شورای جهانی روزنامهنگاران: در کنار روزنامهنگارانی هستیم که با شرافت کار میکنند
شورای جهانی روزنامهنگاران (KGK) که در ۸۸ کشور و ۸۱ استان نماینده دارد، در پی تحولات اخیر در پروندههای قضایی مرتبط با روزنامهنگاری و رسانه، بیانیهای صادر و اصول اخلاق حرفهای را یادآوری کرد.
Rastinewsهیئت مدیره شورای جهانی روزنامهنگاران (KGK) که در ۸۸ کشور و ۸۱ استان نماینده دارد، اعلام کرد تحولات اخیر در پروندههای قضایی دستگاههای دولتی درباره حوزه روزنامهنگاری و رسانه، و بحثهایی که در افکار عمومی مطرح شده، بار دیگر موضوعاتی مانند نحوه اجرای حرفه روزنامهنگاری، روابط منافع تجاری و استفاده از عناوین حرفهای را در دستور کار قرار داده است. این شورا در بیانیه خود تأکید کرد: «با وجود همه دشواریها و فشارهای اقتصادی، بدون کوچکترین عقبنشینی از اصول جهانی حرفه مطبوعات، در کنار همه روزنامهنگارانی هستیم که با شرافت کار خود را انجام میدهند.»
در این بیانیه کتبی با این تأکید که «ما بهعنوان شورای جهانی روزنامهنگاران (KGK)، در شرایطی که ارزشهای اخلاقی روزنامهنگاری نادیده گرفته میشود، بار دیگر یادآوری اصول بنیادین زیر را، در چارچوب مسئولیت خود برای حفظ اعتبار و قابلیت اعتماد این حرفه و حق افکار عمومی برای دریافت خبر درست، وظیفهای نهادین میدانیم»، مطالب زیر بیان شد:
۱) تعارض منافع و مرزهای فعالیت تجاری
روزنامهنگاری حرفهای معتبر است که در خدمت منافع عمومی قرار دارد و پیش از هر چیز بر پایه اعتماد بالا میان «منابع خبری و روزنامهنگاران» از یک سو، و «روزنامهنگاران و افکار عمومی، یعنی خوانندگان و بینندگان» از سوی دیگر، بنا شده است. مهمترین عاملی که در مرکز این اعتماد بالا قرار دارد، این اصل است که «روزنامهنگاری، حرفهی حفظ فاصله است؛ روزنامهنگار با حفظ فاصله، هم از منابع خبری و هم از افکار عمومی، این اعتماد بالا را میسازد».
اما در دوره اخیر، اینکه برخی چهرهها که مدعی «روزنامهنگاری» در رسانههای شاخص کشورمان هستند، در حوزههایی خارج از صنعت رسانه، در مشارکتهای تجاری، مدیریت شرکتها یا روابط سرمایهای حضور دارند، بر «بیطرفی خبر» و «شرافت و استقلال حرفه ما» سایه میاندازد. فعالیت خبری و منافع تجاری را نمیتوان تحت هیچ شرایط و در هیچ مرحلهای در کنار هم قرار داد.
۲) حفاظت از عنوان حرفهای و تخصص
موفقیتهای بهحق و تلاشهای صادقانه در عرصه اجتماعی، ورزش، هنر یا تجارت بیتردید در خور احترام است. اما صرفاً مجریگری، برنامهسازی یا اجرای نمایش در صفحه تلویزیون یا رسانههای دیجیتال، کسی را بهطور مستقیم «روزنامهنگار» نمیکند. روزنامهنگاری حوزهی تخصصی و مستقلی است که به آموزش حرفهای ویژه، تجربه، کار میدانی طولانیمدت، اصول اخلاقی جهانی و مسئولیتهای سنگین اجتماعی نیاز دارد.
در این نقطه، لازم است فعالیت «روزنامهنگاری» از فعالیت «سخنگویی» تفکیک شود. روزنامهنگار موضوع یا موضوعاتی را که در ذات خود منفعت عمومی دارند بررسی میکند و پس از رسیدن به نتیجه، افکار عمومی را مطلع میسازد. در دوره اخیر مشاهده میشود که برخی افراد، زیر عنوان فعالیت «روزنامهنگاری»، در چارچوب «منافع تجاری» و «تصدی مقام و منصب»، بهجای روزنامهنگاری، به سخنگویی برخی افراد، گروهها و تشکلها میپردازند. این رویکرد در چارچوب شرافت و اخلاق حرفهای، وضعیتی «غیرقابلقبول» است.
فعالیتی که انجام میشود، هیچ ارتباط نزدیک یا دوری با روزنامهنگاری ندارد و باید آن را فرآیندی در چارچوب کار «روابط عمومی»، هرچند زیر سقف صنعت رسانه، ارزیابی کرد.
۳) هشدار درباره ابزاریشدن عنوان حرفهای
تلاش برای درآمیختن عنوان روزنامهنگاری با مفاهیمی مانند روابط عمومی، مشاوره، لابیگری، اهداف سیاسی یا اهل تجارت، به فرسایش حرفهای منجر میشود. وظیفه اصلی این حرفه، صرفاً انتقال حقیقت به افکار عمومی است، آن هم مستقل از تمام کانونهای منفعت. روزنامهنگار موظف است حتی کوچکترین شبههای میان خبری که تولید میکند و برنامه تجاری خودش ایجاد نکند.
روزنامهنگار همچنین باید نه در کنار قدرتهای حاکم، بلکه در کنار قربانی و محق قرار گیرد و به تحقق عدالت، حقوق و حقهایی که از نزدیک به افکار عمومی مربوط میشود، کمک کند. این یکی از اصول بنیادین حرفه ماست.
ما بهعنوان شورای جهانی روزنامهنگاران (KGK)، با وجود همه دشواریها و فشارهای اقتصادی، بدون کوچکترین عقبنشینی از اصول جهانی حرفه مطبوعات، در کنار همه روزنامهنگارانی هستیم که حرفه خود را با شرافت انجام میدهند. شورای ما به پیگیری دقیق تحولات مربوط به نقض این اصول ادامه خواهد داد و همچنان از اعضای خود انتظار دارد که بهطور کامل از قواعد اخلاق حرفهای پیروی کنند. با احترام به افکار عمومی اعلام میداریم که در برابر هر اقدامی که به اعتبار حرفه ما آسیب بزند و آن را به ابزاری تجاری بدل کند، با قاطعیت به موضع اصولی خود ادامه خواهیم داد.