حکومەتی عێراق نەخشەڕێیەکی ٦ ساڵە بۆ دووبارە بنیادنانەوەی شەنگال دانا

Rastinews — حکومەتی عێراق لەسەر بنەمای ڕاپۆرتێکی UNDP، نەخشەڕێیەکی ٦ ساڵەی بۆ دووبارە بنیادنانەوەی شەنگال دانا. وردەکاری زیاتر لەبارەی ئەم بابەتەوە لە ڕووداو بڵاوکراوەتەوە.

نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی عێراق و نوێنەرانی شەنگال لە ١٧ی ئەیلوول کۆبوونەوە و باسیان لە پلانی دووبارە بنیادنانەوەی قەزاکە کرد. خالید سەیدۆ، ئەندامی پەرلەمانی عێراق کە نوێنەرایەتی شەنگال دەکات، بە ڕووداوی ڕاگەیاند کە باسی نەخشەڕێیەکەیان کردووە کە UNDP ئامادەی کردووە و بڕوایە لە ماوەی ٦ ساڵدا جێبەجێ بکرێت. سەیدۆ ڕایگەیاند کە بڕیاردراوە بۆ جێبەجێکردنی پلانەکە، کۆمیتەیەک لە نوێنەرانی لایەنە پەیوەندیدارەکان پێکبهێنرێت.

کۆی تێچوو ٥٦٥ ملیۆن دۆلارە

بەپێی ڕاپۆرتی UNDP، بۆ پرۆژەکانی دووبارە بنیادنانەوە و خزمەتگوزاری لە ناوچە جیاوازەکانی شەنگال، بەگشتی ٨٧٥ ملیار و ٨٢٧ ملیۆن دیناری عێراقی (نزیکەی ٥٦٥ ملیۆن دۆلار) پێویستە. بڕوایە پلانەکە تا ساڵی ٢٠٣٢ لە چەند قۆناغێکدا جێبەجێ بکرێت. سەیدۆ ڕایگەیاند کە داوا لە نوێنەرانی شەنگال و دامودەزگا پەیوەندیدارەکان کراوە بۆچوون و پێشنیارەکانیان لەبارەی نەخشەڕێیەکەوە پێشکەش بکەن.

زۆربەی بیناکانی حکومی بە توندی زیانیان پێگەیشتووە

لە ڕاپۆرتەکەدا ئاماژە بەو زیانانە کراوە کە شەڕی لەگەڵ داعش لە نێوان ساڵانی ٢٠١٤ و ٢٠١٧دا بە دامودەزگا حکومییەکانی شەنگالی گەیاندووە. بەپێی ئەوە، بیناکانی دادگا، تۆماری خانووبەرە، شوێنە مێژووییەکان و پۆلیس بە ڕێژەی ١٠٠ لەسەد زیانیان پێگەیشتووە؛ زیانی بیناکانی نۆتەرخانە و بانکی کشتوکاڵ ٨٠ لەسەد، زیانی بەڕێوەبەرایەتی ئامار ٧٥ لەسەد و زیانی خانەی هەتیوان ٧٠ لەسەد دیاریکراوە.

زیاتر لە ٣٦ هەزار ماڵ زیانیان پێگەیشتووە

لەبەر هێرشەکانی داعش و ناکۆکییەکان، لە شەنگال ٣٦ هەزار و ١٤٠ ماڵ زیانیان پێگەیشتووە. قورسترین زیان لە ناحیەی سنوونێ ڕوویدا؛ لەوێ لە ٩ هەزار و ٩٤٤ ماڵ، ٤ هەزار و ١٧٥ ماڵ بە تەواوی ڕووخاون و ٥ هەزار و ٧٦٩ ماڵیش زیانیان پێگەیشتووە. هەروەها ڕاگەیەنرا کە لە قەیرەوانیش ٧ هەزار و ٧٠٣ ماڵ زیانیان پێگەیشتووە. پێشبینی دەکرێت تێچووی چاککردنەوە و دووبارە بنیادنانەوەی ماڵەکان ٨١٠ ملیار و ١١٠ ملیۆن دینار (نزیکەی ٥٢٣ ملیۆن دۆلار) بێت.

دابەشکردنی بودجە بەپێی بوار

بەپێی ڕاپۆرتەکە، بۆ بواری تەندروستی ٥٤.٩ ملیار دینار، بۆ پەروەردە ٣٢.٥ ملیار دینار، بۆ ئاو و کارەبای پیس ١٨.٣ ملیار دینار، بۆ چاککردنەوەی ڕێگاکان ٥٠.٧ ملیار دینار، بۆ کشتوکاڵ و ئاژەڵداری ٣١ ملیار دینار و بۆ ژێرخانی کارەبا ٧١.٥ ملیار دینار پێویستە. تێچووی پرۆژەکانی ناوچەی سەرەکی شەنگالیش لە ٧٧.٢ ملیار دینار (نزیکەی ٥٠ ملیۆن دۆلار) تێدەپەڕێت.

هەڵسەنگاندنێکی جیاوازی دامودەزگا کورد و ئێزیدییەکانی شەنگال دەربارەی ئەم پلانە لە دەقەکەدا نەهاتووە؛ هەروەها پرسیارەکانی ڕاستی لەم بارەیەوە تا ئێستا وەڵام نەدراونەتەوە.

شەنگال لە ساڵی ٢٠١٤دا تووشی هێرشی داعش بووبوو

داعش لە ئاگوستی ٢٠١٤دا هێرشی کردە سەر شەنگال و لە دژی دانیشتوانی ئێزیدی ناوچەکە کوشتاری بە شێوەی نەسلکوژی و ڕفاندنی بەکۆمەڵی ئەنجامدا. ناوچەکە لە ساڵی ٢٠١٥دا لەڕێگەی هێرشێکی هاوبەشی هێزەکانی YPG/YPJ و پێشمەرگەوە لە داعش ئازادکرایەوە. پرۆسەی دووبارە بنیادنانەوەی شەنگال، سەرەڕای تێپەڕینی ئەو ساڵانە، لە کاتێکدا بەردەوامە کە بەشێکی زۆری خێزانە کۆچبەرەکان هێشتا نەیانتوانیوە بگەڕێنەوە ناوچەکە.

/ڕووداو/