Pillay'e Nobel'den saatler sonra ABD'den UCM'ye yaptırım: Rubio "Ya tehdit biter ya UCM" dedi
Türkiye, Irak, Suriye ve İran Roma Statüsü'ne taraf olmadığı için Kürtlere ve Êzidîlere yönelik suçların büyük bölümü zaten Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) yetki alanı dışında kalıyordu. ABD şimdi mahkemenin kendisini yaptırım listesine aldı. Karar, eski UCM yargıcı Navi Pillay'in Nobel Barış Ödülü'nü aldığı gün açıklandı.
RastinewsABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 9 Ekim Cuma günü X hesabından paylaştığı video mesajda UCM'ye yaptırım uygulandığını duyurdu. Washington'ın mahkemeye karşı yürüttüğü kampanyada ilk kez kurumun bütünü hedef alındı.
Türkiye, Irak, Suriye ve İran Roma Statüsü'ne taraf olmadığı için Kürtlere ve Êzidîlere yönelik suçların büyük bölümü zaten Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) yetki alanı dışında kalıyordu. ABD şimdi mahkemenin kendisini yaptırım listesine aldı. Karar, eski UCM yargıcı Navi Pillay'in Nobel Barış Ödülü'nü aldığı gün açıklandı.
Rubio açıklamasında şunları söyledi:
"Başkan Trump, UCM'nin Amerikalıları yargılamasına asla izin vermeyecek. İşte bu nedenle bugün ABD, UCM'ye yaptırım uyguluyor. Mahkemenin üyesi değiliz ve bu mahkemenin Amerikan vatandaşları üzerinde herhangi bir yetkisi olduğunu kabul etmiyoruz. Ya UCM tehditlerine son verecek ya da biz UCM'yi ortadan kaldıracağız."
Mahkemenin ABD'deki varlıkları donduruluyor
Yaptırımlar, UCM'nin ABD'deki tüm mal varlığını donduruyor. ABD'li kişi ve şirketlerin mahkemeye fon, mal ya da hizmet sağlaması da yasaklanıyor.
Rubio, mahkemenin kaynaklarını kesip işleyişini felç edeceklerini dile getirdi. Bakan, UCM üyesi müttefiklerinden de mahkemeyi "dizginlemelerini" beklediğini ekledi.
"Adaletin işleyişini engelleme girişimi"
UCM, yaptırımları reddetti. Mahkeme, kararın UCM'nin kuruluş amacını yerine getirmesini engellemeye yönelik bir girişim olduğunu belirtti.
UCM Başkanı Tomoko Akane, mahkemenin görevini bağımsız ve tarafsız biçimde, yalnızca hukuka ve delillere dayanarak sürdüreceğini söyledi. BM Genel Sekreteri António Guterres de kurum olarak mahkemeyi hedef alan yaptırımları kınadı.
Nobel ve yaptırım aynı gün
Norveç Nobel Komitesi, aynı sabah 2026 Nobel Barış Ödülü'nü Güney Afrikalı hukukçu Navanethem "Navi" Pillay'e verdi. Komite, kararında uluslararası hukuk kurumlarının siyasi saldırı altında olduğuna dikkat çekti.
85 yaşındaki Pillay, ödülün ardından yaptığı açıklamada bu tablonun en açık biçimde UCM'ye yönelik saldırılarda görüldüğünü söyledi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise Nobel Komitesi'nin "ahlaki pusulasını kaybettiğini" öne sürdü.
Kürtler için kapalı kalan kapı
Türkiye, Irak, Suriye ve İran Roma Statüsü'ne taraf değil. Bu nedenle Kürtlere ve Êzidîlere yönelik suçların önemli bölümü UCM'nin yargı yetkisi dışında kalıyor.
UCM Savcılığı 2015'te, yargı yetkisinin sınırlı olduğu gerekçesiyle IŞİD'in Şengal'deki suçları için soruşturma başlatmamıştı. Faillerin bir kısmı daha sonra Almanya gibi ülkelerde evrensel yargı yetkisiyle yargılanmıştı.
Kampanya temmuzda başlamıştı
Rubio, 13 Temmuz'da UCM'yi "tuğla tuğla" dağıtmak için kapsamlı bir kampanya başlattıklarını açıklamıştı. ABD yönetimi 18 Ağustos'ta da UCM Başkanı Akane ile kıdemli yargılama avukatı Abdoulaye Seye'yi yaptırım listesine almıştı.
UCM, 2024'te Gazze'deki savaş suçları iddiaları nedeniyle Netanyahu hakkında yakalama kararı çıkarmıştı. Pillay ise BM'nin Filistin'e ilişkin soruşturma komisyonuna başkanlık etmiş, komisyon İsrail'in Gazze'de soykırım işlediği sonucuna varmıştı.
Al Jazeera'nın haberine göre, yaptırımın kurumun tamamını kapsaması, yaklaşık 900 çalışanı bulunan mahkemenin kendini bu tür yaptırımlardan koruma imkânını daraltıyor.