دوای سیپان
Rastinewsسامی شێخمووس هەسۆ تەمەنی 26 ساڵی بوو، لە تیپی حەسەکە کە پەیوەستە بە سوپای سووریا خزمەتی دەکرد. دەستگیر کرا، سەری بڕدرا و کوژرا، پاشان تەقە لە تەرمەکەیدا کرا. لەو دوایدا تەنیا خێزانێکی شیوەن نەما، بەڵکوو گەلێکی مایەوە کە دیسان ڕوویان لە ترس و تۆقاندنی ڕابردوو کردەوە.
چیرۆکی سامی زیاتر لە توانای دڵمانە لە ڕووی شەرەفەوە، هەروەها وەک زللەیەکە بۆ ڕوومان کە بەرچاوی ڕابردوومان دەکاتەوە. برا گەورەکانی، حسێن و سیپان، لە شەڕی دژ بە داعش گیانی خۆیان لەدەستدا؛ سامی ناوی نهێنیی خۆی کردبووە ناوی برای سیپان. دایک و باوکیان لە ژیاندا نییە، جا ئەم خێزانە بۆ سێیەم جار لە هەمان خانووەکەدا ڕوویان لە شیوەن کردەوە.
قسەی خوشکەکەی کە بە فرمێسکەوە وتی: «بردیان و کوشتیان، هەرچی بکەین ئەو ئیتر ناگەڕێتەوە»، تەنیا ناڵەی یەک خوشک نییە. ئەمە شیوەنی هاوبەشی گەلێکە کە ساڵانێکی زۆرە منداڵانی خۆیان لە دەستگیرکردن، لەدارکردن، گۆڕی بەکۆمەڵ و مەیدانی جەنگدا لەدەستدەدات.
ئەم کوشتنە، برینێکی نەڕۆکاوی یادگای کوردانی دیسان کردەوە. وێنەکانی دڕندەیی داعش کە لە کۆبانی، شەنگال و حەسەکە ڕوویدابوون، دیسان بیرهاتنەوە. جارێکی دیکە دەرکەوت کە ئەو مێشکەیەی خەڵکی بەهۆی ناسنامەیانەوە دەستگیر دەکرد، سەریان دەبڕی، ژنانی دەکردە کۆیلە و شارەکانی دەکردە مەیدانی مردن، بە تەواوی نەڕووخاوە.
داعش تەنیا ناوی یەک ڕێکخراو نییە، بەڵکوو دڕندانەترین شێوازی ئەو بۆچوونەیە کە جیاوازی وەک دوژمن دەبینێت. ئەم بۆچوونە هەندێک جار لەژێر ئاڵای ڕێکخراوێکدا دەرکەوتووە، هەندێک جار لەپشت یونیفۆرمێکدا، و هەندێک جاریش لەناو دێڕەکانی ڕەشنووسێکدا کە لە دەزگایەکی حکوومیدا واژۆ کراوە. کاتێک بە شێوەی هێزێکی چەکداری هاتووە، ناوی داعش بووە؛ ئەمڕۆ هەمان ڕەوشی دوورگرتنەوە و ناسنامەپەرستی دەتوانێت لەپشت بڕیارنامەیەکدا بە ناوی «یەکگرتن»، یاخود ملکەچییەکدا کە بە ناوی «جێگیری» سەپێنراوە، یاخود لەدەستدانی پێگەیەک کە بە قسەی «ئاشتی» پۆشراوەتەوە، خۆی بشارێتەوە. گۆڕینی ناو و شێواز جەوهەری کردارەکە نایگۆڕێت: هەمان لۆژیکە کە جیاوازی وەک هەڕەشە دەبینێت، مافەکان دەکاتە بابەتی مامەڵەکردن، و ئاسایش بە بەزەیی یەک ناوەندەوە بەجێدەهێڵێت.
بۆیە بکوژی سامی تاک کەسێک یان ڕێکخراوێک نییە؛ هەر پێکهاتەیەک - داعش بێت، شەڕی میلیشیا بێت، یاخود دەسەڵاتێکی فەرمی بێت - کە کورد، یەزیدی، عەلەوی و دروزییان وەک لایەنێکی خاوەن دەنگ لەسەر داهاتووی خۆیان نەبینێت، هەڵگری هەمان بۆچوونە. ناو و بالانس دەگۆڕدرێن؛ بەڵام ئەگەر تاوانبارەکان بپارێزرێن، تاوانەکان ڕووننەکرێنەوە و ئاسایشی گەلان بکرێتە بابەتی مامەڵەکردن، مەترسی بەردەوام دەبێت.
ئاسایش نابێت بسپێردرێت بە بەڵێنی دیمەشق
کوشتنی سامی، ئەم ڕاستییە دیسان بۆ کورد، عەلەوی، دروزی، یەزیدی، سریانی و ئەرمەنییەکانی ناوچەکە دەردەخات: هیچ گەلێک نەکرێت ئاسایشی خۆی بە بەڵێنی دیمەشق یاخود بە هەژماری گۆڕاوی هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان بسپێرێت.
