89 yıl sonra Seyit Rıza hamlesi: Mahkumiyet kararı için iptal başvurusu
1937'de idam edilen Seyit Rıza ve 6 Dersim ileri geleni hakkındaki mahkeme kararlarının kaldırılması için Adalet Bakanlığına başvuruldu. Avukat Cihan Söylemez, kararların dönemin Anayasası'na aykırı verildiğini ve hükümlülerin temyiz hakkı tanınmadan asıldığını söyledi.
RastinewsAvukat Cihan Söylemez, Seyit Rıza ve beraberindeki 6 Dersim ileri geleni hakkında verilen mahkûmiyet kararlarının "kanun yararına bozulması" için harekete geçti. Söylemez'in dilekçesi, 11 Kasım'da Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne ulaştırıldı.
Söylemez, başvuruyla ilgili videolu bir açıklama yaptı. Başvurunun 1937'de Tunceli Kanunu'na dayanılarak verilen mahkeme kararlarını kapsadığını söyledi. İdam hükümlerinin 1924 Anayasası'na, dönemin Ceza Kanunu'na ve Ceza Muhakemeleri Kanunu'na aykırı olduğunu belirtti.
Kararlar aynı gece infaz edildi
Seyit Rıza davası 12 Ekim 1937'de Elazığ'da başlamıştı. Söylemez'in anlattığına göre mahkeme kararlarını 14 Kasım'da açıkladı ve idamlar 14'ü 15'ine bağlayan gece infaz edildi.
Söylemez, dönemin yasalarında temyiz hakkı bulunduğunu, ancak sanıklara bu hakkın kullandırılmadığını dile getirdi. Başvurunun yalnızca idam kararlarını değil, aynı dosyadaki öteki mahkûmiyetleri de kapsadığını ekledi.
Naaşlar hâlâ ailelere verilmedi
Söylemez'e göre Tunceli Kanunu, çıkarıldığı dönemin Anayasası'yla çelişiyordu. Ona göre hak ihlalleri yargılama ve infazla bitmedi. Naaşların ailelere teslim edilmemesini, ailelerin manevi miras hakkının ve inanç özgürlüğünün çiğnenmesini de dilekçeye ekledi.
Dilekçede emsal olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) Türkiye aleyhine 2001 ve 2009'da verdiği iki karar gösterildi. Söylemez, bu kararlara göre süregelen ağır hak ihlallerinde zamanaşımına dayanılamayacağını söyledi.
Topu Bakanlık ve Yargıtay'a attı
Kanun yararına bozma yoluna yalnızca Adalet Bakanlığı başvurabiliyor. Bakanlık talebi kabul edip Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına bildirirse, Seyit Rıza ve beraberindekiler hakkındaki hükümlerin kaldırılmasının önü açılabilecek.
Rûdaw'ın haberine göre Söylemez, hükmün kaldırılması halinde Seyit Rıza ve birlikte yargılananlara yöneltilen suçlamaların da ortadan kalkacağını söyledi. Söylemez, başvuruyu 1937'de yaşananlarla yargı yoluyla yüzleşmenin ilk adımı olarak gördüğünü ve süreci takip edeceklerini belirtti.
Seyit Rıza, Dersim'e yönelik askeri harekât sürerken görüşme için Erzincan'a çağrılmış ve 5 Eylül 1937'de yolda tutuklanmıştı. Oğlu Resik Hüseyin ve öteki Dersim ileri gelenleriyle birlikte 15 Kasım 1937'de Elazığ'daki Buğday Meydanı'nda asılmıştı.
Ailelerin mezar yerlerini öğrenmek için açtığı davalar yıllardır sürüyor. Bu davalar idari yargıda ve Anayasa Mahkemesi'nde reddedilmiş, Söylemez de dosyayı AİHM'e taşımıştı.