پیام اوزگور اوزل دربارهٔ قانون چارچوب: «وقتی پ‌ک‌ک سلاح زمین بگذارد، چگونه بگوییم نه؟»

ما این مسئله را در چارچوب گزارشی که به کمیسیون دادیم می‌فهمیم. حق آموزش به زبان مادری از ابتدا در برنامهٔ حزب ما هست، اما از همان ابتدا هم گفته‌ایم که این موضوع نباید به تغییر قانون اساسی بینجامد؛ در آغاز همهٔ احزاب سیاسی همین موضع را اعلام کردند. مسئلهٔ شهروندی برابر را نه فقط از بُعد قومی و مذهبی، بلکه از منظر برابری اقتصادی، برابری فرصت‌ها و لزوم مداخلهٔ جدی و معنادار در نابرابری‌هایی که امروز پدید آمده می‌فهمم. برای نمونه، کسانی که باید اصل مالیات را بپردازند، تنها ۱۱ درصد از مالیات را می‌پردازند؛ این جاست که باید مداخله شود. من شهروندی برابر را طوری می‌فهمم که در ارث صاحبان ثروت‌های بزرگ، سهمی هم برای فقرا در نظر گرفته شود. به همان شکل، شهروندی برابر را می‌فهمم که در آن هم کُرد و هم علوی، خود را متعلق به این دولت احساس کند. به باور من، طرح ابعاد اقتصادی و جامعه‌شناختی مسئلهٔ شهروندی برابر، فراتر از بُعد قومی و مذهبی آن، مسئله‌ای است که بیش از هرچیز جوانان کُرد را به این دولت پیوند می‌دهد. شهروندی برابر را ضامن دولت واحد می‌دانم؛ برداشتی از دولت که هیچ‌کس را پشت سر نمی‌گذارد.

«دموکراتیک‌سازی از مجلس می‌گذرد»

- برخی اظهارات عبدالله اوجالان، سرکردهٔ تروریستی، در افکار عمومی منتشر شد. او سخنانی هم خطاب به شما داشت، از جمله این عبارت که «راه دموکراسی نه از سیلیوری، بلکه از ایمرالی می‌گذرد». این سخنان را چگونه تفسیر می‌کنید؟

هیئت ایمرالی ما را از چنین دیداری مطلع نکرد و از کانال دولتی هم چیزی به ما نرسید. از جایی چیزهایی درز می‌کند و ما در نقطه‌ای هستیم که پتانسیل بالایی برای دستکاری افکار عمومی دارد. هیئت ایمرالی پیش‌تر هم از احزاب دیدار می‌کرد؛ این بار پس از دیدار اول اوت از چند حزب دیگر هم دیدن کرد. از ما وقت ملاقات نخواستند و چیزی هم دربارهٔ چنین موضوعی به من نگفتند؛ به همین دلیل این مسئله را جدی نگرفتم. اما به‌طور کلی، من راه دموکراسی را نه از زندان‌ها یا شهرها، بلکه از مجلس بزرگ ملی ترکیه می‌دانم. مسئله این نیست که از این زندان می‌گذرد یا از آن یکی؛ اگر قرار است جمهوری دموکراتیکی داشته باشیم، این راه از مجلس بزرگ ملی ترکیه و از صندوق رأی می‌گذرد.

«جرم مشهود»

- پس از رخدادهای شهرداری‌های اتیمسگوت و مندرس، آیا CHP را که اکنون به‌دلیل حکم بطلان تحت مدیریت موقت اداره می‌شود، شریک ائتلاف جمهور (Cumhur İttifakı) می‌دانید؟

می‌بینیم دوستانی که در آنجا مانده‌اند، در واقع دارند برای ائتلاف جمهور کار می‌کنند، اما حضور آنها هم انتظار ائتلاف جمهور را برآورده نکرد. آنها می‌خواستند CHP را مثل هندوانه از وسط دو نیم کنند، اما همان‌طور که گفته‌ایم، در دست آنها فقط دستهٔ هندوانه ماند. آنچه در این شهرداری‌ها می‌گذرد، وضعیتی کاملاً مشهود و آشکار است؛ مشخص است چه خبر است. با وجود این‌که حمایت اجتماعی به این قوت کسب کرده بودیم، تمایلی ندارم دربارهٔ موضع مدیریت انتصابیِ حزبی که به‌زور از ما گرفته شد، بیشتر تحلیل کنم.

