جان ئیلهان کیزیلهان لە نامەیەکدا بۆ بافل تالەبانی: «پێویست نییە دەوروبەرمان کوردستان لەناو ببەن، تەنها چاوەڕوانی دابەشبوونمانن»
پرۆفیسۆر دکتۆر جان ئیلهان کیزیلهان، پسیکۆلۆگ، نامەیەکی کراوەی بۆ بافل تالەبانی، سەرکردەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان نووسی. کیزیلهان کە دەڵێت دەستکەوتەکانی کورد لە باکوورەوە بۆ ڕۆژئاوا «هەرگیز بە تانک نا، بەڵکوو بە ڕێکەوتن، بەڵێن و تحەمول» یەک لەدوای یەک گیراوەتەوە، ڕایگەیاند دەترسێت ئێستا نۆرە گەیشتووەتە یەکپارچەیی هەرێمی کوردستان.

Rastinewsپرۆفیسۆر دکتۆر جان ئیلهان کیزیلهان، ساڵیانێکە لەگەڵ ژن و منداڵانی دەربازبووی لە کوشتوبڕی ئێزیدییەکان کار دەکات. ئەم پسیکۆلۆگە بە نامەیەکی توندی خۆی خستە ناو کێشەی دوو ساڵەی پێکنەهاتنی حکومەت لە هەرێمی کوردستان. ئامانجی نامەکە بافل تالەبانییە، کوڕی جەلال تالەبانی و سەرکردەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان.
کیزیلهان نووسیویەتی کە وتەکانی بافل تالەبانی هەولێر و سلێمانی وەک دوو بەڕێوەبەرایەتی و دوو کوردستانی جیاواز پیشان دەدەن. ئەو دەڵێت مافی بایکۆت و ناڕەزایی پارتییەکەی قبوڵ دەکات، بەڵام هەر ئەم ڕستەیە بە قووڵی ئەویشی لەرزاندووە.
گرنگترین بەشی نامەکە لە کۆتاییدا هاتووە. کیزیلهان هەلوەستی هەڵوەشانەوەی پەکەکە، پەیوەستبوونی هێزەکانی سوریای دیموکرات بە دامودەزگاکانی دیمەشق لە مانگی ئابدا، و ئێستا ململانێی یەکپارچەیی هەرێمی کوردستانی خستووەتە تەنیشت یەکتر. ئەو دەڵێت: «هێزەکانی دەوروبەرمان پێویستی نییە کوردستانی عێراق لەناوبەرن. تەنها پێویستیان بەوەیە چاوەڕێی ئەوە بکەن ئێمە خۆمان خۆمان دابەش بکەین.»
ڕەخنەی کیزیلهان تەنها بۆ یەکێتی نییە. ئەو بۆ بەڕێوەبەرایەتییەکەی هەولێریش کە دوو ساڵە نەیتوانیوە حکومەت پێک بهێنێت، دەڵێت: «دەسەڵاتێک کە دابەش نەکرێت، لای کەسانی تر بوونەوەری بێچارەیی دروست دەکات.»
دەقی تەواوی نامەی کیزیلهان کە لە رووداو بڵاوکراوەتەوە:
لە ئەڵمانیاوە بۆتان دەنووسم، لە دووری زۆرەوە لە سلێمانی، هەرچەندە چەند ڕۆژە مێشک و دڵم لەوێیە. ئەم نامەیە وەک سیاسەتمەدار نەمنووسیوە. من سەربەند بە هیچ پارتیەکی سیاسی نیم؛ تەنها بە ناوی خۆم و ویژدانی خۆم دەدوێم. وەک زانایەک و پسیکۆلۆگێک دەنووسم کە زیاتر لە 30 ساڵی تەمەنم لەگەڵ قوربانییانی جەنگ، ئاوارەیی و کوشتوبڕ بەسەربردووە. هەروەها وەک کوردێک دەنووسم کە ئەم ڕۆژانە هەستی بە گەڕانەوەی ئەو ترسە کۆنە دەکرد کە وامان زانیبوو بەجێی هێشتووینەتەوە و نامێنێتەوە.
