Esad'ın servetine el koyan Şam, 50 milyar dolarlık fonun hesabını vermiyor
Ahmed eş-Şara'nın kurduğu Suriye Varlık Fonu, eski rejim çevrelerinden el konulan mülklerle ülkenin en zengin kurumu haline geldi. Fonun genel müdürü HTŞ bağlantısı nedeniyle Avustralya'nın yaptırım listesinde; varlık ve gelirlere ilişkin sorular ise yanıtsız.
RastinewsSuriye Varlık Fonu, Esad döneminden kalan kamu işletmeleri ile eski yönetime yakın kişi ve şirketlerden el konulan mal varlıklarını tek çatı altında topluyor. Portföyde üretim fabrikaları, alışveriş merkezleri, gayrimenkuller ve banka hisseleri bulunuyor.
Suriye Maliye Bakanlığı, fonun toplam varlık değerini 50 milyar dolar olarak açıkladı. Bu rakam, Suriye'nin bu yılki bütçesinde yaklaşık 33,7 milyar dolar olarak öngörülen gayri safi yurt içi hasılasının üzerinde.
Yatırımın yönünü fon belirliyor
Fon yöneticileri, farklı sektörlerdeki yatırımları yönlendiriyor ve kilit ekonomik alanlara kimlerin girebileceğinin belirlenmesinde rol oynuyor. Suriye İş Konseyi İcra Direktörü Sair Lahham, fonu ekonomideki "en etkili yapı" olarak nitelendirdi ve kurumun bugün Suriye'nin en zengin kuruluşu haline geldiğini söyledi.
Genel müdür Avustralya'nın yaptırım listesinde
Fonun yönetim kurulu başkanlığını, doğrudan Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'ya bağlı çalışan Turizm Bakanı Mazen es-Salhani yürütüyor. Genel müdürlük görevinde ise "Ebu Meryem el-Avustrali" olarak bilinen Lübnan kökenli Avustralyalı İbrahim Sukkariye bulunuyor.
Sukkariye, Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ) ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle birkaç yıl önce Avustralya'nın yaptırım listesine alınmıştı. Şara'nın İdlib'de HTŞ'ye liderlik ettiği dönemde ona yakın isimler arasında yer aldığı biliniyor.
Gayrimenkulde Hayyat ailesi
Fonun gayrimenkul birimini, Suriyeli-Katarlı milyarder Hayyat ailesinden Muhammed el-Hayyat yönetiyor. Trump ailesiyle yakın ilişkileri bulunduğu bilinen aile, Şam yönetimiyle büyük ölçekli altyapı ve enerji anlaşmaları da imzaladı.
Fon, kuruluş aşamasında olduğunu, faaliyetlerini kademeli olarak geliştirdiğini ve ulusal varlık fonlarına yönelik uluslararası standartlara uyum sağlamaya çalıştığını açıkladı. Yönetim, temel amacın devlet varlıklarını korumak ve ülkeye sermaye, teknoloji ve uzmanlık getirecek ortaklıklar kurmak olduğunu belirtti.
Körfez ve Türkiye'den milyarlarca dolarlık ortaklık
Fonun en büyük ortaklığı, BAE merkezli Arada ile Şam'ın batısında hayata geçirilecek 7 milyar dolarlık "Yeni Şam" konut projesi. Fon ayrıca Türk şirketi Tiryaki Agro ve Suudi Arabistan merkezli Riyadh Cables Group ile mutabakat imzaladı.
Kuveytli Zain'in 747 milyon dolarlık mobil şebeke lisansı alan Suriyeli şirketinin yüzde 25 hissesi de fona geçti. Visa ile çalışan bir ödeme kuruluşu ve yerli bir otomobil üreticisi de fon bünyesinde kuruldu.
El konulan servetin dökümü yok
Esad'ın yakın çevresinden el konulan varlıkların tam listesi kamuoyuyla paylaşılmadı. Yasa dışı yollarla edinilen varlıkları devlete kazandırmakla görevli komisyon, fonun yalnızca bazı varlıkların yönetiminde yer aldığını açıkladı.
Bunlar arasında Samer Foz'a ait ticaret, hizmet ve bankacılık sektörlerindeki 32 işletme ile Muhammed ve Vesim Kattan'dan el konulan Şam'daki bir alışveriş merkezi bulunuyor.
İngiliz Financial Times gazetesinin 9 Ekim'de yayımladığı habere göre, gelirlerin nasıl kullanıldığı ve varlıkların hangi ölçütle yabancı yatırımcılara açıldığı sorusu yanıtsız kalıyor.
Fon geçen yıl kararnameyle kurulmuştu
Ahmed eş-Şara, Suriye Varlık Fonu'nu Temmuz 2025'te yayımladığı 113 sayılı kararnameyle kurmuştu. Kararname, fonu doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlamış ve kuruma tam mali ve idari bağımsızlık tanımıştı.
Samer Foz ve Vesim Kattan, Esad yönetimine sağladıkları destek nedeniyle daha önce ABD ve Avrupa Birliği'nin yaptırım listelerine alınmıştı. Arada ile "Yeni Şam" anlaşması ise 31 Ağustos'ta fonun Şam'daki merkezinde imzalanmıştı.