بهچلی: هدف، حذف نهتنها مسلحان کوهنشین، بلکه ساختارهای رادیکالشده است
Rastinewsدولت بهچلی، رهبر حزب حرکت ملیگرا (MHP)، در تشریح مرزهای روند «ترکیه بدون تروریسم» گفت که ترک سلاح بهتنهایی کافی نخواهد بود. بهچلی با بیان اینکه این روند چشماندازی گستردهتر برای امنیت منطقهای و تقویت دولتهای مرکزی در سوریه، عراق و لبنان نیز دارد، تأکید کرد که هدف نهتنها حذف عناصر تروریستی مستقر در کوهها، بلکه از میان بردن ساختارهای رادیکالشده و حاشیهایشده نیز هست. او همچنین از امکان گسترش حقوق و آزادیهای فردی سخن گفت، اما در برابر مطالبات جمعی بر پایه قومیت یا دین، موضعی بسته گرفت.
پس از تصویب قانون چارچوب در مجلس ترکیه و انتشار آن در روزنامه رسمی، همه نگاهها به تقویم ترک سلاح حزب کارگران کردستان (PKK) دوخته شده است.
انتظار میرود نزدیک به سههزار و هشتصد عضو PKK که در ۱۸ اردوگاه در قندیل حضور دارند، تا پایان سپتامبر بهتدریج سلاح خود را زمین بگذارند. برای تحویل سلاحها، تخلیه غارها و انتقال تجهیزات لجستیکی، بازهای یکونیم تا دوماهه در نظر گرفته شده و پیشبینی میشود این روند با تأیید شورای امنیت ملی ترکیه، در اکتبر به اجرای کامل قانون چارچوب منتهی شود.
دولت بهچلی مرحله کنونی روند را برای اسماعیل اوزدمیر، معاون رئیس حزبش، تشریح کرد. بهچلی در ارزیابی خود که در روزنامه تورکگون منتشر شد، بارها بر صلح و ثبات منطقهای تأکید کرد و گفت روند «ترکیه بدون تروریسم» فضای مانور ترکیه در سیاست خارجی را نیز گسترش خواهد داد.
«نظم جدید سایکس-پیکو را بر هم زدیم»
بهچلی گفت مرحله نخست «ترکیه بدون تروریسم» ترک سلاح توسط این سازمان و پاکسازی منطقه از عناصر مسلح است.
او با بیان اینکه هدف به همین محدود نمیشود، افزود که حرکت مستقلتر ترکیه در سیاست خارجی، تقویت صلح و ثبات در همسایگی نزدیک، و افزایش نفوذ ترکیه در گسترهای از مدیترانه شرقی تا قفقاز و از خاورمیانه تا اروپا نیز از دیگر اهداف این روند است.
بهچلی با طرح این ادعا که در منطقه تلاش میشود «پرده دوم مسئله شرق» به صحنه برده شود، گفت:
«در واقع به نظر میرسد در منطقه ما تلاش میشود پرده دوم ‘مسئله شرق’ اجرا شود. هدف، دولتهای حاکمی هستند که پارهپاره و تقسیم شدهاند. اما ترکیه با هدف ‘ترکیه بدون تروریسم’، نظم جدید سایکس-پیکو و نقشههای پنهان بالفور را بر هم زده و با شکوفایی منطقهای بدون تروریسم، ضربهای به آرزوهای امپریالیسم در این جغرافیا وارد کرده است.»
بهچلی با این ادعا که برخی میخواهند شش گروه قومی، دینی و مذهبی را در «مناطق خودمختار قابلکنترل» تقسیم کنند و سازمانهای مسلح فعال در این مناطق امنیت ترکیه را تهدید میکنند، گفت بیثباتی سیاسی در لبنان، عراق و سوریه تأثیر مستقیمی بر امنیت مرزی، حاکمیت و ساختار اجتماعی ترکیه دارد.
بهچلی از «صلح ترک» سخن گفت
بهچلی گفت MHP خواستار ساختن «صلح ترک» است که منطقه را نیز در بر میگیرد.
او با بیان اینکه این رویکرد بر نظم، عدالت و ثبات استوار است، گفت مدلی که آن را «صلح ترک» مینامد، هم برای ترکیه و هم برای منطقه، «ضامن مدلی عادلانه و مبتنی بر تسهیم برای آرامش و رفاه» خواهد بود.
