Irak'ta anayasa değişikliği tartışması: KDP'den Kürdistan Bölgesi'nin yetkileri için uyarı
Irak Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan'ın anayasa değişikliği çağrısı Kürt partilerini harekete geçirdi. KDP yöneticisi Eşvak Caf, olası değişikliklerin Kürdistan Bölgesi'nin anayasal yetkilerini zayıflatabileceğini söyledi.
RastinewsIrak'ta anayasanın değiştirilmesi tartışması yeniden alevlendi. Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Merkez Yürütme Kurulu üyesi Eşvak Caf, Kürt partilerinin önerilecek her değişikliği satır satır incelemesi gerektiğini söyledi.
Caf, özellikle Bağdat ile Kürdistan Bölgesi arasındaki yetki paylaşımını düzenleyen maddelere dikkat çekti. Arapça metinlerde geçen her kelimenin ve terimin ayrıca okunması çağrısında bulundu.
Tartışmayı başlatan isim Faik Zeydan oldu. Zeydan cuma günü Irak Parlamentosu'na seslendi ve hükümet kurma süreçlerinde krize yol açan 68. Madde başta olmak üzere bazı anayasal hükümlerin gözden geçirilmesini istedi.
Gözler 140. Maddede
Değişiklik paketi henüz kamuoyuna açıklanmadı. Şii ve Sünni Arap siyasetçiler ise yıllardır Kerkük, Ninova, Selahaddin ve Diyala'daki tartışmalı bölgelerin geleceğini düzenleyen 140. Maddenin anayasadan çıkarılmasını istiyor.
Petrol ve gaz üzerindeki tüm yetkinin yalnızca Bağdat'taki federal hükümete bırakılması da bu çevrelerin talepleri arasında. Kürt siyasetçilere göre Kürtlerin onayı alınmadan yapılacak değişiklikler gücü tamamen Bağdat'ta toplayacak.
Caf, 2009'da hazırlanan ve yetkileri merkeze devretmeyi öngören değişiklik taslağını da hatırlattı. "Irak halkının referandumla onayladığı anayasaya göre Irak federal bir ülkedir" dedi.
KYB: Kürtlerin onayı olmadan değişiklik olmaz
Irak Parlamentosu KYB Grubu Başkanı Herem Kemal Ağa, Zeydan'ın çağrısının henüz resmi teklif olarak meclise gelmediğini belirtti. Ağa'ya göre Kürtler başta olmak üzere Irak'ın kurucu bileşenleri arasında uzlaşma sağlanmadan anayasa değiştirilemez.
KDP Milletvekili Selvan Akreyi de ülkedeki siyasi iklimin anayasayı tartışmaya açmak için uygun olmadığını söyledi. Bedir Grubu Milletvekili Şakir et-Tamimi ise Zeydan'ın önerisine destek verdiklerini açıkladı.
2005 Anayasası'nı yazan komisyonda yer alan yargıç Vail Abdullatif, Zeydan'ın çağrısının bağlayıcı olmadığını ve yetkinin parlamentoda bulunduğunu hatırlattı.
Kürtlerin elindeki iki güvence
Anayasanın geçici 142. Maddesi, en az üç vilayette seçmenlerin üçte ikisinin reddettiği değişikliğin geçersiz sayılmasını öngörüyor. Kürtler bu hükmü, kendi rızaları dışında yapılacak değişikliklere karşı en güçlü güvence olarak görüyor.
Madde ise federal bölgelerin yetkilerini azaltacak her değişikliğin o bölgenin parlamentosu ve halkı tarafından onaylanmasını şart koşuyor.
Kürt siyasetçilerin açıklamaları Rûdaw'ın haberinde yer aldı.
140. Madde yıllardır bekliyor
Irak Anayasası, 15 Ekim 2005'teki referandumda yüzde 78,59 "evet" oyuyla kabul edilmişti. Kerkük ve diğer tartışmalı bölgelerde normalleşme, nüfus sayımı ve referandum öngören 140. Madde ise hiçbir zaman uygulanmamıştı.
Irak Federal Yüksek Mahkemesi 2019'da, öngörülen süre dolmuş olsa da 140. Maddenin yürürlükte kaldığına hükmetmişti.
Kürdistan Bölgesi Başbakan Yardımcısı Kubad Talabani de geçen günlerde Hewlêr'deki MERI Forumu'nda, Bağdat ile yaşanan sorunların temelinde anayasanın tam uygulanmamasının yattığını söylemişti. Talabani, Kürdistan Bölgesi'nin kendi anayasasını hazırlamasının artık zorunlu hale geldiğini de dile getirmişti.