بهچلی: برای اوجالان در ایمرالی خانه‌ای ساخته شد، اما او هنوز نقل مکان نکرده

Rastinews — بهچلی در گفت‌وگو با ناگهان آلچی، روزنامه‌نگاری که او را در مقر مرکزی حزبش ملاقات کرد، گفت که برای عبدالله اوجالان در جزیره ایمرالی خانه‌ای دو طبقه و دارای حیاط ساخته شده است. به گفته بهچلی، اوجالان تاکنون از نقل مکان به این خانه خودداری کرده است.

طبقه پایین دفتر کار، طبقه بالا فضای زندگی

به روایت آلچی، این ساختمان در میان محوطه‌ای محصور به دیوار قرار دارد؛ بخشی از حیاط خاکی و بخشی دیگر بتنی طراحی شده است. طبقه پایین این ساختمان دو طبقه به‌عنوان اتاق کار و دفتر، و طبقه بالا به‌عنوان فضای زندگی در نظر گرفته شده است.

«چون خواستار جایگاه است»

بهچلی در پاسخ به این پرسش که چرا اوجالان از رفتن به آن خانه خودداری می‌کند، گفت: «چون خواستار جایگاه است.» به گفته او، اوجالان منتظر است کمیسیون فرعی خلع سلاح و هماهنگی راهبردی -که زیرمجموعه هیئت پیگیری و ارزیابی تشکیل‌شده پس از تصویب قانون چارچوب خواهد بود- عملاً کار خود را آغاز کند و خودش نیز در این هیئت‌ها مسئولیتی برعهده بگیرد.

درخواست همراهی و تشکیل زیرکمیته

به گفته آلچی که این اطلاعات را از محافل دولتی به دست آورده، اوجالان با استناد به سن بالای خود گفته نمی‌خواهد در آن خانه تنها بماند و درخواستی برای همراهی یکی از نزدیکانش ارائه شده است. همچنین گفته می‌شود اوجالان خواستار تشکیل یک دبیرخانه یا زیرکمیته است که نمایندگانی از حزب DEM، چهره‌های مقیم اروپا و جنبش زنان نیز در آن حضور داشته باشند.

متن کامل بخشی که آلچی در آن اظهارات بهچلی درباره روند صلح و اوجالان را بازگو کرده، چنین است:

«از نظر روزنامه‌نگاری، فرصتی برایم پیش آمد که به‌طور علنی با آقای دولت بهچلی گفت‌وگو کنم. راستش این گفت‌وگو از آنچه تصور می‌کردم طولانی‌تر شد. ایشان لطف کردند و وقت زیادی گذاشتند و واقعاً در طیفی گسترده اظهارنظر کردند. من آقای بهچلی را در این روند صلح -که با عنوان «ترکیه بدون تروریسم» آغاز شد- از نظر جایگاهش و مسیری که طی کرده بسیار روشن یافتم. پیش از هر چیز می‌خواهم خبری بسیار قابل‌توجه از منظر افکار عمومی را با شما در میان بگذارم و سپس چند مشاهده خودم را نیز بازگو کنم.»

«وقتی با آقای بهچلی درباره این روند و وضعیت عبدالله اوجالان صحبت می‌کردم، شایعاتی مطرح بود مبنی بر اینکه در جزیره ایمرالی خانه‌ای برای عبدالله اوجالان ساخته شده است. چیزهایی هم به گوش ما رسیده بود، اما هنوز اطلاعات تأییدشده‌ای در دست نبود. وقتی این موضوع را از آقای دولت پرسیدم، پاسخی بسیار روشن به من داد. گفت: 'برای عبدالله اوجالان در جزیره ایمرالی خانه‌ای ساخته شده است. این خانه ساختمانی است که در جلوی آن حیاط دارد و شرایط زندگی انسانی را فراهم می‌کند. اطلاعات من همین است. او می‌تواند در آن خانه، متناسب با جریان عادی زندگی، زندگی کند. جایی با آسایش یک خانه ساخته شده است. اما خودش هنوز از ورود به این خانه امتناع می‌کند.'»

«می‌خواهد پس از آغاز فعالیت در هیئت‌ها به آن خانه نقل مکان کند»

«پرسیدم: 'چرا امتناع می‌کند؟' گفت: 'چون خواستار جایگاه است.' گفتم: 'اما مشخص شده که عبدالله اوجالان در هیئت‌های تعیین‌شده با همان قانون چارچوب مسئولیتی برعهده خواهد گرفت.' گفت: 'بله، اما او منتظر است این موضوع عملی شود. می‌خواهد پس از تشکیل هیئت‌ها و آغاز فعالیت آن‌ها، و پس از آنکه خودش نیز در آن هیئت‌ها مسئولیتی برعهده گرفت، به آن خانه نقل مکان کند.'»