فراخوان به نعمان قورتولموش دربارهٔ خانواده‌های شهدا و جانبازان

- یکی از داغ‌ترین موضوعات روز، جانبازان هستند. آنها را از گوون‌پارک بیرون کردند و تصاویر بسیار ناگواری منتشر شد. دراین‌باره چه می‌گویید؟

جانبازان و خانواده‌های شهدای این کشور شایسته این رفتار نیستند. به جانباز و خانواده شهید این کشور توجهی نمی‌شود. درباره افرادی که به‌خاطر جرم تروریسم محکوم شده‌اند، یک سری تغییرات قانونی در حال انجام است. در تدوین این تغییرات، انتظارات جانبازان و خانواده‌های شهدا برآورده نشده و تغییراتی بسیار ناچیز انجام داده‌اند. حالا که قرار است تروریسم پایان یابد، جمعیتی که دوستان معترض کنونی نمایندگی می‌کنند شش هزار نفر است. و به آنها کمتر از حداقل دستمزد پرداخت می‌شود. از هیچ حقی برخوردار نیستند. ارزان‌ترین نوع اندام مصنوعی برایشان پرداخت می‌شود. حالا که ارتش به سمت نظام سربازگیری حرفه‌ای رفته، این خواسته‌ها در برابر این حجم از بودجه چیزی نیست. اما این کار را نکردند. بزرگ‌ترین مانع برای حمایتی که جامعه می‌تواند از تغییراتی که به امید پایان تروریسم انجام می‌شود نشان دهد، همین تصاویری است که آنجا دیده می‌شود. هر گامی که بدون حل مشکل کسی که در مبارزه با تروریسم دست یا پایش را از دست داده برداشته شود، حمایت از این روند را در وجدان جامعه کاهش می‌دهد. خطاب به نعمان کورتولموش این درخواست را دارم؛ مجلس باید صدای جانبازان را بشنود. باید مجلس را به نشست فوق‌العاده فراخواند. می‌توان مذاکره عمومی باز کرد، کمیسیون مربوطه می‌تواند کار کند. طرح‌های قانونی ارائه‌شده‌ای در دست دارند. ما بارها طرح قانونی ارائه داده‌ایم. رئیس مجلس باید با شخصیت بی‌طرف خود این گام را بردارد.

- توافق مکه هم از نظر سیاست داخلی و هم سیاست خارجی اهمیت دارد. به نظر می‌رسد نوعی آرایش منطقه‌ای است. از سوی دیگر انگار دوری از غرب هم هست. این را چطور ارزیابی می‌کنید؟ شما به غرب گفته بودید «ما را تنها نگذارید». پاسخی به این درخواست داده شد؟

ما این درخواست را برای خودمان از غرب نمی‌کنیم. این درخواست را از این رو مطرح می‌کنیم که روابطی که با ترکیه برقرار می‌کنند سالم باشد. با همسایه‌ای غیردموکراتیک، ثباتی پایدار به دست نمی‌آید. باید ترکیه را به بستر دموکراتیک دعوت کرد و ائتلاف‌هایی اصولی برقرار کرد. کاری شبیه رفتار مرکل که گفت «یورو را بگیر، سوری‌ها را نگه‌دار»، ائتلاف درستی نیست. اینکه بگویند «تو قدرتت را حفظ کن، من هم چشمم را بر تحولات ضددموکراتیک در ترکیه ببندم»، ائتلافی اصولی نیست. آنها ترکیه را به رده‌ای پایین‌تر تنزل دادند. آیا شما شنیده‌اید که غرب از مصر یا لیبی به‌خاطر حقوق بشر انتقاد کند؟ آنها در رده‌ای دیگر هستند. ترکیه پیش‌تر در رده‌ای بود که انتقاد می‌شنید، اما بخشی از ائتلاف غرب بود. اکنون ترکیه همراه با تام باراک به‌عنوان بخشی از خاورمیانه دیده می‌شود. اروپا هم ما را منطقه‌ای حائل برای جلوگیری از مهاجرت می‌بیند. مشکل اصلی همین است. در دنیا پیش‌تر جنگ‌های نیابتی با سازمان‌ها انجام می‌دادند. حالا سازمان‌ها را به کشورها ملحق می‌کنند و آنچه ما اینجا تجربه می‌کنیم هم فرقی ندارد؛ در مناطق مختلف تیم می‌سازند. ترکیه را با پاکستان و عربستان سعودی هم‌تیم کردند. و روی همین توافقی که به آن اشاره کردید امضا کردند. توافقی تک‌برگی که طرف‌های مقابل هم می‌گویند «نیازی نیست از مجلس بگذرد». زیرش نوشته‌اند «هر کس به عربستان سعودی حمله کند، تلقی می‌شود که به ترکیه حمله کرده است». چنین توافقی بدون گذر از مجلس نمی‌تواند به اجرا درآید. توافقی است که مطابق میل ترامپ و در چارچوبی که باراک ترسیم کرده شکل گرفته و سیاست نهادی و مجلس را کنار می‌گذارد. از نظر امنیت ترکیه هم ریسک‌هایی در خود دارد. ما کشوری نیستیم که مطابق میل ترامپ با عربستان سعودی و پاکستان توافقی از نوع «هر که به برادرم لگد بزند، هزار لگد از من می‌خورد» امضا کند