۹ سال از همه‌پرسی استقلال کردستان گذشت
همه‌پرسی استقلال که در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۷ در اقلیم فدرال کردستان و مناطق کردستانی با وضعیت مورد مناقشه برگزار شد، ۹ سال از آن می‌گذرد. در این همه‌پرسی که با مشارکت ۷۲.۱۶ درصدی برگزار شد، ۹۲.۷۳ درصد از رأی‌دهندگان به استقلال «آری» گفتند.
Rastinewsیکی از مهم‌ترین نقاط عطف در تاریخ سیاسی اخیر اقلیم فدرال کردستان، همه‌پرسی استقلال ۲۵ سپتامبر است که امسال نهمین سالگرد آن فرا رسیده است.
در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۷، صندوق‌های رأی در اقلیم فدرال کردستان و همچنین برخی مناطق کردستانی با وضعیت مورد مناقشه، در رأس آن‌ها کرکوک، برپا شد.
در این همه‌پرسی از رأی‌دهندگان این سؤال پرسیده شد: «آیا خواهان استقلال اقلیم کردستان و مناطق کردستانی خارج از حاکمیت اقلیم به‌صورت یک دولت مستقل هستید؟»
تصمیم برگزاری همه‌پرسی در ۷ ژوئن گرفته شد
روند منتهی به همه‌پرسی با نشستی که در ۷ ژوئن ۲۰۱۷ در اربیل (هولیر) برگزار شد، رسمیت یافت.
در این نشست که به ریاست مسعود بارزانی، رئیس وقت اقلیم کردستان، و با حضور مقامات دولتی و نمایندگان احزاب و جریان‌های سیاسی برگزار شد، تصمیم گرفته شد همه‌پرسی استقلال در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۷ برگزار شود.
پارلمان کردستان نیز در نشست ۱۵ سپتامبر خود، برگزاری همه‌پرسی را با اکثریت آرا تأیید کرد.
این تصمیم در دوره‌ای گرفته شد که اختلافات میان اربیل و بغداد بر سر بودجه، مدیریت نفت و منابع طبیعی، تقسیم اختیارات و وضعیت مناطق مورد مناقشه مشمول ماده ۱۴۰ قانون اساسی عراق همچنان ادامه داشت.
بر اساس ماده ۱۴۰ قانون اساسی عراق، روند تعیین وضعیت مناطق مورد مناقشه باید تا پایان سال ۲۰۰۷ تکمیل می‌شد؛ اما این روند هرگز به سرانجام نرسید و به‌ویژه وضعیت کرکوک یکی از اصلی‌ترین محورهای اختلاف میان اربیل و بغداد باقی ماند.
۹۲.۷۳ درصد آرا «آری» بود
در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۷ میلیون‌ها رأی‌دهنده پای صندوق‌های رأی رفتند.
بر اساس نتایج رسمی اعلام‌شده، از ۴ میلیون و ۵۸۱ هزار و ۲۵۵ رأی‌دهنده ثبت‌نام‌شده، ۳ میلیون و ۳۰۵ هزار و ۹۲۵ نفر در همه‌پرسی شرکت کردند. نرخ مشارکت ۷۲.۱۶ درصد بود.
از میان آرای معتبر، ۲ میلیون و ۸۶۱ هزار و ۴۷۱ رأی، معادل ۹۲.۷۳ درصد، به استقلال «آری» گفتند و ۲۲۴ هزار و ۴۶۴ رأی‌دهنده «نه» رأی دادند.
این همه‌پرسی به معنای اعلام مستقیم استقلال نبود. حکومت وقت اقلیم کردستان نتیجه آن را یک اختیار سیاسی از سوی مردم برای آغاز مذاکره با بغداد بر سر استقلال ارزیابی کرد.
بغداد همه‌پرسی را به رسمیت نشناخت
دولت فدرال عراق همه‌پرسی را رد کرد و نتیجه آن را به رسمیت نشناخت. آمریکا و کشورهای متعددی نیز با زمان‌بندی همه‌پرسی مخالفت کردند و خواستار گفت‌وگو میان اربیل و بغداد شدند.
پس از همه‌پرسی، روابط اربیل و بغداد به‌سرعت تیره شد.
دادگاه عالی فدرال عراق در نوامبر ۲۰۱۷ حکم داد که همه‌پرسی مغایر قانون اساسی عراق است و نتایج آن فاقد اعتبار حقوقی است.
۱۶ اکتبر و کرکوک
حدود سه هفته پس از همه‌پرسی، در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۷، نیروهای فدرال عراق به همراه عناصر الحشد الشعبی به سمت کرکوک و مناطق اطراف آن پیشروی کردند.
نیروهای پیشمرگه از مواضع خود در کرکوک و برخی مناطق مورد مناقشه عقب‌نشینی کردند. تغییر کنترل کرکوک یکی از حساس‌ترین تحولات دوره پس از همه‌پرسی بود.
پس از ۱۶ اکتبر، کنترل عملی اقلیم کردستان بر برخی مناطق مورد مناقشه که از سال ۲۰۱۴ در اختیار پیشمرگه بود نیز به‌طور چشمگیری تغییر کرد.
این تحولات، اختلافات سیاسی و اقتصادی پیشین میان اربیل و بغداد را وارد مرحله تازه‌ای کرد.
از ۲۵ سپتامبر تا امروز
پس از همه‌پرسی، دولت مستقل کردستان تشکیل نشد. روابط اربیل و بغداد در سال‌های بعد بار دیگر به مسیر مذاکره بازگشت، اما بودجه، نفت، حقوق و دستمزد، اختیارات فدرال و وضعیت مناطق مورد مناقشه همچنان محورهای اصلی اختلاف میان دو طرف باقی ماندند.
با این حال، نتیجه صندوق‌های رأی در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۷ همچنان یکی از نقاط مرجع مهم در تاریخ سیاسی اخیر اقلیم فدرال کردستان به شمار می‌رود.
امروز، ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، دقیقاً ۹ سال از این همه‌پرسی می‌گذرد.
۹ سال پیش، از میان بیش از ۳.۳ میلیون رأی‌دهنده‌ای که پای صندوق‌ها رفتند، ۹۲.۷۳ درصد به استقلال «آری» گفتند. هرچند همه‌پرسی به تشکیل یک دولت مستقل نینجامید، اما ۲۵ سپتامبر همچنان در تاریخ سیاسی اخیر کردستان به‌عنوان روزی که خواست استقلال به پای صندوق رأی برده شد، باقی مانده است.