«راستش این خبر بسیار قابل‌توجهی است. از آقای بهچلی پرسیدم آیا می‌توان این را با افکار عمومی در میان گذاشت، یعنی آیا گفت‌وگویمان علنی بود یا نه. او گفت: 'تصمیم با شماست، از جانب من مانعی نیست، می‌توانید منتشرش کنید.' بنابراین در انتشار این خبر مشکلی نمی‌بینم. برعکس، آن را تحولی بسیار مهم ارزیابی می‌کنم.»

آلچی: وقتی موضوع اوجالان مطرح می‌شود، معمولاً روند دچار اختلال می‌شود

«البته بگذارید نکات خودم را هم اضافه کنم: این روند بسیار حساس است. کسانی که از ابتدا مرا دنبال کرده‌اند می‌دانند که به‌عنوان روزنامه‌نگار و شهروند از این روند حمایت کرده‌ام. به‌بیان‌دقیق‌تر، به‌عنوان روزنامه‌نگاری که تلاش کرده روندهای صلح را در نمونه‌های مختلف جهان تا حد امکان دنبال کند، این را می‌بینم که مسئله‌ای که در ترکیه اکنون به‌صورت غده‌ای چرکین درآمده، باید حل شود. خیلی وقت پیش باید حل می‌شد. این کشور در بیش از ۴۰ سال، رنج‌های زیادی کشیده است. بنابراین این روند فرصت مهمی به ما می‌دهد. برخلاف روندهای پیشین که به شکست انجامید -یا شاید ادامه همان روندها باشد- این روند پیش رفته و به نقطه‌ای رسیده که تاکنون هیچ روند دیگری به آن نرسیده بود.»

«اجرای چنین روندهایی به‌ویژه در کشورهایی مانند ترکیه اصلاً کار ساده‌ای نیست. به‌ویژه از منظر قدرت حاکم ریسک بزرگی است؛ چون اگر اوضاع بد پیش برود، تاوانش را قدرت حاکم می‌پردازد. به همین دلیل هر بار موضوع عبدالله اوجالان مطرح می‌شود، این روند در معرض اختلال قرار می‌گیرد. راستش می‌خواهم این نگرانی را هم همین‌جا، هنگام انتشار این خبر، یادآوری کنم.»

«باید اوجالان در روند حضور داشته باشد تا فرآیند سیاسی‌شدن کامل شود»

«اما باید این را دید: برای حل این مسئله، نخست باید عبدالله اوجالان در روند حضور داشته باشد تا هم‌زمان با انحلال کامل حزب کارگران کردستان (PKK) و پایین‌آوردن و تحویل سلاح از کوهستان، فرآیند سیاسی‌شدن نیز تکمیل شود. اینکه چه کسی از کجا و چگونه بازخواهد گشت، در کجا و چه مسئولیتی برعهده خواهد گرفت و مسائلی از این دست؛ مسلط‌ترین چهره بر این موضوعات و کسی که در درون سازمان همه او را به‌عنوان مرجع می‌شناسند، بی‌تردید عبدالله اوجالان است. بنابراین باید برای مسئله عبدالله اوجالان راه‌حلی یافت.»

«تا جایی که دیدم، آقای دولت مدت‌های طولانی است به این موضوع فکر می‌کند. یعنی نه‌فقط درباره مسئله عبدالله اوجالان، بلکه درباره حل مسئله PKK و حل مسئله کردهای ترکیه نیز تحلیل‌های بسیار عمیقی دارد؛ این را دیروز یک بار دیگر با چشم خود دیدم. در افکار عمومی معمولاً این‌طور بازتاب یافته که گویی این روند ناگهان در اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شده است. درحالی‌که آقای دولت سال‌هاست سیاستمداری است که روی این موضوع کار می‌کند.»

