڕاستییانەی کە بە بەڵگەی مادی و زانستی خۆیان دەنوێنن، پیشانی خۆیدا وەک نوێنەری بیری ساڵانی پێشوو. لەگەڵ ئەوەشدا، بەرگرییگرتن لە پشت دەسەڵاتی دادوەرییەوە لەبری نیشاندانی ئازایەتی بۆ ئاشکراکردنی ئەم ڕاستییە، مافی یلماز گوینی و خۆشەویستانیەتی، هەروەها مافی خزمانی دادوەر سەفا موتلویشە کە لە ڕووداوێکی خەمباردا کۆچی دوایی کرد. پاراستنی ئەم بڕیارە - کە هەندێک لایەن لە سایەی یلماز گوینیدا وەک سەرکەوتن سەیری دەکەن، لە کاتێکدا لەگەڵ ڕاستی مادیدا ناگونجێ - تەنانەت تا ئەمڕۆ، زیاتر لەوەی خزمەتی جێبەجێکردنی یاسایەکی سزا بۆ دادپەروەری بکات، خزمەتی چاوەڕوانی ئەو کەسانە دەکات کە بەندکردنی هونەرمەندێکی گەلێک بە سەرکەوتن دەزانن.
ئەمڕۆ لەلایەکەوە باسی ویستی دامەزراندنی ئاشتی کۆمەلایەتی و ڕووبەڕووبوونەوەیەکی مێژووییانە لەگەڵ پرسی کورد دەکرێت، لەلایەکی دیکەشەوە، بەردەوامبوونی بیری دوژمنکاری لەگەڵ کورد لە چەند بوارێکدا، دووڕوویییەکی قووڵە کە پێویستە چارەسەر بکرێت. بەردەوامبوونی پێشداوەریی ئەتنیکی لەلایەن ئەندامانی دادگاییکردنەوە کە چاوەڕوانی دادپەروەریی لێیان دەکرێت، لە ڕووی یلماز گوینییەوە، پیشاندەدات کە بیری خراپی ڕابردوو تەنها لە ڕابردوودا نەماوەتەوە. ئەوەی کۆتا هیوای گەڕانی گوینی لە تورکیا بۆ دادپەروەری، دادگای ئەورووپی مافەکانی مرۆڤ بووبێت، وێنەیەکی گرانە بۆ دادوەریی ئەم وڵاتە.
ئەو ڕوانگەی دادوەرییە کە ناچارمانکرد بۆ پاراستنی مافی شۆرشگێرو هونەرمەندێکی گەورە وەک یلماز گوینی، پرۆسەکە بگەیەنینە دادگای ئەورووپی مافەکانی مرۆڤ، هەروەها بەرپرسانی ئەم ڕوانگەیە و ئەوانەی لە تەرازووی دادپەروەری ڕاکردوون و گەڕانمان بۆ دادپەروەری لە یاسای ناوخۆدا بێ ئەنجام هێشتووە، دەیخەینە بەر هەڵسەنگاندنی کۆمەڵگا و ویژدان."
