Reuters: Şam yönetimi ile Hizbullah, Türkiye'nin girişimiyle gizlice masaya oturdu
Suriye'nin yeni yönetimi ile İran destekli Hizbullah'ın temsilcileri, Türk güvenlik ve istihbarat kurumlarının devreye girmesiyle eylül ayında Türkiye'de yüz yüze görüştü. Bu, Esad'ın devrilmesinden bu yana iki taraf arasında bilinen ilk doğrudan temas.
RastinewsSuriye yönetimi ile Lübnan merkezli Hizbullah'ın temsilcileri, aralarındaki gerilimi düşürmek amacıyla Türkiye'de gizli bir görüşme yaptı.
Görüşmeden haberdar altı kaynak, iki taraf arasında bilinen ilk temasın geçen ay en az bir kez gerçekleştiğini aktardı. Kaynaklar arasında iki Suriyeli yetkili, bir ABD'li yetkili ve Hizbullah'a yakın üst düzey bir Lübnanlı güvenlik kaynağı bulunuyor.
Kaynaklara göre masada Hizbullah temsilcileri ile Suriye istihbaratı ve Dışişleri Bakanlığı yetkilileri yer aldı. Üç kaynak, görüşmenin Türkiye'nin girişimiyle yapıldığını belirtti.
Ankara arabulucu rolünde
Görüşme, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'nın en önemli müttefiklerinden Türkiye'nin Suriye'deki etkisini genişlettiği bir döneme denk geliyor. Ankara, kendisini Suriye'nin yeniden inşası ve istikrarı konusunda kilit bölgesel aktör olarak konumlandırıyor.
Lübnanlı kaynak, iki taraf arasında Türkiye üzerinden temasların yaklaşık iki ay önce başladığını söyledi. Görüşmenin Türkiye'nin hangi kentinde yapıldığı, ne kadar sürdüğü ve başka görüşmelerin olup olmadığı ise doğrulanamadı.
Şam'dan güvence, Hizbullah'tan sessizlik
Suriyeli yetkililerden biri, iki tarafın birbirine karşı düşmanlık beslemediği konusunda uzlaştığını söyledi. Yetkiliye göre Şam, Hizbullah'ı silahsızlandırmak için Lübnan'a askeri müdahalede bulunmayacağı güvencesini verdi.
Şam bunun karşılığında Hizbullah'tan sınır ötesi kaçakçılığın durdurulmasına yardımcı olmasını ve özellikle güney Suriye'de kalan hücrelerini dağıtmasını istedi. Suriyeli yetkili, Hizbullah temsilcilerinin bu talebe doğrudan yanıt vermediğini, ancak Suriye'nin iç işlerine karışmama sözü verdiğini aktardı.
Lübnanlı kaynak ise tarafların güvenlik konularında "çok yol kat ettiğini" belirtti. Her iki kaynak da nihai bir anlaşmaya varılmadığını ve görüşmeye ilişkin bir açıklama yapılmasının planlanmadığını ifade etti.
Tahran masada yoktu
Hizbullah'ın başlıca destekçisi İran görüşmede yer almadı. Lübnanlı kaynağa göre Hizbullah görüşmeye Tahran'ın bilgisi dahilinde katıldı, ancak İran doğrudan taraf olamamaktan dolayı hayal kırıklığı yaşadı. Kaynak, nihai bir anlaşmaya varılamamasının başlıca nedeninin de bu olduğunu söyledi.
Aynı kaynak, Şara'nın şimdilik İran'la doğrudan ilişki kurulmasına yönelik her fikri reddettiğini dile getirdi.
Reuters'ın haberine göre Suriye Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Dışişleri ve Milli Savunma bakanlıkları ile ABD Dışişleri Bakanlığı konuya ilişkin sorulara yanıt vermedi. Hizbullah'ın basın ofisi ise yorum yapmayı reddetti.
Esad sonrası gerilim tırmanmıştı
Hizbullah, Suriye iç savaşı boyunca Beşar Esad yönetimini korumak için ülkeye çok sayıda savaşçı göndermişti. Esad'ın 2024'ün sonlarında devrilmesinin ardından Şam'ın yeni yönetimi ile örgüt arasındaki gerilim yükselmişti.
Şam, Hizbullah'ı Suriye üzerinden silah aktarmakla suçlamış, ABD ise Suriye ordusunu Lübnan'a asker göndermeye teşvik etmişti.
Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani temmuz ayında Şam'ın Hizbullah'la görüşmeye açık olduğunu söylemiş, Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım da bir ay sonra Suriye yönetimiyle görüşmeye itirazları olmadığını açıklamıştı.