Alman Kitap Ödülü Shida Bazyar'ın: Nazi geçmişinden Kürt mültecilere uzanan roman
Almanca edebiyatın en prestijli ödülü olan Alman Kitap Ödülü 2026, İranlı bir ailenin kızı olarak Almanya'da doğan yazar Shida Bazyar'a verildi. Ödüllü roman "Die Lücken" (Boşluklar), Hunsrück'teki bir köyde Nazi döneminin susturulan geçmişini, Almanya'ya sığınan Kürt ve İranlı ailelerin hikâyesiyle birlikte anlatıyor.
RastinewsAlman Kitap Ödülü 2026'nın sahibi, Frankfurt'taki tarihi Römer binasının Kaisersaal salonunda pazartesi akşamı düzenlenen törenle açıklandı. Almanya Kitapçılar ve Yayıncılar Birliği'nin (Börsenverein) verdiği ödül, Shida Bazyar'a "Die Lücken" adlı romanı için takdim edildi.
Ödül, her yıl Frankfurt Kitap Fuarı'nın açılışından bir gün önce veriliyor. 2005'ten bu yana verilen ödülün bu yılki töreni 22'ncisiydi.
"Kayıtsızlığa karşı bir roman"
Jüri, gerekçesinde romanın tek tek karakterlerin yazgısı üzerinden yaklaşık yüz yıllık çelişkili Alman yaşamını yansıttığını belirtti. Jüri, eseri "kayıtsızlığa karşı bir roman" olarak tanımladı.
Roman, yazarın memleketinden esinlenen ve Hunsrück'te bulunan Heimesbach adlı kurgusal bir köyde geçiyor. Anlatıcı, bir trafik kazasında hayatını kaybetmiş genç bir kadın. Ölümünden sonra köyün Nazi dönemine ait geçmişini öğrenen anlatıcı, 10 yaşındayken ailesiyle birlikte mülteci olarak geldiği bu yere geri gönderiliyor.
Yaklaşık 500 sayfalık eserde Yahudi aileler, Nazi rejiminden çıkar sağlayanlar ve Almanya'da koruma arayan Kürt ve İranlı insanlar aynı köyün hikâyesinde buluşuyor. Roman; yalanlar, ırkçılık ve geçmişin bastırılması üzerine kuruluyor.
Ölü bir anlatıcının gözünden yüz yıl
Jüri, ölü bir anlatıcının bakışı ve metnin kaleydoskopik yapısının zamanlar arasında geçiş yapmayı mümkün kıldığını ifade etti. Kurgusal ve belgesel unsurların, hayali ve tarihi karakterlerin iç içe geçmesinin metnin etkisini güçlendirdiğine dikkat çekti.
Jüri daha önce kısa listeyi açıklarken de romanın ulusötesi bakışıyla "memleket romanı" türünün sınırlarını zorladığını ve onu yeniden tanımladığını belirtmişti.
25 bin euroluk ödül
Toplam 37 bin 500 euro değerindeki ödülde Bazyar 25 bin euro alacak. Kısa listedeki diğer beş yazara 2 bin 500'er euro verilecek.
Bazyar'ın yanı sıra kısa listede Franziska Gänsler, Valeria Gordeev, Elias Hirschl, Peggy Mädler ve Dana Vowinckel yer almıştı. Yedi kişilik jüri, Ekim 2025 ile Eylül 2026 arasında yayımlanan 205 kitabı incelemişti.
Die Welt'in dpa'ya dayandırdığı habere göre, romanın Almanya'daki aileler ile Nazi geçmişi arasındaki bağların yeniden gündeme geldiği bir döneme denk geldiği değerlendiriliyor. Bazyar'a kasım ayında aynı roman için Wilhelm Raabe Edebiyat Ödülü'nün de verilmesi bekleniyor.
Tahran'dan Hunsrück'e
1988'de Rheinland-Pfalz eyaletinin Hermeskeil kentinde doğan Shida Bazyar'ın ailesi İran'dan Almanya'ya gelmişti.
Bazyar, 2016'da yayımlanan ilk romanı "Nachts ist es leise in Teheran" (Tahran'da Geceler Sessizdir) ile tanınmıştı. Romanın İngilizce çevirisi 2026'da Uluslararası Booker Ödülü'nün kısa listesine girmişti.
Yazarın 2021'de yayımlanan ikinci romanı "Drei Kameradinnen" (Üç Yoldaş Kadın) ise Alman Kitap Ödülü'nün uzun listesinde yer almıştı. Bazyar, 2023'te Ernst Toller Ödülü'ne layık görülmüştü.
Alman Kitap Ödülü'nü geçen yıl İsviçreli yazar Dorothee Elmiger, "Die Holländerinnen" (Hollandalı Kadınlar) adlı romanıyla kazanmıştı.