بۆچی وریایی نووسینی ئەم نامەیەم هەیە؟ لەبەر ئەوەی باوکتانم ناسیبوو و دڵنیام کەسێکن کە ئامادەیت گوێ بگریت، تەنانەت ئەگەر وتەکان گرانیش بن بۆ بیستن.
دوو ساڵ بەسەر هەڵبژاردنەکاندا تێپەڕیوە و هەرێمی کوردستان هێشتا حکومەتێکی نوێی نییە. کاتێک پەرلەمان لە سەرەتای مانگی نۆڤەمبەر کۆبووەوە، پارتی ئێوە خۆی لە حکومەت کێشایەوە و ڕایگەیاند ئەم پەرلەمانە ناناسێت. بە ڕوونی بڵێم: مافی ناڕەزایی و بەرهەڵستی سیاسی پارتییەکەتان پرسیار لێ نیم. ناڕەزایی، بایکۆت و کشانەوە ئامرازی دیموکراسین. ئەوانەی ئەم ئامرازانە بەکاردەهێنن واز لە دیموکراسی ناهێنن، بەڵکوو مافی دیموکراتیکی خۆیان بەکاردەهێنن. پارتییەک کە دوو ساڵ چاوەڕێ کرد و هیچ نەگۆڕا، تەواوی مافی ئەوەی هەیە دەنگی خۆی بە شێوەیەکی بەرز و ئاسوودەکەر نەبن بگەیەنێت. ئەوەی بە منی خەمبار کرد شتێکی تر بوو. ئەو چیرۆکەی لە سەرەتادا دەمویست مافی بدەمێ، بەڵام دواتر بە تەواوی لەرزاندمی، ئەم وتەیەتان بوو: «ئەوەی ئەوان لەوێ (لە سنووری هەولێر) دەکەن، ئێمەش لێرە (لە سنووری سلێمانی) دەکەین.» ئەم وتەیە وێنەیەک پیشان دەدات کە سلێمانی بە دەست یەک پارتی و هەولێر بە دەست پارتییەکی تر بێت. وێنەیەکی دوو بەڕێوەبەرایەتی، دوو ڕاستی، دوو کوردستان دروست دەکات... لەسەر ئەو پارچە زەویەیەش کە بە گوێزەی پەنجەت دەتوانیت لەسەر نەخشەی جیهان دایپۆشیت.
ڕێگام بدەن ڕوون بکەمەوە بۆچی وتەکانتان بەم قووڵی کاریگەری لەسەر من دروست کرد. نزیکەی 30 ساڵ لەمەوبەر یەکەم جار باوکتان مام جەلالم لە بەیروت بینی، پاشان لە لەندەن و لە چەند شوێنێکی تری جیهان کۆبووینەتەوە. ئەو کاتە منداللاوێکی سەرم لە پرسیار بوو، نەمدەزانی چی بکەم. مام جەلالیش لەو کاتەدا کەسایەتییەکی دیاریکەر بوو لە مێژووی کورددا. دوای گفتوگۆیەکی درێژ لە لەندەن، باوکتان باوەشی پێدام، گۆناچی ماچ کرد و پێی وتم بە پەروەردە و توێژینەوەکانم خزمەتی گەلەکەم بکەم. مام جەلال وەک سیاسەتمەدارێک کە دوو وتەی هاندەر بۆ منداللاوێک بڵێت نەدوا؛ وەک باوکێک دوا کە بارێکی گرانی لەسەر شاناکانی من دانا. ئەو ساتەم هەرگیز لەبیر نەچووە. ئەو هەستە لە ساڵانی خوێندنم، لە توێژینەوەکانم، لە چاوپێکەوتنەکانم لەگەڵ ژن و منداڵانی ئێزیدی دوای کوشتوبڕی شەنگال، و لەو شەوانەدا کە نەمدەزانی چۆن ئازاری نەگمەنەوبار بخەمە ناو وشە، لەگەڵم ماوەتەوە. ئەگەر ئەمڕۆ لەسەر ئازارەکانی گەلەکەمان دەنووسم، بەشێک لەو باوەشەی باوکتان لە هەر ڕستەیەکمدا هەست پێی دەکرێت.