«باید این را هم دید: حزب حرکت ملی (MHP) در سال ۲۰۲۱ در واقع پیش‌نویس قانون اساسی تهیه کرده بود. ما هنوز نسخه نهایی آن پیش‌نویس را نمی‌دانیم، اما گاه‌به‌گاه درباره‌اش بحث شده است. مثلاً به فهم من، همان پیش‌نویس سال ۲۰۲۱ هم در واقع محصول کاری بود که چشم‌اندازش به همین روزها دوخته شده بود. و یک بار دیگر این را هم دیدم: از زمان آغاز روند «ترکیه بدون تروریسم»، تلاش شده تصویری ساخته شود که گویی میان رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور، و دولت بهچلی اختلاف‌نظر وجود دارد و بهچلی چندان هم مایل به این کار نیست. چنین چیزی صحت ندارد. یعنی جبهه قدرت حاکم، به‌عنوان ائتلاف جمهور، در این موضوع مصمم است. دولت بهچلی هم سالیان طولانی درباره این موضوع نوشته و طرح‌ریزی کرده؛ حتی دیروز پرونده‌هایش را به من نشان داد. تا جایی که فهمیدم، سال‌ها روی این موضوع پژوهش کرده و تلاش کرده نقطه و ضرباهنگ درستی بیابد. و اکنون معتقد است شرایط منطقه‌ای هم بسیار مساعد است؛ نگاه خاورمیانه به ترکیه و مسائلی از این دست را مدنظر دارد.»

«منتظر روشن‌شدن و اجرایی‌شدن مسئله جایگاه است»

«حالا برویم سراغ جزئیات اطلاعاتی که دولت بهچلی داد: درباره خانه‌ای که در ایمرالی برای عبدالله اوجالان ساخته شده... آقای بهچلی این را با من در میان گذاشت. ساختمانی با حیاطی در جلوی آن، مطابق استانداردهای یک خانه، ساخته و تکمیل شده است. عبدالله اوجالان هر زمان بخواهد می‌تواند به آنجا برود؛ اما چون منتظر روشن‌شدن و اجرایی‌شدن مسئله جایگاه است، از ورود به آن خانه خودداری می‌کند.»

«حالا بر پایه این اطلاعات، کمی هم محافل دولتی را کاوش کردم. آنجا چه اطلاعاتی هست؟ وقتی به دنبال این بودم که درباره این ساختار در زندان چه چیزهای دیگری می‌توانم بیاموزم، این اطلاعات را می‌توانم با شما در میان بگذارم: این‌ها را بدون ذکر منبع منتشر می‌کنم، اما می‌توانم بگویم اطلاعاتی است که پس از گفت‌وگو با افراد آگاه به موضوع به دست آورده‌ام.»

«طبقه پایین شبیه فضای کار، اتاق کار و دفتر؛ طبقه بالا شبیه فضای زندگی طراحی شده»

«خانه‌ای که آقای بهچلی از آن سخن گفت، بله، ساختمانی است در داخل زندان که حیاطی در جلوی آن دارد. اما نکته مهم اینجاست: در میان محوطه‌ای که با دیوار محصور شده، حیاطی وجود دارد و تا جایی که فهمیدم اطراف آن حیاط هم با دیوار پوشیده شده است. بخشی از حیاط خاکی و بخشی بتنی است. بخش خاکی برای این در نظر گرفته شده که اگر خواست کِشت‌وکار کند، و بخش بتنی هم شاید برای ورزش‌کردن. تا جایی که فهمیدم، در داخل ساختمانی دو طبقه وجود دارد: طبقه پایین شبیه فضای کار، اتاق کار و دفتر؛ طبقه بالا هم شبیه فضای زندگی طراحی شده است.»

«اما نکته اضافه‌ای که فهمیدم این است: عبدالله اوجالان خواسته‌هایی دارد. اکنون می‌گوید: 'سن من به نقطه‌ای رسیده. نمی‌توانم در این خانه تنها باشم. از پس اداره‌اش به‌تنهایی برنمی‌آیم، نمی‌خواهم تنها هم باشم.' به گفته او، خواسته که چند نفر از نزدیکان و بستگانش همراهی‌اش کنند. حتی نتوانستم بفهمم این خویشاوند چه کسی است، اما شنیدم که برای یکی از بستگان درخواستی ارائه شده است. این هم از جمله اطلاعاتی است که به من رسیده.»

