وەزارەتی بەرگری تورکیا لە یەک ڕۆژدا سێ ئاگاداریی جیاواز دەربارەی قوبرس، ئیجە و پرۆژەی کابلی ڕۆژهەڵاتی مێدیتەرانیا دەرکرد
وەزارەتی بەرگری تورکیا ڕایگەیاند کە چەکدارکردنی بەشی قوبرسی یۆنانی، بوونی سەربازیی یۆنان لە دوورگە ڕۆژهەڵاتییەکانی ئیجە و کێبڵی کارەبای ژێردەریایی کە یۆنان، قوبرس و ئیسرائیل بە یەکەوە دەبەستێتەوە، لە ڕوانگەی ئاسایش و سنووری دەسەڵاتی دەریایی تورکیاوە بە کێشە دەبینێت.
Rastinewsوەزارەتی بەرگری تورکیا (MSB) لە کۆبوونەوەی هەفتانەی ئاگاداریی ڕۆژنامەوانیدا وەڵامی پرسیارەکانی سەبارەت بە پەرەسەندنەکانی ڕۆژهەڵاتی مێدیتەرانیا و ئیجەی دایەوە. وەزارەتەکە ڕایگەیاند کە هاوکاریی سەربازیی بەشی قوبرسی یۆنانی لەوانەیە کاریگەریی نێگەتیڤی لەسەر "هاوسەنگیە هەستیارەکانی" دوورگەکە دابنێت.
وەزارەتەکە گوتی چالاکیەکانی چەکدارکردنی بەشی قوبرسی یۆنانی -کە تورکیا بە "GKRY" ناوی دەبات- و هاوکاریە سەربازیەکانی لەگەڵ وڵاتانی سێیەم بە وردی چاودێری دەکات. بەپێی وەزارەتەکە، ئەم هەنگاوانە یارمەتیدەر نین بۆ دامەزراندنی متمانە لەنێوان لایەنەکان و بۆ جێگیریی دوورگەکە.
وەڵامی بۆچوونی "هەڕەشە نییە"
وەزارەتی بەرگری هەروەها ئاماژەی بەو ڕایگەیاندنانە کرد کە دەڵێن سیستەمی بەرگری ئاسمانیی بەشی قوبرسی یۆنانی هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆ لەسەر تورکە قوبرسیەکان و کۆماری تورکیی باکووری قوبرس (KKTC) دروست ناکات. وەزارەتەکە دیاریی کرد کە ئەم هەڵسەنگاندنانە ناتوانن ببنە هۆکار بۆ پشتگوێخستنی ئاسایشی تورکە قوبرسیەکان.
وەزارەتەکە ڕایگەیاند کە ئەرتەشی تورکیا چالاکیەکانی ڕاهێنانی لە ئاوە نێودەوڵەتیەکان و بۆشایی ئاسمانیی دەریای سپی ناوەڕاستدا بەردەوامە. هەروەها وتی تورکیا بە پێگەی "وڵاتی دامەزراوەیی" لەگەڵ دەسەڵاتدارانی KKTC بەردەوام دەبێت لە وەرگرتنی ئەو هەنگاوانەی پێویستن.
دوورگە ئیجەییەکان و پرۆژەی کابل
وەزارەتی بەرگری تورکیا بیری هێنایەوە کە شێوازی بێ سەربازیی دوورگە ڕۆژهەڵاتییەکانی ئیجە بە گرێبەستەکانی لۆزان ساڵی 1923 و پاریس ساڵی 1947 دیاریکراوە. وەزارەتەکە وتی چەکدارکردنی پێچەوانە بەم شێوازە دۆخی یاسایی ناگۆڕێت و داوای لە یۆنان کرد پابەندی ئەرکەکانی گرێبەستەکان بێت.
سەبارەت بە پرسیاری کێبڵی کارەبای ژێردەریایی کە پلانە یۆنان، بەشی قوبرسی یۆنانی و ئیسرائیل بە یەکەوە ببەستێتەوە، وەڵام ئەوە بوو کە چالاکیەکانی داخستنی کێبڵ لەسەر پلاتفۆرمی کۆنتیننتاڵی تورکیا پێویستە پێشوەخت لەگەڵ ئەنقەرە هاوئاهەنگ بکرێن. وەزارەتی بەرگری وتی چالاکیی بێ مۆڵەت "ڕێگەپێنەدراوە."
وەزارەتەکە وەک چوارچێوەی یاساییی ئەم بابەتە ئاماژەی بە یادداشتی تێگەیشتنی سنووری دەسەڵاتی دەریایی کرد کە تورکیا لەگەڵ لیبیا واژووی کردووە، هەروەها سنوورەکانی پلاتفۆرمی کۆنتیننتاڵ کە تورکیا لە 18ی ئازاری 2020 ڕاگەیاندنی بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان کردووە.
قوبرس لە ساڵی 1974ەوە دابەشکراوە
قوبرس لە ڕاستیدا لە دوای دەستێوەردانی سەربازیی تورکیا لە ساڵی 1974ەوە بە دووبەش دابەشکرابوو. لە باکووری دوورگەکە، کۆماری تورکیی باکووری قوبرس کە لە ساڵی 1983 ڕاگەیەنرابوو، تەنها لەلایەن تورکیاوە بە فەرمی ناسرابوو. لەلایەکی دیکەوە، بەشی قوبرسی یۆنانی کە ئەندامی یەکێتی ئەوروپایە، لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بە ناوی "کۆماری قوبرس" وەک بەڕێوەبەرایەتیی یاساییی هەموو دوورگەکە پەسەند کرابوو.
یۆنان بوونی سەربازیی خۆی لە دوورگەکانی ئیجە بەسەر مافی خۆپاراستنی یاساییی دامەزراندبوو کە لە بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە سەرچاوەی گرتووە. ئەسینا و بەڕێوەبەرایەتیی قوبرسی یۆنانی هەروەها یادداشتی تێگەیشتنی نێوان تورکیا و لیبیایان کە لە ساڵی 2019 واژووکرابوو، بە پێچەوانەی یاسای نێودەوڵەتی زانی.