مام جەلال یەکێک بوو لە گرنگترین کەسانی ژیانم و هێشتا ئەوەیە. نەک لەبەر پۆستەکانی، بەڵکوو لەبەر شێوازی بەرەنگاربوونەوەی لەگەڵ قورسی ژیان. کاتێک خەڵک لە ناو ژیانێکی سەخت بوون، ئەو دەیتوانی پێبکەنێت؛ بەبێ لەدەستدانی کەسایەتی خۆی لەگەڵ ڕکابەرانی دوادەگەڕا، باسی چەرخی هەڵبژاردن نەدەکرد بەڵکوو باسی نەوەکانی داهاتووی دەکرد. لە هەموو شتێک گرنگتر، باوکتان دەیزانی دابەشبوون چ مانایەکی هەیە، چونکە خۆشی ئەوی تاقیکردبووەوە و ئازاری کێشابوو. لە ساڵی 1986 دەستی بۆ ئیدریس بارزانی درێژکرد تاکوو کورد لە بەرامبەر ڕژیمی بەغدا یەکگرتوو بن. لە ساڵی 1998 لەگەڵ مەسعود بارزانی ڕێکەوتنی واشنگتنی واژۆ کرد، ئەو ڕێکەوتنەی کۆتایی بە جەنگی ناوخۆی کورد هێنا. باوکتان دواتر ڕۆڵێکی گرنگی لە یەکخستنەوەی دوو بەڕێوەبەرایەتی هەولێر و سلێمانیدا بینی. مام جەلال تەنها بیری خۆی بە سنووری کوردستانی عێراق سنووردار نەکردبوو؛ لە سەرەتای ساڵانی نەوەد، نێوان سەرۆک کۆماری تورکیا تورگوت ئۆزال و عەبدوللا ئۆجەلان بووە ناوبژیوان. لەو کاتەدا لە ئەنقەرە کەمتر کەس ئامادەی قسەکردن لەگەڵ کورد بوو. ئەو بۆچوونەی مام جەلال لەو ڕۆژانەدا پێشکەشی جیهان کرد، کە «کێشەی کوردی تورکیا نەک بە چەک، بەڵکوو لەسەر مێزی گفتوگۆ چارەسەر دەکرێت»، هەتا ئەمڕۆ و هەتا پرۆسەی ئاشتی سەردەمی ئێمە زیندوو ماوەتەوە. بەم شێوەیە مام جەلال شتێکی کەمدیت لە کولتوری سیاسیمان نواند: مەزنی، بە سەرسەختی لەسەر ڕاستبوونی خۆت نییە، بەڵکوو بە توانینی بینینی وێنەی گشتی تەنانەت لە کاتێکدا کە تۆ ڕاستی.
لەوانەیە پرسیار لە خۆتان بکەن بۆچی تەنها یەک ڕستە لە ناکۆکییەکی سیاسیدا دەتوانێت ئەوەندە شت بجوڵێنێت. وەڵامەکە لە سیاسەتی ڕۆژانەدا نییە، لە ناخی گەلێکدایە. جا لە سلێمانی لەدایک ببین یان لە لەندەن، ئێمە کورد بارێکی مێژوویی هەڵگرین کە نەوەها نەوە بە چەوساندنەوە، لەدەستدان و ئاواتی شکاو شێوەی پێدراوە. شێخ سەید و دێرسیم، کۆماری کوردستانی مهاباد کە تەنانەت بۆ یەک ساڵیش ڕێگەی نەدرا بمێنێتەوە، خیانەتی جەزائیر لە ساڵی 1975، ئەنفال و هەلەبجە، شەنگال و کوبانی، کەرکووک و عەفرین لە مانگی ئۆکتۆبەری 2017... ئەم ناوانە وەک بەشەکانی کتێبێکی مێژوویی لان بە یەک نییەن. ئەوان وەک چینەکانی بەرد بەسەر یەکدا کۆدەبنەوە. تێکەڵ بە یەکتر دەبن و لە باپیر و داپیرەوە بۆ دایک و باوک، و لەوانەوە بۆ منداڵان دەگوازرێنەوە.