بهچلی چنین ادامه داد:
«صلح ترک هدفش تقویت نهادهای مرکزی، حفظ وحدت ملی و تمامیت ارضی، و استقرار نظام دولت حقوقی دموکراتیک در کشورهای منطقه، بهویژه سوریه و همچنین عراق و لبنان است. برای این کار نیز در وهله نخست باید ساختارهای مسلح غیرقانونی و سازمانهای تروریستی حتماً از میان برداشته شوند.»
پیام به سوریه، عراق و لبنان
به گفته بهچلی، امنیت و بیثباتی سیاسی در صدر مهمترین مشکلات منطقه قرار دارند.
بهچلی با این استدلال که سازمانهای رادیکال و مسلح مانع شکلگیری نظامهای سیاسی باثبات در کشورهای منطقه میشوند، گفت این وضعیت زمینه را برای مداخلات خارجی باز میکند.
او با اشاره به جنگ میان آمریکا و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر، گفت این جنگ منطقه را وارد دورهای آشوبناک تازه کرده و تجارت نفت و سلاح در آن نقش برجستهای دارد؛ روندی که به گفته او هم مردم منطقه، هم اقتصاد جهانی و هم ترکیه را تحت تأثیر قرار داده است.
بهچلی همچنین به تحولات غزه اشاره کرد و گفت حملات اسرائیل به غزه و اقدامات آن علیه مسجدالاقصی غیرقابلقبول است.
او افزود سوریه پس از سالها حکومت حزب بعث، اکنون در مسیر تبدیلشدن به کشوری باثبات گام برمیدارد.
«دوران بازی با سرنوشت منطقه از هزاران کیلومتر دورتر باید پایان یابد»
بهچلی گفت روند «ترکیه بدون تروریسم» صرفاً ناظر به امنیت داخلی ترکیه نیست و باید بهعنوان مدلی برای ثبات منطقهای دیده شود.
او با بیان اینکه «صلح ترک» باید بر پایه احترام به امور داخلی و تمامیت ارضی کشورها شکل بگیرد، خواستار آن شد که منابع منطقه در خدمت توسعه جوامع آن به کار گرفته شود.
بهچلی گفت: «دورانی که از هزاران کیلومتر دورتر میآمدند و با سرنوشت مردم منطقه بازی میکردند، اکنون دیگر باید به پایان رسیده باشد. واقعیتی که خواب را از چشمان مخالفان ترکیه بدون تروریسم ربوده، همینجاست.»
بهچلی با اشاره به اینکه ترکیه در نقطه تلاقی کریدورهای انرژی، حملونقل و تجارت میان آسیا و اروپا قرار دارد، گفت کریدور میانی، پروژه راه توسعه، کریدور توران و خطوط انتقال انرژی همگی به فضای امنیت و ثبات وابستهاند.
به گفته بهچلی، با ترک سلاح PKK، بخشی از منابعی که صرف امنیت میشد میتواند به آموزش، فناوری، تولید، زیرساخت و توسعه اجتماعی هدایت شود.
پیام درباره حقوق و آزادیها
بهچلی به پرسشی درباره رابطه میان «ترکیه بدون تروریسم» و حقوق و آزادیهای بنیادین نیز پاسخی مفصل داد.
او با بیان اینکه ترکیه دولتی حقوقی، دموکراتیک، سکولار و اجتماعی است که در آن حقوق و آزادیهای بنیادین تحت تضمین قانون اساسی قرار دارد، گفت حقوق و آزادیهای فردی باید بیش از پیش گسترش یابند.
بهچلی با تأکید بر اینکه حقوق بنیادین فردی، غیرقابلواگذاری و انکارناپذیرند، درباره حقوق جمعی رویکردی متفاوت ارائه داد.
او با این ادعا که حقوق جمعی تعریفشده بر پایه قومیت، جنسیت یا گروههای دینی و مذهبی در درون دولتملت پیامدهای تفرقهافکنانه دارد، گفت MHP گسترش حقوق و آزادیهای فردی را اصل قرار میدهد.
در برابر حقوق جمعی موضعی بسته
بهچلی گفت دولت باید حقوق و آزادیها را بدون توجه به زبان، دین، نژاد، جنسیت، رنگ پوست، مذهب، قومیت و اختلاف ثروت، با محوریت فرد اجرا کند.
او با بیان اینکه در سده جدید جمهوری میتوان دامنه حقوق و آزادیهای فردی را گسترش داد، گفت برای رفع مشکلات اجرایی، ممکن است در سطح قوانین و نهادها تنظیمات تازهای صورت گیرد.
