بازتاب قانون «ترکیه بدون تروریسم» در رسانههای جهان؛ خوانشهای قابلتوجه آسوشیتدپرس، رویترز و فایننشال تایمز
قانون چارچوب ۱۲ مادهای که یکی از مهمترین گامهای روند موسوم به «ترکیه بدون تروریسم» معرفی شده، در حالی از پارلمان ترکیه گذشت که رسانههای بینالمللی آن را با ادبیاتی متفاوت از گفتمان آنکارا روایت کردند.
Rastinewsترکیه در جریان تصویب قانون چارچوب ۱۲ مادهای که یکی از مهمترین گامهای روند موسوم به «ترکیه بدون تروریسم» معرفی شده، از پارلمان گذشت، اما لحن رسانههای بینالمللی بهروشنی با گفتمان آنکارا فاصله داشت. آسوشیتدپرس این قانون را «قانونی شبیه به عفو»، رویترز آن را «قانونی تاریخی برای پیشبرد روند صلح با حزب کارگران کردستان (PKK)» و فایننشال تایمز آن را «قانونی با هدف پایان دادن به ۴۰ سال درگیری با شبهنظامیان کرد» توصیف کردند. هر سه رسانه نهتنها به بُعد خلع سلاح این قانون، بلکه به حقوق کردها، جایگاه عبدالله اوجالان، آینده سیاسی رجب طیب اردوغان و پیامدهای احتمالی آن بر معادله سوریه و عراق نیز اشاره کردند.
Rastî - قانون «تقویت همبستگی ملی و انسجام اجتماعی» که با رأی ۴۶۸ نماینده در پارلمان ترکیه (TBMM) تصویب شد، بازتاب گستردهای در رسانههای جهان داشت.
اما نخستین تفاوت قابل توجه در گزارشهای رسانههای بینالمللی به اصطلاحات بهکاررفته بازمیگشت.
بهجای عبارت «ترکیه بدون تروریسم» که آنکارا برای توصیف این روند برجسته میکند، آسوشیتدپرس (AP)، رویترز و فایننشال تایمز (FT) مفاهیمی چون «ابتکار صلح»، «روند صلح با PKK»، «پایان دادن به درگیری با شبهنظامیان کرد»، «عفو مشروط» و «بازگشت به جامعه» را ترجیح دادند.
آسوشیتدپرس: «قانونی شبیه به عفو برای هزاران عضو PKK»
آسوشیتدپرس، خبرگزاری آمریکایی، رأیگیری در پارلمان را با این تیتر منتشر کرد: «پارلمان ترکیه قانونی شبیه به عفو برای هزاران عضو PKK را تصویب کرد».
این خبرگزاری این قانون را «عفو مشروطی» توصیف کرد که هدف آن پیشبرد ابتکار صلح دولت با PKK است و افزود که اجرای این قانون منوط به تأیید مقامات ترکیه مبنی بر خلع سلاح کامل PKK است.
آسوشیتدپرس بهویژه تأکید کرد که پیامدهای این قانون میتواند از مرزهای ترکیه فراتر رود.
به نوشته این خبرگزاری آمریکایی، این روند میتواند به نزدیکتر شدن روابط ترکیه و عراق کمک کند و همچنین بر ادغام مناطق تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) به رهبری کردها در سوریه، در ساختار حکومت دمشق تأثیر بگذارد.
بدین ترتیب آسوشیتدپرس این قانون را نهفقط در چارچوب رابطه ترکیه و PKK، بلکه بخشی از روند بازآرایی منطقهای که عراق و سوریه را نیز دربر میگیرد ارزیابی کرد.
رویترز: «گامی تاریخی، اما بدون حقوق کردها و جایگاه اوجالان»
رویترز این خبر را با تیتر «پارلمان ترکیه قانون تاریخی برای پیشبرد روند صلح با PKK را تصویب کرد» منتشر کرد.
این خبرگزاری این قانون را گامی حقوقی مهم در مسیر پایان دادن به درگیریای دانست که دههها ادامه داشته و بیش از ۴۰ هزار کشته برجای گذاشته است. به نوشته رویترز، این قانون برای برخی اعضای سابق PKK حمایت حقوقی، تعلیق مجازات و امکان بازگشت به جامعه فراهم میکند.