گەلێک کە چەندین جار بینیویەتی ئاواتەکانی لە شەوێکدا تێکدەچن، حاڵەتێکی تایبەتی وریایی گەشە پێدەدات کە تێیدا هەر لەرزەیەک وەک بومەلەرزەیەک هەست پێی دەکرێت. کاکی تالەبانی، ئەمە هیستیریا نییە. ئەمە یادەوەریی گەلێکە کە فێربووە جاران دوای دڵخۆشی کەوشان و کۆتایی وات دێت. ئەم برینە هەرگیز بە تەواوی لە ناو گەلمان چاک نەبووەتەوە، و زیاتر لە هەموو شوێن لەو شوێنەدا قووڵ بووەتەوە کە کورد لە بەرامبەر کورد ڕاوەستاوە. ئەمڕۆ هەرکەسێک لە سلێمانی و هەولێر باسی بەڕێوەبەرایەتیی جیاواز بکات، هەر ئەم برینەی خاوخاوتر کردووەتەوە.
باش دەزانم هەرێمی کوردستان لە عێراقی ئەمڕۆ بێ کەموکوڕی نییە؛ گەندەلی هەیە، ململانێی دەسەڵات هەیە، نادادپەروەری هەیە کە پێویستە بە ڕوونی باسی لێوە بکرێت، و منیش بە درێژایی ژیانم ئەمەم وتووە. لەگەڵ ئەمەشدا، بۆ ملیۆنان کورد ئەم هەرێمە زیاتر لە دامودەزگایەکی بەڕێوەبەرایەتییە. ئەم هەرێمە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی ئێمە دەتوانین خۆمان بەڕێوە ببرین؛ بەڵگەیە لەسەر ئەوەی پەرلەمانێکی کوردی، زانکۆیەک کە منداڵانی کورد تێیدا مێژووی خۆیان بخوێننەوە، و ئاڵایەک کە هیچ کەس بەهۆیەوە ناخرێتە بەندیخانە، دەتوانن بوونی هەبن. لە چاکردنەوەی ئازاری ڕووناکبیری زۆر جار سوودم لە پرینسیپێک وەرگرتووە: پێش دەستلەناو ئازاری کەسێکی قورس تیروپاشکشکردوو، پێکەوە بۆشاییەکی سەلامەت و کەشێکی ناخۆیی دروست دەکەین کە کاتێک یادەوەرییەکان قورسی دەکەن، بتوانێت پەنای بۆ بەرێت. بەبێ ئەم بۆشاییە سەلامەتییە چاکبوونەوە نشیاوە نییە. بۆ گەلێکی تەواو، هەرێمی کوردستان بووە بە بارگەیەکی سەلامەت. منداڵان و لاوانی کورد لە بەرلین، لە واشنگتن، هەروەها لە قامیشلو، ئامەد و مهاباد، چاویان لەم هەرێمە بڕیوە. وەڵامی پرسیارەکەیان لەوێ دەدۆزنەوە: «ئایا کورد دەتوانن داهاتوویەک هەبێت کە تەنها لە هەڵاتن و ئازار پێک نەهاتووبێت؟» هەرکەسێک ئەم هەرێمە بخاتە مەترسی، بارگەیەکی سەلامەتی گەلێکی برینداری لەناوبردووە. تەنها بۆ ئەم هۆیەشە پێویستە، تەنانەت ئەگەر ئێوە و پارتییەکەتان لەم ڕێگایەدا نادادپەروەریتان بەسەرهاتبێت، ئەم هەرێمە بپارێزرێت. ئەمە مەسەلەی تاک یان پارتی نییە، مەسەلەی ئاواتی چل ملیۆن کوردە.
