ABD-İran müzakerelerinde Katar arabuluculuğu tıkandı: Washington'dan yeni yaptırım dalgası

Rastinews — ABD ile İran arasında Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen dolaylı görüşmelerde bu hafta kayda değer bir ilerleme sağlanamadı. ABD merkezli Axios, görüşmelere yakın üç kaynağa dayandırdığı haberinde tarafların hiçbirinin pozisyonunu değiştirmeye yanaşmadığını aktardı.

Katar'ın hazırladığı plan, İran'ın ABD deniz ablukasının kaldırılması talebi ile Washington'un Tahran'dan nükleer taviz beklentisini aynı çerçevede buluşturmayı amaçlıyordu.

Masada iki ayrı öncelik

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, geçen cuma BM Genel Kurulu'nda Tahran'ın planını açıklamıştı. Plana göre ABD'nin dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakması, yaptırımları kaldırması ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını sona erdirmesi gerekiyor.

Arakçi, bu adımların dört-beş gün içinde tamamlanabileceğini, böylece Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağını ve nükleer program dahil nihai anlaşma görüşmelerinin yedinci gün başlayabileceğini söylemişti. ABD Başkanı Donald Trump ise öneriyi cumartesi günü "kabul edilemez" olarak nitelendirerek reddetmişti.

Arakçi, Telegram hesabından yaptığı paylaşımda görüşmelerin yalnızca Hürmüz Boğazı'na odaklandığını belirtti ve Washington'dan henüz resmi bir yanıt almadığını dile getirdi.

Trump yaptırım gevşetme haberlerini yalanladı

Axios ve CNN, isimleri açıklanmayan ABD'li yetkililere dayanarak Trump'ın, İran'ın nükleer konuda "somut ilerleme" kaydetmesi şartıyla yaptırımları gevşetmeye ve dondurulmuş fonları serbest bırakmaya hazır olduğunu yazmıştı.

Trump ise savaşı sona erdirmek için İran'a hiçbir teklifte bulunmadığını söyledi ve haberleri "doğru değil" diyerek reddetti.

Al Jazeera'ye konuşan bir ABD'li yetkili, dolaylı görüşmeleri "olumlu ve yapıcı" olarak tanımladı. Ancak aynı yetkili, İran'ın nükleer programı ele alınmadan herhangi bir anlaşmanın mümkün olmadığını vurguladı.

Pezeşkiyan: Zorbalığı kabul etmeyiz

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD'li CBS kanalına verdiği röportajda Tahran'ın nükleer program ve diğer konularda görüşmeye hazır olduğunu, ancak "zorbalık ve baskıyı" kabul etmeyeceğini söyledi.

Pezeşkiyan, İran'ın savaş istemediğini ancak baskı, tehdit ve saldırılara karşı kendini savunacağını belirtti. İran'ın nükleer silah geliştirmeme konusunda zaten mutabık kaldığını da dile getirdi.

Saha Airlines ve iki Rus şirketi yaptırım listesinde

Görüşmelerdeki tıkanıklık sürerken ABD Dışişleri Bakanlığı salı günü yeni yaptırımlar açıkladı. İran merkezli Saha Airlines ile Rusya merkezli iki kuruluş, İran'ın askeri tedarikine aracılık etmek ve ülkeye silah ile ilgili malzeme taşımakla suçlanarak listeye alındı.

Fox News'ün aktardığına göre Trump yönetiminin İran'a yönelik ekonomik baskı kampanyası kapsamında hedef alınanlar arasında İran Savunma Bakanlığı'nın Pekin'deki bir temsilcisi ile İran, Çin, Hong Kong, Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye'ye yayılan tedarik ağları da bulunuyor.

ABD, bunun yanı sıra İran havayolu şirketleriyle iş yapan havalimanları ve şirketleri ikincil yaptırımlarla tehdit etmişti. Birleşik Arap Emirlikleri, Irak ve Umman bu tehdidin ardından İran'a yönelik uçuşları iptal etmişti.

Savaş şubatta başlamıştı

ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'a yönelik ortak hava saldırıları başlatmış, saldırılarda İran'ın dini lideri Ali Hamaney öldürülmüştü. 8 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkesin ardından taraflar, 17 Haziran'da ateşkes, yaptırımların gevşetilmesi ve nükleer görüşmeler için 60 günlük bir çerçeve öngören mutabakat zaptı imzalamıştı.

Savaş boyunca İran, Kürdistan Bölgesi'nde konuşlu Rojhilatlı Kürt partilerinin mevzilerini füze ve insansız hava araçlarıyla hedef almıştı. Şubat ayında kurulan Doğu Kürdistan Siyasi Güçler Koalisyonu'na bağlı gruplar ile Devrim Muhafızları arasında haziran ayından bu yana İran'ın batısında çatışmalar yaşanıyor.