یان ایلهان کیزیلهان زخمهای روح انسان را اینبار در قالب رمان روایت میکند
پروفسور دکتر دکتر یان ایلهان کیزیلهان، که سالهاست با بازماندگان جنگ، مهاجرت و نسلکشی کار میکند و در درمان زنان ایزدی نجاتیافته از حملات داعش به شنگال (سنجار) نقش داشته، اینبار رمانی تازه در آلمان منتشر کرده است.
Rastinewsکتاب تازه پروفسور دکتر دکتر یان ایلهان کیزیلهان، که سالها با بازماندگان جنگ، مهاجرت و نسلکشی کار کرده و در درمان زنان ایزدی نجاتیافته از حملات داعش به شنگال (سنجار) نقش داشته، با عنوان «Der Geschmack von Nebel und Tee» در آلمان منتشر شد. کیزیلهان اینبار آسیبهایی را که سالها در کلینیکها با آنها روبهرو بوده، نه در قالب یک پژوهش علمی، بلکه در دنیای یک رمان روایت میکند.
رمان تازه روانشناس و کارشناس تروما، یان ایلهان کیزیلهان، با عنوان «Der Geschmack von Nebel und Tee – Ein Roman zwischen den Welten» (طعم مه و چای؛ رمانی میان دو جهان) از سوی نشر Europa Verlag منتشر شده است.
داستان این رمان در یک کلینیک روانتنی، در روستاهای جنگل سیاه در جنوبغربی آلمان، روایت میشود.
ریاست کلینیک بر عهده پروفسور هانس فاول است؛ پزشکی تنها و درونگرا که بیشتر بیمارانش با شکایتهایی نزد او میآیند که طب کلاسیک بهراحتی نمیتواند توضیحشان دهد. یکی از دردی سرگردان در بدنش میگوید، دیگری مدعی است که «نافش افتاده است».
اما آنچه روایت میشود، بسیار فراتر از خودِ درد است.
تجربههای این افراد، جامعهای که از آن آمدهاند، باورها، ترسها و گذشتهشان، همه از طریق بدنشان بازگو میشود.
درست همینجاست که موضوع روانپزشکی میانفرهنگی، حوزهای که کیزیلهان سالهاست روی آن کار میکند، وارد رمان میشود.
ورود اورهان عثمان
با پیوستن اورهان عثمان، درمانگر تازه، به تیم، نظم همیشگی کلینیک بههم میریزد.
عثمان هم مردی زخمخورده است؛ در ترکیه پزشک زندان بوده، ناچار به شاهد بودن شکنجه شده و هرگز نتوانسته آنچه دیده را پشت سر بگذارد.
همین گذشته، رابطهاش را با بیماران شکل میدهد. او میتواند آنچه را بیمارانش در سکوت میخواهند بگویند دریابد؛ زیرا خودش نیز رنجی مشابه رنج آنها را با خود حمل میکند.
ماجرایی کوچک با گمشدن ۲۰۰ یورو در کلینیک آغاز میشود و بهسرعت به موضوعی بدل میشود که همه را نسبت به هم مشکوک میکند. در جستوجوی پول، داستانهای پنهان، ترسها و پیشداوریهای آدمها نیز آشکار میشود.
کیزیلهان در سراسر رمان، زندگیهای متفاوت را در یک کلینیک به هم پیوند میزند.
گل که میکوشد با آسیبهای روانیاش کنار بیاید، هزال که از «جنهایی» میگوید که شبها روی سینهاش مینشینند، بنجامین، مردی ترنس که زیر فشار محیط مذهبیاش برای هویتش میجنگد، و حوزان و احمد که در گذشته دشمن یکدیگر بودهاند، برخی از این داستانها هستند.
این موسیقی است که حوزان و احمد را به هم نزدیک میکند.
دنیای رمان از مهاجران تا بازماندگان جنگ و انسانهایی با باورها و هویتهای گوناگون گسترش مییابد؛ وجه مشترک همه آنها زخمهای نامرئیشان است.
پشت رمان، زندگی حرفهای خود کیزیلهان قرار دارد
خواندن این کتاب جدا از کارِ سالهای کیزیلهان کار سادهای نیست.
کیزیلهان روانشناس، رواندرمانگر و خاورشناس است و از جمله حوزههای اصلی کاری او میتوان به تروما، روانپزشکی میانفرهنگی و تأثیر جنگ، مهاجرت و نسلکشی بر روان انسان اشاره کرد.
او بهویژه پس از حمله داعش به شنگال (سنجار) در سوم اوت ۲۰۱۴ و کارش با ایزدیها شناخته شد.
در این حمله هزاران ایزدی کشته یا ربوده شدند. زنان و دخترانی که بهدست داعش افتادند، بهطور سیستماتیک قربانی خشونت جنسی و بردهداری شدند.
کیزیلهان یکی از چهرههایی بود که روی آسیبهای روانی شدید زنان نجاتیافته از اسارت کار کرد.
او از سال ۲۰۱۵ در روند درمان زنان و کودکان ایزدی دچار آسیبهای شدید روانی، که ایالت بادن-وورتمبرگ آلمان پذیرفته بود، نقش داشت. سپس فعالیتهایش را در اقلیم کردستان نیز ادامه داد.
پیشگام تأسیس مؤسسه رواندرمانی در دهوک
یکی از بخشهای مهم فعالیتهای کیزیلهان، تأسیس مؤسسه رواندرمانی و روانآسیبشناسی در دهوک بود.
کیزیلهان بههمراه پروفسور مارتین هاوتسینگر از دانشگاه توبینگن، نقش پیشگام را در تأسیس این مؤسسه، وابسته به دانشگاه دهوک، ایفا کردند.
این مؤسسه در سال ۲۰۱۷ فعالیت آموزشی خود را آغاز کرد.
هدف تنها ارائه حمایت روانی به بازماندگان حملات داعش نبود؛ تربیت رواندرمانگر برای اقلیم کردستان، که با پیامدهای سنگین جنگ و مهاجرت اجباری روبهرو بود، هدف دیگر این مؤسسه بود.
بدین ترتیب تلاش شد راه برای درمان بیماران بهدست کارشناسانی باز شود که زبان، ساختار اجتماعی و کدهای فرهنگی خودشان را میشناسند.
پژوهشهای کیزیلهان درباره ایزدیها همچنان ادامه دارد. در یکی از مطالعاتی که در سال ۲۰۲۶ منتشر شد، اختلالات خواب، کابوسها و اختلال استرس پس از سانحه در میان بازماندگان نسلکشی داعش بررسی شده است.
به همین دلیل، «طعم مه و چای» برای کیزیلهان داستانی تخیلی در دنیایی کاملاً بیگانه نیست.
او اینبار سکوت انسانهایی را که سالها روبهرویش نشستهاند، دردهایی را که در بدنهایشان حمل میکنند، و آسیبی را که حتی سالها پس از جنگ هم رها نمیکند، با امکانات ادبیات روایت میکند.
شاید در مرکز این رمان بیش از هر چیز همین پرسش قرار داشته باشد:
اگر آنچه انسان از سر گذرانده فراموششدنی نیست، آیا میتوان یاد گرفت با آن زندگی کرد؟
«Der Geschmack von Nebel und Tee – Ein Roman zwischen den Welten» در ۲۷ اوت ۲۰۲۶ از سوی نشر Europa Verlag منتشر شد. این کتاب که به زبان آلمانی منتشر شده، ۴۰۰ صفحه دارد.