ئەم ساڵە ئەم ئاواتە زیاتر کەمی کردووە و پێویستە شتێکتان لەگەڵ هاوبەش بکەم کە مانگانێکە خەمبارم کردووە. من کەسێک نیم کە لەپشت هەموو ڕووداوێکدا پیلانێک بگەڕێ. وەک زانایەک باوەڕم بە ڕوونکردنەوەی سادە نییە. وەک پسیکۆلۆگیش دەزانم چۆن ئازموونی چەوساندنەوە و پیلان، شێوازی تێگەیشتنمان لە مەترسیی نوێ بە توانا کاریگەر دەکات. بەڵام نەمتوانی ڕووداوەکانی ئەم دواییە چاوپۆشی لێ بکەم. پەکەکە لە تورکیا ڕایگەیاند خۆی هەلدەوەشێنێتەوە، و منیش لەگەڵ زۆربەمان بە ئاواتی ئەوەی سیاسەت لە جیاتی چەک بگرێتە دەست، بە گرمانییەک و هەنگاوێکی ڕاست پێشوازیمان لێکرد. ڕۆژئاوا لە سەرەتای ئەم ساڵەدا کەوتە ژێر فشاری سەربازی توند. لە مانگی ئاب هێزەکانی سوریای دیموکرات وەک ڕێکخراوێکی سەربازی سەربەخۆ هەلوەشانەوە و خرانە ناو دامودەزگاکانی دەوڵەتی سوریا، داهاتووی خۆبەڕێوەبەرییی کوردیش هێشتا نادیارە. ئەم ئازموونە سیاسییەی کە زۆر لاوی کورد لە سەرانسەری جیهان بە ئاواتەوە چاویان تێبوو، شێوازی پێشووی خۆی لەدەستدا. نادیارە چی لە دەستکەوتەکانی دەمێنێتەوە. ئێستا، تەنها چەند هەفتە دواتر، یەکپارچەیی هەرێمی کوردستان - کە تاکە شوێنە کورد تێیدا بوونی خۆبەڕێوەبەریی بەچەشنانە بەدەست هێناوە - خۆی خستووەتە ژێر پرسیار. هەر یەکێک لەم ڕووداوانە مێژووی خۆی و هۆکاری تایبەتی خۆی هەیە. بەڵام کاتێک ئەمانە دانێم تەنیشت یەکتر، دەترسم وێنەیەکی گەورەتر دەرکەوێت: دەستکەوتەکانی کوردی دەیەی ڕابردوو یەک لەدوای یەک دەگیردرێنەوە، بەڵام هەرگیز بە تانک نا؛ بەڵکوو بە ڕێکەوتن، بە بەڵێن و بە تحەمول. نازانم ئایا ئەم وێنەیە دەرکەوتی پیلانێکی بە مەقصەدە یان نا. وێنەکان هەمیشە پلاندار نین، بەڵام ئەوانەی بە سەرسوڕی سەیریان نەکەن، ڕۆژێک سەرسام دەبن.
باش دەزانم سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا چەند قورسە. ئەوەندە لەم ناوچەیەدا کارم کردووە کە ساویلکە نیم؛ فشاری بەغدا، تاران، ئەنقەرە و دیمەشق دەزانم. ئەم فشارانە بارێکن لەسەر شانی ئێوە و هەموو ئەوانەی لە کوردستاندا بەرپرسیارن. بەڵام مێژوو وانەیەکی تاڵی پێمان داوە کە نابێ بیرمان بچێتەوە: دەوڵەتانی دەوروبەرمان لە ڕووی ئایدیۆلۆژییەوە لە یەکتر جیاوازن، باوەڕیان بە یەکتر نییە، لەگەڵ یەکتر دەجەنگن و بە شوێن هاوپەیمانیی جیاوازدان. بەڵام بیری کۆمەلگایەکی کوردیی بەهێز، خاوەنی مافی چارەنووسی سیاسیی خۆی، هەمیشە لەلایەن ئەم پایتەختانە ڕەتکراوەتەوە، هەرچەندە بەرژەوەندییەکانیان لە یەکتر جیاواز بن. حکومەتەکانی ئەم وڵاتانە زۆر بەڵێن دەدەن و دەتوانن ڕێزدانی سیاسی بۆ سەرکردەی هەموو لایەنەکان پێشکەش بکەن. هەر بۆیە نابێ داهاتوومان بە بەڵێنی ئەم پایتەختانە گیرۆدە بکەین. پێویستە خۆمان نوێنەرایەتی بەرژەوەندییەکانی گەلەکەمان بکەین و بیپارێزین. هێزەکانی دەوروبەرمان پێویستی نییە کوردستانی عێراق لەناوبەرن؛ تەنها پێویستیان بەوەیە چاوەڕێ بکەن ئێمە خۆمان خۆمان دابەش بکەین.