اما نکته اصلی که رویترز در گزارش خود برجسته کرد، مواردی بود که در این قانون گنجانده نشده است.
این خبرگزاری تأکید کرد که این قانون خواستههای گستردهتر سیاسی و فرهنگی کردها، قانون مبارزه با تروریسم و جایگاه عبدالله اوجالان را دربر نمیگیرد.
رویترز همچنین به تفاوت میان معنایی که آنکارا و جنبش سیاسی کردها برای این قانون قائلاند اشاره کرد: دولت این قانون را بخشی از چشمانداز «ترکیه بدون تروریسم» معرفی میکند، حال آنکه سیاستمداران کرد آن را نقطه آغاز اصلاحات گستردهتر دموکراتیک و حقوقی میدانند.
از این منظر، در خوانش رویترز، این قانون نه راهحل مسئله کرد، بلکه زمینهای حقوقی برای پایان دادن به درگیری مسلحانه است.
فایننشال تایمز: پایان ۴۰ سال درگیری میتواند بر آینده سیاسی اردوغان نیز تأثیر بگذارد
فایننشال تایمز نیز اصطلاح «ترکیه بدون تروریسم» آنکارا را در تیتر خود به کار نبرد.
این روزنامه این رویداد را با تیتر «پارلمان ترکیه قانون تاریخی برای پایان دادن به درگیری با شبهنظامیان کرد را تصویب کرد» منتشر کرد و تأکید کرد که این قانون شامل احکام عفو مشروط برای هزاران عضو PKK است.
در تحلیل فایننشال تایمز، دو محور سیاسی برجسته شد: آینده اردوغان و جایگاه منطقهای ترکیه.
این روزنامه نوشت پایان درگیری بیش از ۴۰ ساله میتواند موقعیت سیاسی رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، را تقویت کند و بر معادله سیاسی مربوط به نامزدی مجدد او از طریق برگزاری انتخابات زودهنگام تأثیر بگذارد.
فایننشال تایمز همچنین اشاره کرد که این ابتکار صلح روابط ترکیه با عراق را تقویت کرده و در کنار تحولات سوریه، به جایگاه ژئوپلیتیک منطقهای آنکارا کمک میکند.
اما تناقض اصلی که این روزنامه به آن اشاره کرد، ادامه فشار بر مخالفان در ترکیه بود. فایننشال تایمز نوشت با وجود اینکه این قانون را تاریخی توصیف کرده، رویدادهایی مانند بازداشت شهردار کلانشهر استانبول نشان میدهد تردیدها درباره این روند هنوز بهطور کامل از میان نرفته است.
آنکارا میگوید «ترکیه بدون تروریسم»، رسانههای جهان میگویند «صلح» و «پایان درگیری»
تصویر مشترکی که از گزارشهای آسوشیتدپرس، رویترز و فایننشال تایمز بهدست میآید این است که یک قانون واحد در آنکارا و رسانههای خارجی با مفاهیم سیاسی متفاوتی روایت شده است.
روندی که دولت ترکیه آن را تحت عنوان «ترکیه بدون تروریسم» پیش میبرد، در آسوشیتدپرس «ابتکار صلح و عفو مشروط»، در رویترز «روند صلح با PKK» و در فایننشال تایمز «تلاش برای پایان دادن به ۴۰ سال درگیری با شبهنظامیان کرد» تعریف شده است.
نکته مشترک دیگری که هر سه رسانه بر آن تأکید کردند این بود که تصویب این قانون در پارلمان، پایان روند نیست.
آسوشیتدپرس بر پیامدهای منطقهای و بهویژه معادله سوریه و قسد، رویترز بر حقوق سیاسی و فرهنگی کردها و حلنشده باقی ماندن جایگاه اوجالان، و فایننشال تایمز بر آینده سیاسی اردوغان و جایگاه در حال تغییر منطقهای ترکیه متمرکز شدند.
از دریچه رسانههای خارجی، قانونی که از پارلمان ترکیه گذشت، به گفته آنکارا صرفاً اقدامی برای «پایان دادن به تروریسم» نیست؛ بلکه مرحلهای تازه در گذار از چهار دهه درگیری مسلحانه به سیاست تلقی میشود که میتواند موازنههای داخلی ترکیه، مسئله کرد و روابط قدرت در محور سوریه و عراق را بازتعریف کند.