بهچلی گفت زمینه مشترک باید همان تعریف کنونی شهروندی در قانون اساسی باشد:
«این زمینه مشترک، همان شهروندی ترکیه است که با توافق تاریخی و سیاسی ملت ترک شکل گرفته و در قانون اساسی ما بیان شده است. راه ترکیهبودن با هم، اراده زیستن مشترک است؛ زیر سقف واحد و ملی دولت، با روح وحدت و همبستگی ملی و با میل به همبستگی و انسجام اجتماعی.»
«یا تروریسم یا دموکراسی، یا سلاح یا سیاست»
بهچلی گفت یکی دیگر از محورهای اصلی این روند، «تحکیم جبهه داخلی» است.
او با اشاره به اهمیت شکلدادن به ساختاری که در آن همه بخشهای جامعه احساس برابری، احترام و امنیت کنند، گفت این امر فضای تبلیغاتی سازمانهای تروریستی را تنگتر خواهد کرد.
بهچلی با بیان اینکه هرجا تروریسم و خشونت باشد، سیاست دموکراتیک تنگ میشود، گفت:
«جایی که تروریسم و خشونت وجود دارد، سخنگفتن از اراده آزاد انسانها، حقوق بشر و دموکراسی ممکن نیست. سیاست دموکراتیک در سایه تروریسم و خشونت تنگ میشود، راههای حل جایگزین مسدود میمانند و روندهای مشارکت سیاسی بر زمینهای سالم پیش نمیروند. به همین دلیل گفتیم ‘یا تروریسم یا دموکراسی، یا سلاح یا سیاست’ و همه را به یگانگی برای ترکیه دعوت کردیم.»
«مهم است که مطالباتی چون فدرالیسم، خودمختاری یا مطالبات فرهنگگرایانه مطرح نشود»
بهچلی گفت در اعلامیههای PKK درباره تصمیم انحلال و ترک سلاح، مهم میداند که مطالباتی چون کشور جداگانه، فدرالیسم، خودمختاری یا «مطالبات فرهنگگرایانه» مطرح نشده است و این را برای ترکیه «آغازی تازه» توصیف کرد.
او گفت این امر همچنین موجب عقبنشینی سیاست هویتی بر پایه قومیت و مذهب در ترکیه خواهد شد.
بهچلی با توصیف سیاست هویتی بهعنوان پدیدهای «تفرقهافکن نه یکپارچهساز»، گفت سیاست دموکراتیک باید بر پایه حقوق و آزادیهای فردی بنا شود.
«نهفقط عناصر مستقر در کوه»
یکی از قابلتوجهترین بخشهای سخنان باهچلی، اشاره او به این بود که این روند باید از تسویه عناصر مسلح حزب کارگران کردستان (PKK) نیز فراتر برود.
باهچلی با بیان اینکه کنار گذاشتن سلاح توسط این سازمان تروریستی بهتنهایی برای تکمیل این روند کافی نیست، گفت:
«در جایی که تروریسم، خشونت و ویرانگری وجود دارد، نهتنها فرهنگ دموکراتیک نمیتواند رشد کند، بلکه نهادهای دولتی نیز تضعیف میشوند. به همین دلیل، موفقیت کامل این روند، فراتر از کنار گذاشتن سلاح توسط سازمان تروریستی، تنها با پایان یافتن کامل هر نوع نگرش سیاسیای که بهنحوی تروریسم را توجیه میکند یا تکیهاش بر تروریسم و ویرانگری است، و همچنین با محو شدن ذهنیت تجزیهطلبانه از صحنه تاریخ ممکن خواهد شد.»
باهچلی سخنان خود را اینگونه ادامه داد:
«در این چارچوب، هدف طرح ‘ترکیه بدون تروریسم’ نهفقط تسویه عناصر تروریستی حاضر در کوهها، بلکه تسویه ساختارهای رادیکالشده و بهحاشیهراندهشده و پایان کامل خشونت است.»
باهچلی همچنین شهروندی ترکیه را ساختاری توصیف کرد که عناصر قومی مختلف را زیر یک تعلق سیاسی مشترک متحد میکند.
باهچلی با تأکید بر اینکه شهروندی باید بر پایه تعلق سیاسی و نه ریشه قومی ارزیابی شود، شهروندی ترکیه را عامل وحدتبخش سیاست دموکراتیک دانست.