مام جەلال میراتێکی نیشتمانی بۆ هەموومان بەجێهێشت، و بەرپرسیارێتییەکی تایبەتی پاراستنی ئەم میراتەی بە ئێوە و برا کوباتان ڕاگوزاند. دەزانم ئەم میراتە بارێکی قورسە. منداڵانی پیاوانی گەورە دوو هەرە بار هەلدەگرن: چاوەڕوانی گەلێک و سێبەری ناوێک کە هەر هەنگاوێکیان پێی هەلسەنگێنرێت. ئەمە هەرگیز ئاسان نییە و هەندێک جاریش نادادپەروەرانەیە. لە سەرەتای ساڵیشدا کوبا تالەبانی بیری هێنایەوە پێویستە وانە لەو ململانێیانە ببینین کە زیانیان بە پێگەی کورد گەیاندووە. ئەو ڕاستە و ئەم تێگەیشتنە نابێ تەنها پەیامێکی سەرەتای ساڵ بمێنێتەوە. مافتانە خۆتان لە بەرامبەر پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتگەلانی تری کوردستانی بە شێوازی دیموکراتیک بپارێزن. لێتان ناپرسم بێدەنگ بن یان نادادپەروەری قبوڵ بکەن. تەنها لێتان دەپرسم بیربکەنەوە وتەکانتان لە ناخی چی دروست دەکەن: لای قوربانیانی هەلەبجە کە هێشتا بە یادی هێرشی کیمیایی ساڵی 1988دا دەژین؛ لای خوێندکارانی دهۆک و سلێمانی کە هەموو ئێوارەیەک لە خۆیان دەپرسن ئایا لەم شارانە بمێننەوە یان بڕۆن؛ لای ئەو لاوە کوردەی لە ئەڵمانیا بە شانازی باسی وڵاتێک بۆ هاوڕێیانی دەکات کە نزیکەیە بوونی هەبێت... کاکی تالەبانی، ئێوە بە تاک نین، بەڵام چاوەڕوانیمان لێتان بەرزە، چونکە دەزانین لە کوێوە هاتوون.
ئەم دێڕانە تەنها بۆ ئێوە نین. هەروەها بۆ ئەوانەن کە لە هەولێر دەسەڵاتیان بە دەستەوەیە. دوو ساڵ نەتوانین حکومەت پێک بهێنرێت نیشانەی هێز نییە. دەسەڵاتێک کە دابەش نەکرێت، لای کەسانی تر بوونەوەری بێچارەیی دروست دەکات، و بێچارەیی هەمیشە ڕێگایەکی دەرچوون دەدۆزیتەوە. بەرپرسیارێتی ئەوانەی حکومەت دەکەن کەمتر نییە لەوانەی ناڕەزایی دەربڕین، بەڵکوو زیاترە. پارتی دیموکراتی کوردستانیش پێویستە لە خۆی بپرسێت بریارەکانی چ کاریگەرییەکی لەسەر دڵی ئەم گەلە هەیە، و پێش ئەوەی کەسی تر دەستی بۆ کوردستان درێژبکات، خۆی ئامادەیە دەستی خۆی درێژ بکاتەوە یان نا.
