ئوچوم: ئۆجەلان لە ژێرکۆمیسیۆنی چەکدانان و ڕێکخستنی ستراتیژیدا ئەرک وەردەگرێت
ڕاوێژکاری سەرەکی سەرکۆماری تورکیا مەحمەد ئوچوم ڕایگەیاند کە ئەرکی ژێرکۆمیسیۆنی چەکدانان و ڕێکخستنی ستراتیژی دەدرێتە ئۆجەلان. ئوچوم کە ڕوونیکردەوە نیشتەجێبوونەی دروستکراو لە ئیمرالی یەکەیەکی زیادەیە سەر بە زیندان، وتی: «ئەمە ئازادکردن نییە، بەڵکو کاتێکی کارە بۆ ئەوەی ئۆجەلان بتوانێت ئەرکی خۆی بە ئاسوودەیی زیاتر جێبەجێ بکات.»
Rastinewsمەحمەد ئوچوم، ڕاوێژکاری سەرەکی سەرکۆماری تورکیا، ڕایگەیاند کە ئۆجەلانی سەرکردەی پێشووی پەکەکە، لە پرۆسەی «تورکیای بێ تیرۆر»دا ئەرک وەردەگرێت لە ژێرکۆمیسیۆنی چەکدانان و ڕێکخستنی ستراتیژیدا کە بۆ ئەم مەبەستە دامەزراوە. ئوچوم وتی پێویستە ئەرکی ئۆجەلان بە شێوەیەکی جیاواز شیکراوە نەبینرێت، هەروەها ڕوونیکردەوە نیشتەجێبوونەی دروستکراو لە ئیمرالی، یەکەیەکی زیادەیە سەر بە زیندان. بە وتەی ئوچوم، ئەم پرۆسەیە مانای ئازادکردن ناگەیەنێت، وتیشی: «بۆ ئەوەی زیندانی ئەرکی خۆی باش جێبەجێ بکات، ئەم ئیمکانیەی پێدراوە. ئیمکانێکە بۆ ئەوەی کاتێکی کاری ئاسوودەتر پەیدا بکات.» دەیوت.
ئۆجەلان پێشتر بانگەوازی بۆ پەکەکە کردبوو چەک دابنێت و خۆی هەڵبوەشێنێتەوە. لە قۆناغێکی دواتری پرۆسەکەدا، پێشنیاری یاسای چوارچێوە کە ئامادەکرابوو، بە واژووی 467 ئەندامی پەرلەمان لە پەرلەمانی تورکیا تێپەڕی و لە ڕۆژنامەی فەرمیدا بڵاوکرایەوە و بووە یاسا.
مەحمەد ئوچوم، سەرۆکی ئەنجومەنی سیاسەتی یاساییی سەرکۆماری و ڕاوێژکاری سەرەکی سەرکۆمار، لەگەڵ ڕۆژنامەنووسان لە فیدراسیۆنی ڕاگەیاندنی تورکیا کۆبووەوە.
ئوچوم وتی قۆناغی چەکدانان و تەواوکردنی پرۆسەی هەڵوەشاندنەوە سەبارەت بە پرۆسەی «تورکیای بێ تیرۆر» هێشتا بەردەوامە. پاش ئەم قۆناغە، دەچنە قۆناغی داواکراوی دیکەی یاسا کە قۆناغی پشتڕاستکردنەوە و ڕاگەیاندنە، ئوچوم وتی: «واتە پشتڕاستدەکرێتەوە کە چەکەکان دانراون، پرۆسەی هەڵوەشاندنەوە ئەنجامدراوە و پرۆسەی هەڵوەشاندنی ڕێکخراو تەواوبووە. ئەم پشتڕاستکردنەوەیەش بە بڕیاری ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی ڕادەگەیەنرێت. ئێستا قۆناغی دۆزینەوە بەردەوامە، چاوەڕوانکراوە قۆناغی پشتڕاستکردنەوە و ڕاگەیاندن ئەگەر بکرێت لە مانگی ئۆکتۆبەردا، ئەگەریش نا لە مانگی نۆڤەمبەردا، لانیکەم پێش کۆتایی ئەم ساڵە ئەنجام بدرێت. واتە قۆناغەکانی دۆزینەوە و پشتڕاستکردنەوە دەبێت لانیکەم تا کۆتایی ئەم ساڵە تەواو بن.» دەیوت.
