بە ڕەزامەندی یەکێتی و پارتی، پارێزگاریی کەرکووک دووبارە گەڕایەوە بۆ بەرەی تورکمانی

Rastinews — ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک ڕۆژی شەممە بە کۆبوونەوەیەکی سەرەکیانە کۆبووەوە. ئەنجومەن سەرەتا دەستلەکارکێشانەوەی محەمەد سمان ئاغای پەسەند کرد، پاشان کاندیدەکانی پارێزگاری نوێی دیاری کرد.

لە 16 ئەندامی ئەنجومەن، 15 ئەندام بەشداری کۆبوونەوەکە کردن. قەحتان وەنداوی 14 دەنگی وەرگرت. ناسنامەی ئەو ئەندامەی دەنگی دژ یان دەستگرتن نەدا، ئاشکرا نەکرا.

یەکێتی و پارتی لەناو ڕێکەوتنەکەن

هەردوو پارتی کوردی پێش دەنگدانەکە پشتگیریی ڕێکەوتنەکەیان کرد. پەروین فەتاح، ئەندامی ئەنجومەن لە یەکێتی، ڕۆژی هەینی ڕایگەیاند: «ڕێکەوتن کراوە لەسەر دیاریکردنی قەحتان وەنداوی لە بەرەی تورکمانییەوە وەک پارێزگار.» حەسەن مەجید عەلی، ئەندامی ئەنجومەن لە پارتی، ڕێکەوتنەکەی پشتڕاست کردەوە. هەر حەسەن مەجید عەلی بووە ئەوەی ئەنجامی دەنگدانەکەی ڕاگەیاند.

لە ساڵی 2024دا کارەکان جیاواز بوون. ئەو کاتە پارتی و بەرەی تورکمانی کۆبوونەوەی هوتێلی ڕەشیدی بەغدایان بۆیکۆت کردبوو. هەردوو پارتی دەنگدانی ئەو کۆبوونەوەیەیان بە نایاسایی زانیبوو.

لە ئەنجومەندا یەکێتی پێنج کورسی و پارتی دوو کورسی هەیە. عەرەبەکان شەش کورسی و تورکمانەکان دوو کورسییان هەیە. مەسیحییەکانیش بە یەک کورسیی سەهمیە نوێنەرایەتی دەکرێن.

کورسییەکە لە کانونی دووەمدا دەگەڕێتەوە بۆ عەرەبەکان

پارێزگاریی کەرکووک بەپێی ڕێکەوتنی نۆرەیی دابەشکردنە کە یەکێتی لە ساڵی 2024دا لەگەڵ دوو پارتی عەرەبی واژووی کردبوو. بەرەی تورکمانی دواتر پەیوەست بووە بەم ڕێکخستنەوە. پارتییەکانی عەرەب هەشت مانگیان لە بەشی خۆیان بۆ تورکمانەکان بەجێهێشتووە.

ڕێکەوتنەکە ساڵی کۆتایی دەداتە لایەنی عەرەب. چاوەڕوانکراوە پارێزگاریی لە کانونی دووەمدا بگەڕێتەوە بۆ عەرەبەکان. ئەگەر خڕبەندی کات نەگۆڕدرێت، ماوەی ئەرکی وەنداوی دەکەوێتە نزیکەی دوو مانگ.

لەناو بلۆکی عەرەبدا ئامادەکاری بۆ کاندید هەر لێستاوە. ئیبراهیم حافز، سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگا، وتی سێ کاندید لەسەر مێزی وتووێژن. هەروەها زیادی کرد بەهێزترین ناو، موهەیمین هەمدانی، نوێنەری پارتی تەقەدومە.

سمان ئاغا هەردوو پۆستی بە یەکەوە هەڵدەگرت

سمان ئاغا لە تشرینی یەکەمدا پەیوەست بووە بە کابینەی سەرۆک وەزیرانی عێراق عەلی زەیدی، وەک وەزیری دەوڵەت بۆ کاروباری کەمایەتییەکان. یاسای عێراق ڕێگا بە کارمەندێکی حکومی نادەت لە هەمان کاتدا دوو ئەرکی حکومی هەڵبگرێت.

لەگەڵ ئەوەشدا سمان ئاغا پارێزگاری بەجێنەهێشت. لە کۆتایی تشرینی یەکەمدا لە ڕایگەیاندنێکدا وتی هەتا ئەنجومەن جێگرێکی تورکمانی دیاری نەکات، دەستلەکارنایەتەوە. کاتێک پارتە تورکمانییەکان لەسەر کاندیدێکی هاوبەش ڕێکنەکەوتن، دەنگدانەکە دواکەوت.

سەرۆکوەزیرانی عێراق هەفتەی ڕابردوو ڕایگەیاندنێکی دا. بەپێی ئەو ڕایگەیاندنە، زەیدی فەرمانی داوە بۆشاییی بەڕێوەبەرایەتی لە کەرکووک لە چوارچێوەی ڕێکەوتنەکان لەنێوان لایەنەکاندا بەزووترین کات چارەسەر بکرێت.

لە یاسای گەڕاندنەوەی زەوی لەگەڵ کوردان هاوڕایە

وەنداوی دوای دەنگدانەکە لە بینای پارێزگا کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانی ساز کرد. وتی خزمەت بە هەموو پێکهاتەکانی کەرکووک دەکات.

پارێزگاری نوێ بە دۆسیەیەکیشەوە ناسراوە کە تیایدا هەمان بۆچوونی کوردانی هەبووە. دادگای باڵای فیدرالی عێراق لە شوباتی 2025دا یاسای گەڕاندنەوەی زەوی ڕاگرت. ئەم یاسایە گەڕاندنەوەی زەوییانەی بوو کە لە سەردەمی بەعس دەستیان بەسەردا گیراوە بۆ خاوەنە کورد و تورکمانەکانیان. وەنداوی لەو کاتەدا بۆ ڕووداو قسەی کرد و وتبووی ئەم بڕیارە دابەشبوونی کەرکووک قووڵتر دەکات.

پارێزگاریی کەرکووک لە ساڵی 2017ەوە مشتومڕی تێدایە

پارێزگاریی کەرکووک لە نێوان ساڵانی 2005 و 2017دا لەژێر دەستی یەکێتیدا بوو. دوای ڕاپرسیی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان، سوپای عێراق و حەشدی شەعبی لە 16ی تشرینی یەکەمی 2017 چوونە ناو شار. نەجمەدین کەریمی پارێزگاری کورد لە پۆستەکەی دابەزێنرا، و ڕاکان جبووری لە جێی ئەو دانرا.

کوردان لە هەڵبژاردنە شارەوانییەکانی کانونی یەکەمی 2023دا، بە پارتی یەکەم دەرچوون. ڕەبوار طاها لە یەکێتی لە ئابی 2024دا لە کۆبوونەوەی هوتێلی ڕەشید پارێزگار هەڵبژێردرا. طاها لە 16ی نیسانی 2026دا دەستلەکارکێشایەوە، و لە هەمان دانیشتن سمان ئاغا پارێزگار هەڵبژێردرا. طاهاش بوو بە جێگری پارێزگار.

مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی، لەو کاتەدا ڕێکەوتنەکانی هوتێلی ڕەشیدی بە «گوماناوی» ناساند. بارزانی وتبووی ئەم ڕێکەوتنانە گوێ بە ویستی دەنگدەران نادەن.

بەپێی هەواڵەکانی ڕووداو و شەفەق نیوز، ئەندامانی کوردی ئەنجومەن ئەمجارە بەشداریی دەنگدانەکەیان کرد و بوونە بەشێک لە ڕێکەوتنەکە.