کەواتە لەگەڵ برایانتان لە پارتی دیموکراتی کوردستان مەسەلەکان بگوتوبێژن، مشتومڕ بکەن. لە پەرلەمان، لە میدیا، لە شەقامەکان و لەسەر مێزی گفتوگۆ ڕکابەری بکەن؛ بۆ ئەوەی بە ڕاست دەزانن بجەنگن. ئەمە بەشێکە لە دیموکراسی، و دیموکراسییەک کە تێیدا گوتوبێژ و ململانێ نەبێت دیموکراسی نییە. بەڵام ئەم ململانێیە نابێ هەرگیز زیان بە کوردستان بگەیەنێت. گرنگ نییە کێ دەیەوێت زیان بە کوردستان بگەیەنێت؛ لە ناوەوە یان لە دەرەوە بێت، هیچ سیاسەتمەدارێکی کورد نابێ بووبەتە ئامرازی ئەم زیانە.
زۆربەی زۆری کورد لە کوردستان و لە دیاسپۆرا ناوێت دابەشبوونێکی نوێ ببینن. ئەم نامەیە پەیوەندی بە کێ ڕاست و کێ ناڕاستی نییە. ئەمە پەیوەندی بە مانەوەی هەرێمی کوردستانییە، چونکە ئەو تاکە ئاواتمانە. کاکی تالەبانی، دەتوانن تێبگەن کاتێک ئاڵای کوردستان بۆ منداڵانم پیشان دەدەم و پەنجەم لەسەر کوردستان دادەنێم لەسەر نەخشەی جیهان، چی هەست پێ دەکەم؟ دەتوانن بیری بکەنەوە چی هەست پێ دەکەم کاتێک پێویست نییە بۆ منداڵانم باسی وڵاتێکی لەدەستچووکراو بکەم، بەڵکوو دەتوانم شوێنێک پیشان بدەم کە بە ڕاستی بوونی هەیە؟ دەتوانن خودی ئەو کوردە بوێرن کە یەکەم جارە دێتە هەولێر یان سلێمانی و دەبینێت و دەبیستێت هەموو شت بە کوردییە: تابلۆی شەقام، دەنگی بازاڕ، گۆرانی لە پەنجەرەوە، زمانی مامۆستا و پۆلیس؟ زۆرێک لەو ساتانەدا دەگرین، بەڵام نەک لە خەمەوە. ئەوەی بۆ منداڵانمان باسی کوردستان، بەرخودان، بوێری و ئازادی دەکەین، چیرۆکێکی کاتی خەوتن نییە. بەپێچەوانەوە، یەکەم جارە دوای چەند نەوە ڕاستییەکە. ڕێگا مەدەن خەونەکانمان تێکبچن. ئەگەرچی بۆ ئێمەی گەورەکان کە زۆر شتمان لەدەستداوە نا، بەڵام بۆ منداڵەکانمان و منداڵەکانی ئەوان، ڕێگا مەدەن.
ئەم ڕۆژانە زۆر جار بیر لەو باوەشەی لەندەن دەکەمەوە. پیاوێکی گەورە باوەشی لە منداللاوێک کرد کە زۆر کەمی ناسیبوو، و بارێکی زۆر گەورەتر لە خۆی خستە سەر شانی. ئەو مام جەلال بوو.
ئەو باوەڕی وابوو گەلێک کە ئەوەنده شتی لەدەستداوە، نابێ لە کۆتاییدا خۆی لەدەست بدات. کوردستان دەبێ بمێنێتەوە. کوردستان دەبێ لە سلێمانی و هەولێر، لە قامیشلو و ئامەد، لە مهاباد و بەرلین، بۆ منداڵانمان بەسەرچاوەیەکی شانازی، سەروەری و ئاوات بمێنێتەوە. ئەمە میراتی باوکتانە و ئێستا میراتی ئێوەشە.
بە ڕێزەوە بۆ یادی مام جەلال...
دکتۆر جان ئیلهان کیزیلهان؛ پسیکۆلۆگ، نووسەر و بڵاوکەرەوەیە. ئەو پسپۆرێکی ناسراوە لە بواری پسیکۆترۆماتۆلۆژیا، ترۆما، جەنگ و تیرۆر، هەروەها لە پسیکیاتریای نێوان کولتووری، پسیکۆتێراپی و کۆچ.
