دوایین وتاری گوتیرێش لە کۆبوونەوەی گشتی: مرۆڤایەتی ڕووبەڕووی هەڕەشەیەکی بێ وێنە بووەتەوە

Rastinews — ئەنتۆنیۆ گوتیرێش، سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان، لە وتارەکەیدا کە دەستپێکی گفتوگۆکانی گشتیی 81-ەمین کۆبوونەوەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بوو لە نیویۆرک، ڕایگەیاند مرۆڤایەتی لە قۆناغێکدایە کە کۆمەڵێک هەڕەشەی بێ وێنە پێکەوە کۆدەبنەوە، بۆیە میکانیزمەکانی کردەوەی هاوبەش ڕۆژ لەدوای ڕۆژ زیاتر لەژێر فشاردان.

ئەم وتارە بۆ گوتیرێش گرنگییەکی تایبەتی هەیە، چونکە لە کۆتایی ساڵدا لە ئەرکەکەی دەست هەڵدەگرێت. بەپێی ڕاپۆرتی ئاژانسی ئەپی، گوتیرێش ڕایگەیاند شکاوەکانی جیهان زیاتر فراوان دەبنەوە و نموونەی جەنگە بەردەوامەکان، بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی و زیرەکی دەستکردی هێنایەوە.

"ئیتر بەسە"

گوتیرێش ڕایگەیاند ناکۆکییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست یەکتریان هەڵدەستێنن، هەروەها وتی ئاگربەستە ڕاگەیەنراوەکان تەنیا لە چوارچێوەی "ئاگربەستی بچووک" مانەوەتەوە کە هێشتا هاووڵاتییانی ئاسایی نرخەکەی دەدەن. ئەو سەرکردە ئامادەکانی تاڵاری کۆبوونەوەی بانگهێشت کرد کە هەفتەی ئاستی بەرز بۆ کەمکردنەوەی گرژی و گفتوگۆ بەکاربهێنن.

گوتیرێش وتی لە غەزە فەلەستینییەکان تووشی کوشتار و وێرانکارییەک بوون کە لە ماوەی سکرتێریگشتیدا هیچ شتێکی وەک ئەوی نەبینیوە. هەروەها ڕایگەیاند سیاسەتی توندوتیژی، دەرکردنی زۆرەملێ و فراوانکردنی نیشتەجێبوونی ئیسرائیل لە کەناری ڕۆژئاوای داگیرکراو ڕێگای ئاشتی داخستووە و مەترسی پاکتاوی نەتەوەیی هێناوەتە ئاراوە. گوتیرێش وتی: "ناتوانین ڕێگا بدەین چارەسەری دوو دەوڵەت لەبەرچاومان لەناوبچێت."

"سوپەرهێزەکان سنووری هێزی خۆیان دەبینن"

گوتیرێش وتی جیهان چووەتە ناو ڕێکخراوێکی فرەقوتبی و ئەم جوڵانەوەیە بەرگەڕانەوەی نییە. ئەو تێڕوانینی هێزمەندانەی ڕەخنە گرت و وتی هێزە گەورەکان دەبێت دان بەوەدا بنێن کە هێزیان ئەوەندە زۆر نییە کە وا دەزانرێت، هەروەها ساڵانی دواییدا دەریانخستووە هێزی سەربازی بەتەنها ناتوانێت ئاشتی دابین بکات.

گوتیرێش داوای دووبارە پێکهێنانەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانی کرد، بەشێوەیەک کە ڕەنگدانەوەی جیهانی ئەمڕۆ بێت، و ئاماژەی بەوە دا کە ئەفریقا هێشتا کورسیی هەمیشەیی لە ئەنجومەنەکەدا نییە. گوتیرێش وتی: "لە سەدەی بیست و یەکدا، ئەنجومەنی ئاسایشێک کە نوێنەرێکی هەمیشەیی ئەفریقای تێدا نەبێت، بێ دادپەروەری و بێ بەرگرییە."

"ڕۆبۆتی کوشتوو دەبێت شوێنی لە داهاتوومان نەبێت"

گوتیرێش وتی زیرەکی دەستکرد بووەتە هۆکارێک کە یاساکانی یاری دەگۆڕێت، بەڵام تیشکی خستە سەر ئەوەی مەترسییەکە لە خودی تەکنەلۆژیا نییە، بەڵکو لە تەکنەلۆژیایەکە کە بێ ئەژمارپرسی، چاودێری و ڕوونی ماوەتەوە.

گوتیرێش داوای دامەزراندنی چوارچێوەیەکی نێودەوڵەتی بۆ بەڕێوەبردنی مەترسی زیرەکی دەستکرد و سنووردارکردنی چەکە خۆکارەکانی کرد. ئەو وتی: "بڕیارە گرنگەکان هەرگیز نابێت بدرێنە دەست ئامێرەکان. ڕۆبۆتی کوشتوو دەبێت شوێنی لە داهاتوومان نەبێت."

گەڕان بەدوای جێنشیندا بەردەوامە

گوتیرێش وتارەکەی لە کۆبوونەوەی گشتیدا نزیکەی 100 ڕۆژ پێش دەرچوونی لە ئەرکەکەی کرد. پرۆسەی هەڵبژاردنی جێنشینی، بە کاندیدبوون، گفتوگۆی نێوان کاندیدەکان و گفتوگۆکانی ئەنجومەنی ئاسایشەوە، هێشتا بەردەوامە.

گوتیرێش وتارەکەی بە باوەڕی خۆی بە ئەگەری دەستکەوتنی ئاشتی لە هەر شوێنێک کۆتایی هێنا، وتی بەردەوام دەبێت لە پشتیوانیکردنی بەهاکانی مەنشووری نەتەوە یەکگرتووەکان.

بەپێی ئاژانسی ئەپی، لیستی کۆبوونەوە ئاستی بەرزەکانی ئەمساڵ لەژێر کاریگەری جەنگەکانی ئێران، غەزە، ئۆکرانیا، سودان، کۆنگۆ و میانمار دەبێت.

پاشخان: ماوەی دە ساڵی ئەرک بەرەو کۆتایی دەچێت

ئەنتۆنیۆ گوتیرێش، لە سەرۆک وەزیرانی پێشووی پورتوگال، لە ساڵانی 2005–2015دا وەک کۆمیسیۆنەری بەرزی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران کاری کردووە.

گوتیرێش لە 1ی کانونی دووەمی 2017 ئەرکی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکانی گرتە ئەستۆ و بۆ خولی دووەمی پێنج ساڵە دووبارە هەڵبژێردرا. خولی دووەمی ئەرکەکەی لە 31ی کانونی یەکەمدا کۆتایی دێت.