Rێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بانگهێشتی ئێران دەکات: دەستدرێژی بۆ سەر کورد و بەلوچەکان بوەستێت
Rastinewsشارەزایانی مافی مرۆڤی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان (UN) بانگهێشتی ئێرانیان کرد کۆتایی بەو دەستگیرکردنە سەلیقەییە، ونکردنە بەزۆرە، ئەشکەنجە، بەدڕەفتاری و سزای لەسێدارەدانە بهێنن کە بەرزبووەتەوە دژی هۆزە نەتەوەییەکان، بە تایبەت کورد و بەلوچەکان.
لە ڕایەکی شارەزایانی UN دا هاتووە، لەدوای دەستپێکردنی ناڕەزایەتییەکان لە کانوونی یەکەمی 2025، هەزاران کەس دەستگیر کراون و سکاڵای گرنگ هەیە سەبارەت بەوەی زۆر کەس ئەشکەنجە دراون و بەزۆر لەناوبراون.
ڕاگەیاندنەکە ئاماژەی بەوە دا کە دەستگیرکردنی سەلیقەیی دژی هۆزە نەتەوەییەکان و سزا قورسەکانی بە هۆکاری سیاسی بەرزبوونەتەوە، و لە ساڵی 2026 دا لانی کەم 24 بەلوچ و 22 کورد لەسێدارە دراون، لەگەڵ ئەوەشدا زۆر کەسی دیکە لەژێر هەڕەشەی لەسێدارەدان بەسەردا هەیە.
شارەزایانی UN ئاماژەیان بەوە دا کە یاسای ساڵی 2025ی ئێران کە پێناسەی سیخوڕی فراوان کردووە، لەگەڵ تاوانەکانی ئاسایشی نیشتمانی وەک "موحارەبە" (دوژمنایەتی لەگەڵ خودا)، "ئەفسادفیل ئەرز" (تێکدانی زەوی) و "بەغی" (یاخیبوونی چەکداری دژی دەوڵەت)، بووەتە ئامرازی چەوسانەوە بە تایبەت دژی کورد.
شارەزایان بانگهێشتێکی فریاگوزاریان کرد بۆ کورد یوسف ئەحمەدی، ڕەئوف شێخ مەعروفی، موحەممەد فەڕەجی و موحسین ئیسلامخواه، هەروەها بۆ بەلوچی بەند فەرهاد بارانزەهی، کە دەڵێن لەژێر ئەشکەنجەدا دان بەخۆیاندا ناون، و داوایان کرد سزای لەسێدارەدانیان بوەستێت.
ڕاگەیاندنەکە جەخت لەوەشکردەوە کە پەروندەکانی ئەکتیڤیستە ژنە کوردەکان پەخشان عەزیزی و ڤاریشە موراد کە پێشتر سزای لەسێدارەدانیان دراوەتێ، بەشێکن لە چەوسانەوەی سیستماتیکی دژی کورد و بەلوچ.
شارەزایانی UN هەروەها ڕایانگەیاند کە دۆخی دەستگیرکردنی سەلیقەیی و ونکردنی بەزۆر دژی هۆزە نەتەوەییەکانی دیکەش، لەوانە کوردی سوننە، یارسان و ئازەریش، زیادی کردووە، و ئەم کردارانە منداڵانیش لەخۆ دەگرن.
لە ڕاگەیاندنەکەدا هاتووە کە ئێران سیاسەتمەدار و ئەکتیڤیستە کوردەکانی دەرەوەی وڵاتیش دەکاتە ئامانج، و بەم دواییە بڕیاری دادگایی بەبێ ئامادەبوونیان و داواکاری دەستگرتنەوەیان بۆ 37 سەرکردە و ئەکتیڤیستی کورد بڵاوکراوەتەوە، کە ئەمەش بەشێکە لە چەوسانەوەیەکی بەربڵاوی سنووربەزێن.
شارەزایانی UN ئێرانیان بیرخستەوە بە ئەرکە نێودەوڵەتییەکانی مافی مرۆڤ، و داوایان کرد کۆتایی بە ئەشکەنجە، ونکردنی بەزۆر، دەستگیرکردنی سەلیقەیی و کوشتنی سەلیقەیی بهێنرێت، مافی دادگاییکردنی دادپەروەرانە دابین بکرێت و بەدواداچوونی جیاکارییانە دژی هۆزە نەتەوەییەکان کۆتایی پێبهێنرێت.