«لە کۆمیسیۆنێکدا ئەرک پێدەدرێت»
ئوچوم، وەڵامی پرسیارێکی سەبارەت بە پێگەی ئۆجەلانی سەرکردەی پێشووی پەکەکە و نیشتەجێبوونەی دروستکراو لە ئیمرالی، ئاماژەی بەوە دا کە ئەنجومەنی چاودێری و هەڵسەنگاندن کە لە چوارچێوەی دەسەڵاتی جێبەجێکاریدا دامەزراوە، چوار ژێرکۆمیسیۆنی پێکهێناوە. یەکێک لەم ژێرکۆمیسیۆنانە پەیوەستە بە چاودێریکردنی پرۆسەی چەکدانان و هەڵوەشاندنەوە، ئوچوم وتی: «لەوانەیە ئەرکێک لەم کۆمیسیۆنەدا بدرێتە ئۆجەلان. مەبەست لەم پێگەیە، ئیمکانێکە پێیدراوە بۆ ئەوەی چاوەڕوانکراوەکە باشتر جێبەجێ بکات. ئەمە بارودۆخێک نییە پێویستی بە شیکردنەوەی جیاواز هەبێت. ئەو بینایەش کە وەک یەکەیەکی زیادە سەر بە زیندان دروستکراوە، ئیمکانێکە بۆ ئەوەی ئەرکی خۆی لەم پرۆسەیەدا بە ئاسوودەیی زیاتر جێبەجێ بکات. ناکرێت لەمانە ئەنجامی 'بارودۆخی سزادانی نەماوە' وەربگیرێت. ناکرێت لەمانە ئەنجامی 'بە شێوەیەکی کرداری ئازادکراوە' وەربگیرێت. چونکە پرۆسەی گفتوگۆ لەگەڵ ئۆجەلان، پرۆسەیەکی دیالۆگە. لەم دیالۆگەدا ئامانج دیارە؛ تەواوکردنی کرداری پرۆسەی هەڵوەشاندنەوە، تەواوکردنی دانانی چەکەکان. بۆیە لەوێ لایەنی بەرامبەر ئەوە. هەرکەسێک ڕێکخراوەکەی دامەزراند، هەرکەسێک چەکی بەکارهێنا، ئەوەیە دەبێت هەڵیبوەشێنێتەوە و چەکەکانیش دابنرێن. بەپێچەوانەوە دەوڵەت ئەمە بە شێوازی ئاسایشی ئەنجام دەدات. بەڵام کاتێک ئەم ڕێگایە هەڵدەبژێردرێت، لە ڕێگەی ئەو دیالۆگەوە ئەنجامی دەدات. پێویستە کەسێک کە وەک لایەنی بەرامبەر لە دیالۆگدا وەرگیراوە، لە کۆمیسیۆنێکدا ئەرکی پێبدرێت بۆ ئەوەی ئەم ئەرکە بە ئاسوودەیی زیاتر جێبەجێ بکات و کاتێکی باشتری کار بۆ دابین بکرێت. ئەمە تایبەتمەندییەکی دراو نییە، بەڵکو تەنها دابینکردنی کاتێکە کە پێویستی ئەرکەکەیە.» دەیوت.
«لە ڕووی یاساییەوە ئەرکێکی فەرمی نییە»
ئوچوم وتی هەڵسەنگاندنی زیاتر لەمە زۆر ڕاست نییە، وتیشی: «ئەمە لە ڕووی یاساییەوە ئەرکێکی فەرمی نییە. لە کۆتاییدا لە پێکهاتەی کۆمیسیۆنەکەدا ڕێکخستنێک لە یاسادا هەیە سەبارەت بە سوودوەرگرتن لە هەرکەسێک. ئەگەر تۆ لە ڕێگەی سزادراوێکەوە دیالۆگێک بەڕێوەبەریت سەبارەت بە هەڵوەشاندنەوەی ڕێکخراوێکی تیرۆریستی و دانانی چەک، ئیمکانیشی پێدەدەیت بۆ ئەوەی ئەرکەکانی وەرگرتووی بۆ پێشخستنی ئەو پرۆسەیە جێبەجێ بکات. لەمەدا هیچ شتێکی دژە یاسا نییە. پرۆسەی دەرەوەی ئاسایی بە شێوازی دەرەوەی ئاسایی بەڕێوە دەبرێت. پرۆسەی تورکیای بێ تیرۆر پرۆسەیەکی ئاسایی و ڕۆتین نییە؛ پرۆسەیەکی دەرەوەی ئاسایی و دەرەوەی ڕۆتینە. ناتوانیت پرۆسەکانی دەرەوەی ئاسایی بە سنووردانانی شێوازە ڕۆتینەکان بەڕێوە بەریت. تێڕوانینی گەشەپێدراو سەبارەت بە ئۆجەلان لێرەدا، ئیمکاناتێکە دراوە بە کەسێک کە لەم پرۆسەیە دەرەوەی ئاساییەدا ئەرکێکی وەرگرتووە، بۆ ئەوەی بۆ جێبەجێکردنی ئەو ئەرکە هەندێک ئیمکانی هەبێت. ئیمکاناتی دابینکراو بۆ جێبەجێکردنی ئەرکەکانی پەیوەست بە پرۆسەی دۆزینەوەی ئامرازە. ڕەخنەگرتن و هەڵسەنگاندنی ئەم پرۆسەیە بە تێڕوانینی پرۆسە ئاساییەکان، ستەمێک دەبێت.» دەیوت.
بەندکراوی دەمیرتاش
ئوچوم هەروەها لەبارەی بارودۆخی سەلاحەدین دەمیرتاشی هاوسەرۆکی پێشووی هەدەپە کە لە مانگی نۆڤەمبەری 2016ەوە بەندکراوە، قسەی کرد. ئوچوم ڕوونیکردەوە هیچ کۆسپێک لەبەردەم داواکارییەکی دەمیرتاشدا نییە، وتیشی: «لە ڕووی کەس و ڕێکخراوەوە ئایا دۆسیەکە دەکەوێتە ناو ئەم چوارچێوەیەوە یان نا، ئەمە هەڵدەسەنگێنرێت و دادگای پەیوەندیدار بڕیاری لەسەر دەدات.» دەیوت.