Seçmen açık bir mesaj verdi

Rastinews — Almanya’nın doğusundaki Saksonya-Anhalt eyaletinde yapılan parlamento seçimlerini aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) açık farkla kazandı. İlk tahminlere göre oyların yüzde 44’ünden fazlasını alan AfD, 2002’den bu yana eyaleti yöneten Hristiyan Demokrat Birlik’i (CDU) ikinci sıraya itti.

CDU’nun başbakan adayı ve mevcut Eyalet Başbakanı Sven Schulze, seçim sonuçlarının ardından AfD’nin başbakan adayı Ulrich Siegmund’u tebrik etti. “Halk bir sinyal gönderdi” diyen Schulze, seçmenin güçlü bir değişim mesajı verdiğini kabul etti.

Oy sayımı devam ederken MDR tarafından açıklanan üçüncü tahmine göre AfD yüzde 44,4, CDU ise yüzde 18,3 düzeyinde bulunuyor. Sol Parti yüzde 9,5, Yeşiller yüzde 9, Sosyal Demokrat Parti (SPD) yüzde 8 civarında oy alırken Sahra Wagenknecht İttifakı’nın (BSW) yüzde 5’lik seçim barajı sınırında olduğu belirtiliyor. Hür Demokrat Parti’nin (FDP) ise yüzde 2 ile eyalet parlamentosunun dışında kalması bekleniyor.

CDU oylarının yaklaşık yarısını kaybetti

Seçimin en ağır yenilgisini CDU aldı. Parti, 2021’de yapılan eyalet seçimlerinde yüzde 37,1 oyla açık ara birinci olmuştu. İlk tahminlere göre CDU’nun oy oranı bu seçimde yaklaşık 19 puan gerileyerek yüzde 18 seviyesine düştü.

Böylece 2002’den beri Saksonya-Anhalt’ı yöneten CDU, yalnızca birinciliği kaybetmekle kalmadı, eyaletteki tarihinin en ağır seçim sonuçlarından biriyle karşılaştı.

AfD ise 2021’de aldığı yüzde 20,8’lik oyu iki kattan fazla artırdı. Yaklaşık yüzde 44,4’e ulaşan parti, CDU’ya 26 puandan fazla fark attı.

Sonuçlar, Almanya’da bir eyalet seçiminin ötesinde, Başbakan Friedrich Merz liderliğindeki federal hükümete ve CDU yönetimine yönelik güçlü bir tepki olarak değerlendiriliyor.

Schulze: Halk bir sinyal gönderdi

CDU’nun başbakan adayı Sven Schulze, sonuçların açıklanmasının ardından AfD’nin seçim başarısını kabul etti ve rakibi Ulrich Siegmund’u kutladı.

“Halk bir sinyal gönderdi” diyen Schulze, CDU’nun sonucu ayrıntılı biçimde değerlendireceğini belirtti. Schulze’nin açıklaması, CDU’nun seçim kampanyasında AfD ile herhangi bir iş birliğine gitmeyeceğini defalarca vurgulamasının ardından geldi.

CDU yönetimi seçim öncesinde hem AfD hem de Sol Parti ile koalisyon kurulmasını reddetmişti. Ancak ortaya çıkan parlamento aritmetiği, AfD dışında bir hükümet kurulmasını oldukça zorlaştırabilir.

AfD’den “tarihî zafer” açıklaması

AfD’nin eyalet başbakan adayı Ulrich Siegmund, sonuçları “tarihî bir başarı” olarak nitelendirdi. Seçim kampanyasını ağırlıklı olarak göç, güvenlik, eğitim ve federal hükümete tepki üzerinden yürüten Siegmund, partisinin Saksonya-Anhalt’ı yönetmek istediğini söyledi.

AfD yöneticileri, seçim sonucunun partilerine açık bir hükümet kurma görevi verdiğini savunuyor. Parti, seçim kampanyası boyunca tek başına iktidar hedefini öne çıkarmıştı.

