MHP دەستی بۆ ئەلەویزم بردووە: وەزیر تەکین لە بەڕێوەبەرایەتی بنیادی ئەرینلەری خوراساندا
بنیادی ئەرینلەری خوراسان، کە بە سەرۆکایەتی فیلیز قلیچ، جێگری سەرۆکی گروپی MHP دامەزراوە، ئامانجی فێرکردنی ڕێگای ئەلەوی-بەکتاشییە. یوسف تەکین، وەزیری پەروەردە، لە ئەنجومەنی بەڕێوەبەرایەتی بنیادەکەدایە. هەشت دامودەزگای ئەلەوی داوای هەلوەشاندنەوەی دەستبەجێی بنیادەکەیان کرد.

Rastinewsبنیادی «ئەرینلەری خوراسان»، کە بۆ فێرکردنی ڕێ و ڕەوشتی ئەلەوی-بەکتاشی دامەزراوە، ڕووبەڕووی وەرچەرخانی توندی لایەنە ئەلەوییەکان بووەتەوە. هەشت دامودەزگای ئەلەوی لە تورکیا، ئەورووپا و ئوسترالیا بە ڕاگەیاندنێکی هاوبەش وتیان ئەم بنیادە ناتوانێت نوێنەرایەتی باوەڕی ئەلەوی-بەکتاشی بکات و داوای هەلوەشاندنەوەی دەستبەجێی کرد.
بەپێی ڕاگەیاندنەکە، ئەم بنیادە هەوڵێکی ئاسیمیلاسیۆنە. دامودەزگاکان جەختیان کردەوە کە دەسەڵاتی بڕیاردان لەسەر ناوی کۆمەڵگەی ئەلەوی بەم پێکهاتەیە نادرێت.
سیواس و مەرعەش
لە ڕاگەیاندنەکەدا کادیرە دامەزرێنەرانی بنیادیش کەوتنە بەر ئاڵۆزی. بەگوێرەی دامودەزگاکان، پێکهاتەیەک کە کەسانی خاوەن-پەیوەندی بە ئاڵقە سیاسییەکانی خاوەن-بەرپرسیاریی کوشتارەکانی سیواس و مەرعەش لەناودایە، ناتوانێت ڕازیبوونی ئەلەویان بەدەست بهێنێت.
سەرۆکایەتی بنیادەکە لەلایەن فیلیز قلیچ، جێگری سەرۆکی گروپی MHP، دەکرێت. لە ئەنجومەنی بەڕێوەبەرایەتی پێنج کەسییدا، یوسف تەکین، وەزیری پەروەردە، و یاشار یلدرم، جێگری سەرۆکی گشتی MHP و پەرلەمانتاری ئەنقەرە، بەشداربوون. دوو ئەندامی تری ئەنجومەنەکە حسین دەدەکارگینۆغلو، دەدەیەک لە ئۆجاخی دەدە گارکین، و ئەردال ئۆزیولن.
«لە کام ئۆجاخەوە دەسەڵاتتان پێدراوە؟»
دامودەزگا ئەلەوییەکان لە دامەزرێنەرانی بنیادەکە پرسیار کرد کە لە کام ئۆجاخ، پیر یان تالیبەوە دەسەڵاتیان پێدراوە. بە تایبەتی ئاماژەیان بە وەزیر تەکین کرد و پرسیاری کرد چۆن بەرپرسێکی دەوڵەت کە سیاسەتی پەروەردەی قوتابخانەکان بەڕێوەدەبەرێت، دەتوانێت بانگەشەی نوێنەرایەتی فێرکردنی ئەلەوی بکات.
لە ڕاگەیاندنەکەدا بۆ تەکین دەستەواژەی «جێبەجێکەری سیاسەتی پەروەردەیی کە منداڵانی ئەلەوی لە قوتابخانەکان دووچاری ئاسیمیلاسیۆن دەکات» بەکارهێنرا. دامودەزگاکان داوایان کرد دامەزرێنەران ڕوون بکەنەوە بە چ سیفەت و دەسەڵاتێک کار دەکەن.
لە 1826ەوە تا ئەمڕۆ
لە ڕاگەیاندنەکەدا ساڵی 1826 یش هێنرایەوە بیر. لە سەردەمی سوڵتان مەحموودی دووەمدا، دەستیان درێژکردووە بۆ تەکیەی حاجی بەکتاش ولی و باباکانی بەکتاشی دوورخرانەوە. مەحمەد سەعید ئەفەندیی قەیسەری، شێخی نەقشبەندی، کرا بە سەرۆکی تەکیەکە.
بەگوێرەی دامودەزگا ئەلەوییەکان، لە ماوەی دوو سەدەی ڕابردوودا شێوازەکان گۆڕاون، بەڵام ئارەزووی کۆنترول و گۆڕینی باوەڕ لەلایەن دەوڵەتەوە هەمان ماوەتەوە. ئەوان وتیان ئەمڕۆ ئەم ئارەزووە لە ڕێگەی بنیاد، پەیوەندی سیاسی و هەوڵی پاڵپشتیکراوی دەوڵەتەوە دێتە دی.
داوای جەمعەوی و لابردنی وانەی ئایینی ئیجباری
دامودەزگاکان لە ڕاگەیاندنەکەدا داواکارییە سەرەکییەکانی خۆیانیشیان ڕیز کرد. داوایان کرد جەمعەوی وەک شوێنی عیبادەت بەناسێنرێت و وانەی ئایینی ئیجباری لابردرێت. هەروەها داوایان کرد چاودێری دەوڵەت لەسەر تەکیەی حاجی بەکتاش ولی و شوێنەکانی مێژووییی تر کۆتایی پێبێت. ڕاگەیاندنەکە بە ئاگادارکردنەوەی بەردەوامیی خەباتی دیموکراتیک دژی ئەم پرۆسەیە کۆتایی هات.
ڕاگەیاندنە هاوبەشەکە لەلایەن فیدراسیونی ئەلەوی بەکتاشی، کۆنفیدراسیونی یەکێتییەکانی ئەلەوی ئەورووپا، بنیادی کەلتووری ئانادۆلیای حاجی بەکتاش ولی، فیدراسیونی ئەلەوییەکانی تورکیا، کۆمەڵەکانی کەلتووری ئەلەوی، کۆمەڵەی کەلتووری پیر سولتان ئەبدال، فیدراسیونی ئەلەوی بەکتاشی ئوسترالیا و فیدراسیونی ئەلەوییە عەرەبەکانی ئەورووپاوە واژۆ کراوە.
بنیادەکە لە 17ی نوامبر دامەزراوە
ڕاگەیاندنی دامەزراندنی بنیادی ئەرینلەری خوراسان لە 17ی نوامبر لە ڕۆژنامەی فەرمیدا بڵاوکرایەوە. ئامانجی بنیادەکە کە بە سەروەتی 5 ملیۆن لیرە دامەزراوە، ناسینی حاجی بەکتاش ولی و فێرکردن و بەردەوامکردنی ڕێ و ڕەوشتی ئەلەوی-بەکتاشی ڕاگەیەنرا.
وەزیر تەکین هەفتەی ڕابردوو لە وتووێژەکانی بودجەدا ڕاگەیاند کە 12 بەرنامەی خول بۆ ئەلەویان ئامادەکردووە. وتی ئەم خولانە بۆ تەمەنی 7 تا 13 ساڵ و سەروو 13 ساڵیش دەبن.