لەم خاکەدا هاوپەیمانییەکان چەندین جار گۆڕان، بەڵێنەکان لەبیر کران و بەڵێنی پاراستن قوربانی مامەڵەی سیاسی بوون. زۆرجار ئەو گەلانەی کە بێ پارێزەر مانەوە، نرخەکەیان دا.
ئەو خۆپارێزییەی کە لێرە باسی دەکرێت، مانای چەکدارکردنی گەلان دژی یەکتری نییە. مەبەست چۆنیەتییەکی ئاسایشیی دیموکراتیکە، پابەند بە یاسا و لەژێر چاودێری کۆمەڵگاداکراوە: لە تۆڕی ئاگادارکردنەوەی پێش کات لە گەڕەکەکان بۆ پێکهاتەی ئاسایشی ناوخۆیی، لە تۆمارکردنی تاوانەکان بۆ ڕێکخستنی ژنان، لە هاوپشتی نێوان کۆمەڵگاکان بۆ میکانیزمی لێکۆڵینەوەی ئازاد - هەموو ئەمانە بەشێکن لە ویستێکی هاوبەش بۆ پاراستنی ژیان. پێویستە سیستەمێک دامەزرێت کە هیچ کۆمەڵگایەک بەسەر یەکێکی دیکەوە زاڵ نەبێت و ئاسایش نەکرێتە موناسیبی یەک ناوەندی تاک.
بەرامبەر هەڕەشەی هاوبەش، ویستی هاوبەش
ئاسایشی کورد نەکرێت جیا لە ئاسایشی عەلەوی، دروزی و یەزیدی بیردەکرێتەوە. بەجێهێشتنی گەلێک بە تاکوتەنیایی، ڕێگا خۆش دەکات بۆ ئەوەی نۆرە بگاتە یەکێکی دیکە. ئەوانەی کاتێک یەزیدییەکان لە شەنگال کەوتنە بەر هەڕەشە بێدەنگ بوون، یاخود ئەوانەی کاتێک کۆبانی گەمارۆ درا وایان دەزانی ئەمە تەنیا کێشەی کوردەکانە، مێژوو ئەوانی بە هەڵە دەرخست. ئەوەی ئەمڕۆ پێویستە، یەکگرتنی لەسەر بنەمای ترس نییە، بەڵکوو هاوپشتییەکی دیموکراتیکە کە لەسەر بنەمای هاوولاتیبوونی یەکسان، متمانەی دووجانلایەنە و ژیانی هاوبەش بونیاد بنرێت.
پێویستە کوشتنی سامی شێخمووس هەسۆ لە هەموو ڕوویەکەوە ڕووندبکرێتەوە، و تاوانباران و یاریدەدەرانی ئەوان لەبەردەم دادگایەکی سەربەخۆدا ڕابگیرێن. لێکۆڵینەوە نابێت لەژێر سێبەری بالانسی سیاسیدا بمێنێتەوە؛ هەر تاوانێک بێ سزا بمێنێتەوە، بووریانێکە بۆ هێرشی داهاتوو.
سامی ئیتر ناگەڕێتەوە. برا گەورەکانی، حسێن و سیپانیش ناگەڕێنەوە. بەڵام تەنیا شیوەن گێڕان لەدوایاندا بەس نییە. یادکردنەوە، واتا داواکردنی دادپەروەری، فراوانکردنی هاوپشتی و دامەزراندنی سیستەمێکی ئاسایشیی دیموکراتیکە کە ڕێگا لە کوشتاری نوێ بگرێت.
ڕۆژئاوا ئەمڕۆ خەمی سیپان هەڵدەگرێت. پێویستە ئەم خەمە نەبێتە هۆی دووركەوتنەوەی گەلان لە یەکتری، بەڵکوو بگۆڕدرێت بۆ ویستێک کە لەبەرامبەر هەمان هەڕەشەدا هەموویان پاڵ بە پاڵی یەکتر ڕابگرێت. چونکە لەم ناوچەیەدا ڕێگای پاراستنی ژیان، بە چاوەڕوانیکردنی بەزەیی هێزەکانی دیکە نییە؛ بەڵکوو بە متمانەپێکردنی گەلان بە یەکتری، ڕێکخستنی خۆیان و بەدەستهێنانی دەنگ لەسەر داهاتووی خۆیاندا دەڕوات.
بۆچوونەکانی ئەم نووسینە هی نووسەرەکەیەتی؛ لەوانەیە لەگەڵ سیاسەتی بڵاوکردنەوەی Rastinews بگونجێت یان نەگونجێت. Rastinews پلاتفۆرمێکی ئازادە و بەرەوڕووی بۆچوونی جیاواز کراوەیە.