Ancak ilk tahminler AfD’nin oy oranının yüksek olmasına rağmen eyalet parlamentosunda mutlak çoğunluğu kıl payı kaçırabileceğine işaret ediyor. Küçük partilerin yüzde 5’lik seçim barajını geçip geçmemesi, sandalye dağılımını ve AfD’nin tek başına hükümet kurup kuramayacağını belirleyecek.

Hükümetin nasıl kurulacağı belirsiz

AfD’nin tek başına çoğunluğu elde edememesi durumunda Saksonya-Anhalt’ta zorlu bir hükümet kurma süreci başlayacak.

CDU, SPD, Yeşiller ve Sol Parti dahil olmak üzere eyalet parlamentosuna girmesi beklenen diğer partiler, seçim öncesinde AfD ile koalisyon yapmayacaklarını açıklamıştı. Almanya’daki ana akım partilerin AfD’ye karşı uyguladığı bu siyasi dışlama çizgisi “güvenlik duvarı” olarak adlandırılıyor.

Ancak mevcut tahminlere göre CDU, SPD ve Yeşillerin oyları bir hükümet çoğunluğu oluşturmaya yetmeyebilir. Bu durumda CDU’nun Sol Parti’nin dışarıdan desteğiyle bir azınlık hükümeti kurması veya partiler arasında daha önce reddedilen yeni iş birliği seçeneklerinin gündeme gelmesi mümkün.

BSW’nin yüzde 5 barajını geçip parlamentoya girmesi de hesapları değiştirebilir. Parti daha önce ne CDU’lu Schulze’ye ne de AfD’li Siegmund’a başbakanlık seçiminde destek vereceğini açıklamıştı.

AfD teşkilatı “kesin aşırı sağcı” olarak sınıflandırılmıştı

AfD’nin Saksonya-Anhalt teşkilatı, eyaletin Anayasayı Koruma Dairesi tarafından “kesin aşırı sağcı oluşum” olarak sınıflandırılıyor. Buna rağmen parti, özellikle Almanya’nın doğu eyaletlerinde desteğini sürekli artırıyor.

Göç karşıtı politikaları, Avrupa Birliği’ne yönelik sert tutumu ve Rusya ile ilişkiler konusundaki yaklaşımıyla öne çıkan AfD, seçim kampanyasında kitlesel sınır dışı işlemlerinin hızlandırılmasını, göç politikalarının sertleştirilmesini ve eğitim sisteminde kapsamlı değişiklikler yapılmasını savundu.

AfD’nin bir eyalet hükümetinin başına geçmesi halinde polis, eğitim, kültür politikaları ve eyalet istihbaratı gibi kritik kurumlar üzerinde siyasi yetki kazanması, Almanya genelinde demokrasi ve hukuk devleti tartışmalarını daha da büyütebilir.

Sonuç Merz hükümeti için de uyarı

Saksonya-Anhalt seçimi, CDU Genel Başkanı ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz açısından da ciddi bir siyasi yenilgi olarak görülüyor.

Seçim kampanyasında göç ve güvenlik politikalarında daha sert bir çizgi izleyen CDU, buna rağmen AfD’ye yönelen seçmeni geri kazanamadı. Ekonomik durgunluk, artan yaşam maliyetleri, federal hükümete duyulan güvensizlik ve doğu eyaletlerinde uzun süredir devam eden temsil edilmeme duygusu, seçim sonucunu etkileyen temel başlıklar arasında gösteriliyor.

Yaklaşık 1,7 milyon seçmenin sandığa çağrıldığı seçimde katılım oranının yüksek olması da dikkat çekti. İlk veriler, AfD’nin yalnızca diğer partilerden değil, daha önce sandığa gitmeyen seçmenlerden de önemli ölçüde destek aldığını gösteriyor.

Kesin sonuçların gece saatlerinde veya 7 Eylül sabahında açıklanması bekleniyor. Sandalye dağılımı ve hükümet seçenekleri, BSW başta olmak üzere yüzde 5 barajına yakın partilerin kesin sonuçlarına göre şekillenecek.