«همچنین عبدالله اوجالان خواستار این است؛ می‌گوید: 'پس از تشکیل این هیئت، برای اینکه بتوانم این کار را راحت‌تر پیش ببرم، باید زیرکمیته‌ای هم تشکیل شود.' حالا این زیرکمیته از چه کسانی تشکیل خواهد شد؟ تا جایی که فهمیدم چیز روشنی هنوز وجود ندارد. اما آنچه در ذهن اوجالان است -بر پایه گفت‌وگوهایم با افراد مختلف- تشکیل دبیرخانه‌ای با چهره‌هایی از بخش‌های مختلف جنبش کرد است؛ مثلاً از درون حزب DEM، شاید یکی دو نفر از اروپا، و چهره‌هایی از جنبش زنان.»

«مدل موردنظر اوجالان شبیه دبیرخانه پیشین نیست»

«همان‌طور که پیش‌تر درباره گفت‌وگویم با چتین آرکاش گفته بودم؛ او یکی از کسانی است که بیش از ۳۰ سال در زندان بوده است. در روند حل مسئله پیشین، برای عبدالله اوجالان در ایمرالی دبیرخانه‌ای سه‌نفره تشکیل شده بود و او یکی از آن افراد بود. این‌بار مدل موردنظر عبدالله اوجالان چنین چیزی نیست. این‌بار می‌خواهد فهرستی از چهره‌هایی تشکیل دهد که از بیرون می‌آیند، دنیای بیرون و پویایی‌های آن را می‌شناسند و می‌توانند به همان شکل به عبدالله اوجالان بریفینگ بدهند و با او تبادل‌نظر متقابل داشته باشند. می‌خواهد چنین زیرکمیته‌ای داشته باشد.»

«مسئله همین است. تا جایی که فهمیدم، اکنون آن ساختمان همچنان بدون استفاده مانده است. اما همان‌طور که گفتم، نکته مهم اینجاست که باید توضیح داده شود این خانه به جامعه و صلح خدمت خواهد کرد. عبدالله اوجالان آتش زیادی به خانه‌ها انداخته؛ اما فکر می‌کنم باید به‌خوبی به افکار عمومی ترکیه توضیح داده شود که برای حل این مسئله به او نیاز است.»

«بار دیگر بگذارید تحفظم را هم بگویم: متأسفانه وقتی نام اوجالان تا این حد بر زبان می‌آید، محافلی که می‌خواهند این روند را مختل کنند وارد میدان می‌شوند. مثلاً ببینید، به نظرم کیسه‌های زرد در بازی آمدسپور یکی از تجلی‌های همین موضوع بود، بسیار نگران‌کننده بود. در چنین روند حساسی، فکر می‌کنم حزب DEM هم باید مسئولانه‌تر رفتار کند. یعنی مثلاً بحث‌هایی مانند خانه‌های تسلیت پیش می‌آید. البته طبیعی است خانواده‌هایی هستند که فرزندانشان گم شده و سال‌ها بعد این را فهمیده‌اند، خانواده‌هایی که سازمان فریبشان داده است. ببینید، سال‌ها مادران دیاربکر (آمد) جلوی در منتظر ماندند تا فرزندانشان را پس بگیرند، نه؟»

«معلوم شد آن‌ها زندگی‌شان را در درون سازمان، در درگیری‌ها از دست داده بودند. یعنی وقتی اسلحه به دست می‌گیرید، آنچه پس از آن پیش می‌آید متأسفانه خود علامت سؤال بزرگی است. خانواده‌ها منتظر فرزندانشان بودند، درحالی‌که بخشی از آن فرزندان جانشان را از دست داده بودند. اکنون درباره این افراد مراسم تسلیت برگزار می‌شود. این از یک سو کاملاً انسانی است، خودتان را جای آن خانواده‌ها بگذارید. اما نباید این را هم با صدای بلند به یک مسئله یا عنوان سیاسی تبدیل کرد. در آن صورت، احتمال آلوده‌شدن این روندی که ذاتاً روی زمینی شکننده در حرکت است، افزایش می‌یابد. بنابراین فکر می‌کنم حزب DEM هم باید بسیار محتاطانه‌تر، عاقلانه‌تر، خونسردتر و به‌گونه‌ای هماهنگ عمل کند که تنش را بالا نبرد.»

«خب، حرف‌هایم درباره این موضوع همین‌قدر بود. فکر می‌کنم جزئیات بیشتر را در روزهای پیش رو خواهیم فهمید. باز هم بگویم: از آنجا که دولت بهچلی گفت در انتشار این خبر مشکلی نمی‌بیند، آنچه اینجا برایتان بازگو کردم، خبری است درباره خانه‌ای که در داخل زندان ایمرالی برای عبدالله اوجالان ساخته شده است.»