یاسای هەواڵگری کە دۆبرینت پێی دەڵێ "چاکسازی سەدە"، لە پەرلەمانی ئاڵمان پەسەند کرا
پەرلەمانی ئاڵمان ڕێکخستنێکی نوێی پەسەند کرد کە دەسەڵاتی دامودەزگا هەواڵگرییەکان بەرامبەر بە کردەوەی سابۆتاژ و کەمپینەکانی بڵاوکردنەوەی زانیاری هەڵە زیاد دەکات
Rastinewsبە پاڵنەرازی مەترسییەکانی سەرچاوەیان لە ڕووسیا، ئێران و چین، لە ئاڵمان دەسەڵاتی دامودەزگا هەواڵگرییەکان زیاد کراوە.
گۆرانکارییەکانی کە توانای کرداری دامەزگای پاراستنی دەستوور (BfV)، دامودەزگای هەواڵگری ناوخۆیی، و دامەزگای هەواڵگری دەرەکی BND بەهێز دەکەن، لە کاتێکدا دێن کە ئەم دامەزگایە لەژێر زەخت داگرتووە، چونکە ئاگوست هانینگ، سەرۆکی پێشووی BND، بە تۆمەتی تێوەگلان لە سیخوڕی دەستگیرکراوە.
حکومەت لە مانگی ئاگۆست ئەو پرۆژە یاسایەی پەسەند کردبوو کە سینان سێلێن، سەرۆکی BfV، لە مانگی مایس داوای کردبوو، بەم وتەیەوە کە "ئێمە لەژێر هەڕەشەی ڕووسیاداین".
پەرلەمان پرۆژە یاسایەکەی ئامادەکراوی حکومەتی فریدریش مێرتسی بە 309 دەنگی لایەن بەرامبەر بە 190 دەنگی ناڕازی پەسەند کرد، 71 ئەندامی پەرلەمانیش دەنگی لێدواندا نەدا.
کەواتە لە قۆناغی نوێدا، دامودەزگا هەواڵگرییەکانی ئاڵمان چی زیاتر دەتوانن بکەن؟
لە هەواڵگری ناوخۆیی چی دەگۆڕێت؟
دامودەزگای هەواڵگری ناوخۆیی BfV، کە لەلایەن گشتییەوە بە چاودێریکردنی پارتی ڕاستی توندڕەوی ئاڵتەرناتیڤ بۆ ئاڵمان (AfD) ناسراوە، لەمەودوا تەنها بە کۆکردنەوەی زانیاری و چاودێریکردنی کەسان بەسی ناکات.
لەژێر هەندێک مەرجی دیاریکراو، بۆ نموونە دەتوانێ بە نهێنی بچێتە ناو ماڵان، و دەست تێوەردان بکات بۆ لەکارخستنی ماددە تەقەمەنییە و چەکەکانی دۆزیوەتەوە.
دەسەڵاتی دیجیتاڵی دامەزگاکەش بەرینتر دەبێتەوە. BfV ئێستا دەتوانێ سودمەند بوەرێ لە شیکارییەکانی داتا کە بە زیرەکی دەستکرد یارمەتی دراون، و داوای زانیاری بکات لە دابینکەرانی خزمەتگوزاری پارەدان یان پلاتفۆرمە دیجیتاڵییەکان.
هەروەها بە دامەزگاکە ڕێگە دراوە لە حاڵەتی تایبەت، گەنجانی 16 و 17 ساڵان وەک خەبەرچی بەکاربهێنێت. پلان ئەوەیە ئەمانە بۆ چاودێریکردنی ڕێکخراوە ڕاستی توندڕەوەکان یان گروپە ئیسلامییەکان بەکاربهێنرێن.
کردارگری لە دەرەوەی ئاڵمان
BND، کە بەرپرسیاری هەواڵگری دەرەکییە، ئەویش دەسەڵاتی دەستتێوەردانی کرداری وەردەگرێت. بۆ نموونە ئێستا دەتوانێ ڕاژەکارەکانی (سێرڤەرەکانی) گروپە هاکەرییەکان لە دەرەوەی وڵات لەکار بخات.
ئەم دامەزگایە هەتا ئێستا تەنها بەرپرسیار بوو لە کۆکردنەوەی هەواڵگری و هاوبەشکردنی زانیارییەکانی بەدەستهاتوو لەگەڵ حکومەت.
BND لە قۆناغی نوێدا دەتوانێ لە دەرەوەی سنووری ئاڵمان هەنگاوی وەک کپکردنەوەی چالاکی تۆڕەکانی بڵاوکردنەوەی زانیاری هەڵە، یان لەناوبردنی چەک و ماددەی سابۆتاژ بنێت. هەروەها ئاسانکاری بۆ بردنی چەک بۆ دەرەوەی وڵات لەلایەن ئاژانی ئاڵمانییەکانەوە کراوە.
دەسەڵاتەکان سنووریان هەیە
کوالیسیۆنی حکومەت بەم چاکسازییەوە ئامانجی بەهێزکردنی بەرگری ئاڵمان دەگرێتە بەر لە بەرامبەر چالاکی دامودەزگا هەواڵگرییە بیانییەکان کە سەرچاوەیان بە تایبەت لە ڕووسیا، چین و ئێرانەوەیە. هەروەها بەم گۆرانکارییانە ئامانج کەمکردنەوەی پشتبەستن بە دامودەزگا هەواڵگرییەکانی وڵاتانی دۆستە، بە تایبەت ئەمریکا.
بەڵام دەسەڵاتە نوێیەکان بێسنوور نین. بۆ نموونە دەسەڵاتی بەکارهێنانی زۆر وەک گرتن یان گێڕان، کە تایبەتن بە پۆلیس، بۆ هیچ یەک لەو دوو دامودەزگایە بوونی نییە.
نهێنی پیشەیی پزیشکان، پسیکۆتێراپیستان، پارێزەران و ڕۆژنامەنووسانیش هەروەها لەژێر پاراستنی تایبەتدا دەمێنێتەوە. هەردوو دامەزگاکە ناتوانن دەستیان بگات بە سیستەمی ناسینەوەی ڕووخسار (بایۆمەتریک) یان تۆڕی کامێرای پۆلیس.
هەروەها ڕێگە بە BND نادرێت لە دەرەوەی وڵات کردارێک بکات کە بەمەبەست ئەنجامی بریندارکردن یان مردنی هەبێت. دامودەزگا هەواڵگرییەکانی وڵاتانی وەک تورکیا، ئەمریکا یان ئیسرائیل دەتوانن لە خاکی بیانی کردەوەی مەرگبار جێبەجێ بکەن.
لەلایەکی دیکەوە، دامودەزگا هەواڵگرییەکان ناچارن لەسەر چالاکییەکانیان کۆمیتەی پەیوەندیداری پەرلەمان ئاگادار بکەنەوە. لەم کۆمیتەیەدا، بەهۆی ڕێککەوتنی نێوان پارتەکانی دیکە، نوێنەرێک لە AfD و پارتی چەپ بوونی نییە.
سەرچاوە: DW